III SA/Wa 419/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawiadomienia o konieczności wniesienia odrębnych podań w sprawie wniosków zawartych w skardze na czynności egzekucyjne oddala skargę Z akt sprawy wynika, że spółka "N." Sp. z o.o. [...] w L. - dalej powoływana jako Skarżąca pismem z dnia 6 lipca 2009 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w B. wniosła skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. polegające na zajęciu rachunków bankowych ww. zobowiązanej. W ww. piśmie Spółka wniosła ponadto o zwrot wyegzekwowanych kwot wraz z należnym odsetkami oraz o uchylenie naliczenia kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z dokonaniem ww. czynności egzekucyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną Skarżącej, natomiast postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] zawiadomił Stronę, że w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanych kwot z należnymi odsetkami oraz wniosku o uchylenie naliczenia kosztów egzekucyjnych zawartych w skardze z dnia 6 lipca 2009 r. niezbędne jest wniesienie odrębnych podań do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B.. Skarżąca w dniu [...] sierpnia 2009 r. wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. Strona zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 66 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej "k.p.a."), podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Wskazała, że jej wnioski o zwrot wyegzekwowanych kwot związane są ściśle z żądaniem uwzględnienia przez Spółkę bezprawności czynności egzekucyjnej dokonanej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. Skarżąca wskazała, że stosownie do treści art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a."), zwrot środków następuje z urzędu, konieczną przesłanką zwrotu jest jednak stwierdzenie niezgodności z prawem pobrania tych należności. Podniosła także, iż w chwili obecnej Spółka nie dysponuje orzeczeniem, z którego wynikałaby taka bezprawność. Spółka ubiega się o wydanie takiego orzeczenia w drodze skargi na czynność egzekucyjną. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu rachunku bankowego Skarżącej, dokonał Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. Środki uzyskane z egzekucji wpłynęły do ww. organu egzekucyjnego. Za prawidłowe uznał stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w B., iż organem właściwym w zakresie rozpatrzenia wniosków o zwrot wyegzekwowanych kwot z odsetkami zawartych w skardze na czynność egzekucyjną z dnia 6 lipca 2009 r. będzie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., do którego wpłynęły kwoty uzyskane z egzekucji. Ponadto, stwierdził, że uznanie skargi na czynność egzekucyjną za zasadną, nie zawsze będzie skutkować obowiązkiem zwrotu wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny kwot. Wadliwość konkretnej czynności egzekucyjnej nie decyduje o braku możliwości dochodzenia należności objętej administracyjnym tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a. zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Organem właściwym w sprawie obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego będzie właściwy w sprawie organ egzekucyjny. Minister Finansów uznał, iż w j sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w B. nie naruszył art. 66 § 1 k.p.a. i prawidłowo zawiadomił Stronę o konieczności wniesienia odrębnych podań w zakresie spraw nie należących do właściwości tego organu. Na powyższą decyzję Skarżąca wniosła skargę. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 i 8 k.p.a., przez nie wyjaśnienie zakresu wniosków zgłoszonych przez stronę, rzeczywistej woli strony, ignorowanie jej stanowiska. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że charakterze pisma, decyduje sama strona. Zakres żądania (wniosku) strony winien być więc oceniany i rozpatrywany przez organy zgodnie z sensem i racją pisma zawierającego wniosek. Jeżeli istnieje wątpliwość co do treści pisma, organ winien wezwać stronę do sprecyzowania składanych wniosków. Zdaniem strony określany w art. 63 § 2 k.p.a. wymóg wskazania żądania oznacza, iż chodzi o takie sprecyzowanie żądania, aby nie było żadnych wątpliwości co do zamiaru i intencji strony. Zarzuciła, że organy nie wyjaśniły rzeczywistej woli strony, a nawet ją ignorują. W szczególności nie wezwały strony do wyjaśnienia, dlaczego został złożyła wniosek o zwrot wyegzekwowanych kwot z należnymi odsetkami oraz wniosek o uchylenie naliczenia kosztów egzekucyjnych oraz jaka była intencja Strony. Wyjaśniła, że stosowne wyjaśnienia strona złożyć mogła dopiero w zażaleniu do Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2009 r. [...], jednak nie zostały uwzględnione. Skarżąca zarzuciła, że w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniono wyjaśnień, iż spółka dąży do uzyskania orzeczeń, z których wynikałaby bezprawność ściągnięcia kwoty 227.630,41 zł. Tylko wówczas będzie mogła się ubiegać o zwrot pobranych kwot, w tym kwoty kosztów egzekucyjnych. Stwierdziła, że wystąpienie o zwrot tych kwot bez stosowych orzeczeń jest bezprzedmiotowe. Podkreśliła, że wnioski o zwrot wyegzekwowanych kwot z należnymi odsetkami oraz o uchylenie naliczenia kosztów egzekucyjnych dotyczyły zwrotu z urzędu, po uzyskaniu stosownych orzeczeń, stosownie (w zakresie kosztów) do art. 64c § 3 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym maja odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm. Dalej k.p.a.). