II SA/Gl 191/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. N. na Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku. Aktem notarialnym z dnia [...]r. J. N. sprzedał nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...] , położoną w B. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie zawarcia umowy, działka położona jest w jednostkach oznaczonych symbolami [...] i [...]. Pismem z dnia [...]r. Burmistrz B. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty wynikającej ze wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a następnie przesłał stronie na jej żądanie kopię wyciągu z operatu i notatkę z wizji lokalnej. W sprawie został sporządzony operat szacunkowy. Wyceniono wartość działki według stanu przed i po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalono, że przed [...]r. dla terenu brak było planu zagospodarowania, działka nie była zagospodarowana, zgodnie z danymi ewidencji stanowiła grunty R V – rola V klasy. Po wejściu w życie planu miejscowego [...] powierzchni działki położone jest w jednostce [...] – tereny zabudowy mieszkaniowej niskiej intensywności a [...] w jednostce [...]– ulice dojazdowe. Wyceny dokonano podejściem porównawczym. Wartość działki przed wejściem w życie planu miejscowego ustalono na kwotę [...] a po wejściu planu w życie na [...] zł. Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia [...]r., nr [...] ustalił dla skarżącego jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej działki, spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Opłatę ustalono w kwocie [...] gr. W podstawie prawnej podano przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz § 22 uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...]r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów położonych między linią kolejową, potokiem [...] , ul. [...] i ul. [...] (Dz. Urz. Woj. [...] . z [...] r., nr 127, poz. 2501). W uzasadnieniu opisano stan faktyczny i wskazano, że przed uchwaleniem planu działka zgodnie z aktualnym sposobem użytkowania stanowiła rolę klasy V. Po uchwaleniu planu jej wartość wzrosła w związku z przeznaczeniem pod zabudowę. Przyjęte w planie stawki procentowe dla obliczania opłaty wynoszą 30% dla terenów [...] i 0% dla terenów [...]. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zarzuciła, że wbrew stanowisku organu, wartość nieruchomości w związku z uchwaleniem planu nie wzrosła, albowiem wcześniej działka także miała charakter budowlany. Powołując się na dane zawarte w akcie notarialnym z dnia [...]r. nr rep [...], którym skarżący kupił przedmiotowa działkę wskazano, że zgodnie z poprzednio obowiązującym planem działka była przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową. Dla poparcie tej tezy powołano się także na postanowienie Burmistrza Miasta B. z dnia [...]r. oraz decyzję tego organu z [...]r., zatwierdzającą podział nieruchomość nr [...], w wyniku którego powstała działka 1 . Podział ten został dokonany zgodnie z ówcześnie obowiązującym planem. Przesyłając odwołanie w piśmie przewodnim z dnia [...]r. organ I instancji zauważył, że poprzednio obowiązujący plan ogólny zagospodarowania przestrzennego utracił ważność z dniem [...]r., wobec czego wartość działki przed wejściem w życie aktualnego planu ustalono uwzględniając faktyczny sposób wykorzystania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Przedstawiło stan prawny regulujący nakładanie opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia planu miejscowego i wskazało, że w przedmiotowej sprawie brak jest ciągłości w obowiązywaniu planów miejscowych, wobec czego dla ustalenia wartości działki przed uchwaleniem planu należało, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wziąć pod uwagę faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości. Faktyczne wykorzystanie to rola, nie budzi zatem wątpliwości, że nastąpiła zmiana przeznaczenia działki i wzrost jej wartości. Przeznaczenie działki w planie, który utracił ważność [...]r. nie może być brane pod uwagę. Sporządzony operat Kolegium oceniło jako prawidłowy. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub alternatywnie o jej zmianę poprzez ustalenie opłaty w kwocie [...]zł. Podtrzymane zostało stanowisko, że działka nie zmieniła wartości w wyniku uchwalenia aktualnego planu, albowiem zarówno w dacie jej zakupu, jak i w dacie sprzedaży stanowiła działkę budowlaną. Na charakter działki wskazuje także jej uzbrojenie i sąsiedztwo. Jako krzywdzące oceniono nakładanie opłaty jedynie w wyniku zmian w przeznaczeniu działki powodowanych utratą ważności planu z mocy samego prawa. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że podnoszony w skardze argument dotyczący takiego samego przeznaczenie działki w poprzednim planie miejscowym nie może być brany pod uwagę, albowiem nie przewidują tego przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na wezwanie Sądu Kolegium poinformowało, że działka nr 1 w B. w planie obowiązującym do dnia [...]r. przeznaczona była na tereny mieszkaniowo-usługowe. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 640/08 do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. P 58/08. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia [...]r. a sprawa wpisana pod nowym numerem porządkowym II SA/Gl 191/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji były przepisy art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1, 3, 4 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Przepisy te regulują nakładanie i obliczanie opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli w związku z uchwaleniem planu wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel zbywa tę nieruchomość przed upływem 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy stał się obowiązujący, właściwy organ pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Sposób obliczania wartości nieruchomości reguluje art. 37 ust. 1 ustawy. Przepis ten przewiduje, że wzrost wartości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu a jej wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Zgodność takiego sposobu ustalania wartości z Konstytucją została poddana w wątpliwość w pytaniu prawnym postawionym Trybunałowi Konstytucyjnemu w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2008 r., sygn. II SA/Kr 778/07, które dotyczyło takich przypadków, gdy przeznaczenie nieruchomości było określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z uwagi na upływ terminu określonego w art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2010 r. w sprawie o sygn. P 58/08 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2010 r., nr 24, poz. 124 i wszedł w życie 15 lutego 2010 r. Na podstawie art. 190 ust. 1 Konstytucji wyrok ten ma walor powszechnie obowiązujący. W rozpoznawanej sprawie wydane decyzje zostały oparte na ustaleniach operatu szacunkowego, który wartość nieruchomości wyliczył w odniesieniu do faktycznego jej wykorzystania przed uchwaleniem planu. Jednocześnie z akt wynika, że działka była poprzednio objęta zapisami planu miejscowego i znajdowała się w jednostce określonej jako tereny mieszkaniowo-usługowe. Uprzednio obowiązujący plan wygasł z upływem [...]r. W badanej sprawie zaistniała zatem okoliczność, która była przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Okoliczność, że działka w poprzednim planie była przewidziane pod określony rodzaj zagospodarowania nie była uwzględniona przy ustalaniu jej wartości. Z odpowiedzi na skargę wynika, ze organ odwoławczy miał świadomość, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy nie przewiduje uwzględniania zapisów poprzedniego planu, wobec czego zarówno operat, jak i decyzję organu I instancji, uznano za prawidłowe. W ten sposób dla ustalenia wartości działek przed uchwaleniem aktualnie obowiązującego planu zastosowano przepis, którego niezgodność z Konstytucją w tym zakresie stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu z Konstytucją stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145a § 1 k.p.a. W sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego, strona nie może jednak uruchomić trybu wznowienia postępowania administracyjnego w terminie określonym w art. 145a § 2 k.p.a. Z tego powodu do uwzględnienia stwierdzonej przesłanki wznowienia zobowiązany jest sąd administracyjny, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołany przepis obliguje sąd do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędne będzie jednoznaczne ustalenie przeznaczenia działki w planie miejscowym obowiązującym do [...]r. O ile przeznaczenie to dopuszczało także taki sposób zagospodarowania jak plan aktualny (zabudowa mieszkaniowa), brak będzie podstaw do ustalenia opłaty planistycznej na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co powinno skutkować umorzeniem postępowania w sprawie. Mając na względzie podane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b w związku z art. 135 i 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania nie postanowiono z względu na brak stosowanego wniosku strony w tym zakresie. Zgodnie z art. 210 powołanej ustawy, strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Wniosek taki nie został zgłoszony a Sąd pouczył skarżącego o treści przepisu art. 210 § 1 ustawy już w wezwaniu z 7 lipca 2008 r.