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 66 § 1 k.p.a. - Jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, i poinformuje go o treści § 2. Zawiadomienie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, tak wiec niniejsze postanowienie może być poddane kontroli Sądu. Jak wyżej wskazano istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie ,czy organ mógł w trybie art. 66 § 1 k.p.a. zawiadomić Stronę, że w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanych kwot z należnymi odsetkami oraz wniosku o uchylenie naliczenia kosztów egzekucyjnych zawartych w skardze z dnia 6 lipca 2009 r. niezbędne jest wniesienie odrębnych podań do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie w sprawie wszczyna się na żądanie (wniosek) strony lub z urzędu, a datą wszczęcia postępowania na wniosek jest dzień doręczenia żądania strony organowi administracji publicznej (§ 3), co oznacza pewien automatyzm, polegający na tym, że samo doręczenie podania organowi prowadzi do wszczęcia postępowania, oczywiście przy założeniu, że zawarte we wniosku żądanie dotyczy sprawy indywidualnej załatwianej w drodze decyzji i wniosek został złożony przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., a organ jest właściwy w sprawie. Ponieważ Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera regulacji dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, to gdy postępowanie wszczynane jest na wniosek, organ może pozostawić go bez rozpoznania jedynie w sytuacji określonej w art. 64 § 1 i 2 k.p.a., przekazać go organowi właściwemu (art. 65 i 66 § 1 k.p.a.) albo na podstawie art. 66 § 1 i 3 k.p.a. dokonać stosownego zawiadomienia lub zwrotu wniosku. W innych przypadkach wniosek strony, co do zasady, powoduje zawiązanie postępowania i konieczność załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Dokonując oceny procesowej złożonego wniosku organ ustala czy określona sprawa może stanowić przedmiot postępowania administracyjnego oraz czy dysponuje on zdolnością do prowadzenia postępowania w tej konkretnej sprawie i do wydania decyzji. Obowiązek załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. polega na wydaniu decyzji merytorycznej czyli rozstrzygającej o istocie sprawy (np. o uprawnieniu którego strona się domaga) lub kończącej postępowanie w sposób formalnoprocesowy. W sytuacji gdy organ stwierdzi, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, innymi słowy gdy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, to ma obowiązek wydać decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a ). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego Skarżącej z dnia 6 lipca 2009 r. były zawarte również żądania dotyczące zwrotu dotychczas wyegzekwowanej kwoty wraz z należnymi odsetkami oraz uchylenia naliczenia kosztów egzekucyjnych. W wypadku gdy podanie zawiera żądania załatwienia spraw należących do właściwości różnych organów administracji publicznej, organ administracji publicznej, do którego wniesiono takie podanie, jest obowiązany rozpatrzyć sprawę należącą do jego właściwości, co oznacza, że z dniem doręczenia podania temu organowi zostało wszczęte postępowanie administracyjne (jedynie) w tej sprawie względnie podanie wywołało skutek prawny wszczęcia postępowania tylko w tej części, w której zawarte było żądanie załatwienia takiej sprawy. Tak też uczynił w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając stosowne rozstrzygniecie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne, gdyż zgodnie z treścią art. 54 § 5 u.p.e.a. to organ nadzoru jest właściwy do rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne. Odnośnie pozostałych żądań organ administracji publicznej Dyrektor Izby Skarbowej w B. uznał się niewłaściwym i zgodnie z dyspozycja art. 66 § 1 k.p.a. zawiadomił wnoszącego podanie, że w sprawach, których dotyczą te żądania, powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu – Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. jednocześnie pouczył Skarżąca, że odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, w terminie czternastu dni od doręczenia zawiadomienia uważa się za wniesione w dniu złożenia pierwszego podania. Powyższe czynności organu administracji publicznej powinny być dokonane niezwłocznie. Nie jest jasne, czy zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie, powinno wskazywać organy właściwe do rozpatrzenia spraw, których dotyczy podanie, czy może ograniczać się tylko do stwierdzenia, że podania należy wnieść do organu właściwego. Ze względu na treść przepisu art. 9 należałoby przyjąć, że w zawiadomieniu należy określić konkretny organ (organy) właściwy do załatwienia sprawy nie należącej do właściwości organu, do którego wniesiono podanie. W wyroku NSA z dnia 31 stycznia 1986 r., II SA 2307/85, SPB 1987, nr 1, s. 63, przyjęto, że: "Jeżeli odwołanie od decyzji organu I instancji w części stanowiło określone żądanie, do którego organ odwoławczy nie był właściwy, przekazanie tego żądania do załatwienia właściwemu organowi nie mogło być uznane za naruszenie prawa". W przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych dokonał Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., środki z egzekucji wpłynęły do wyżej wymienionego organu egzekucyjnego. Słuszne jest zatem w ocenie składu orzekającego w tej sprawie stanowisko organów podatkowych, że w kwestii rozpatrzenia wniosku o zwrotu dotychczas wyegzekwowanej kwoty wraz z należnymi odsetkami właściwy był w/w organ, który jednocześnie był wierzycielem dochodzonej kwoty. Jeżeli chodzi natomiast o uchylenie naliczania kosztów egzekucji to zgodnie z treścią art. 64c § 3 i 6 u.p.e.a. organem właściwym w kwestii kosztów egzekucyjnych jest organ egzekucyjny Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. Zgodnie art. 64c § 3 u.p.e.a. jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. (art. 64c § 6 u.p.e.a.). Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.