II OZ 562/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 321/10 o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie W niniejszej sprawie uczestnik postępowania sądowego A. W. wniosła o ustanowienie adwokata, oświadczając, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego dochodu. Nie pobiera też żadnych zasiłków. W skład posiadanego majątku wchodzi drewniany dom do kapitalnego remontu oraz nieruchomość rolna o pow. 45 arów. W piśmie z dnia 20 lipca 2010 r. uzupełniającym wniosek pełnomocnik uczestniczki - matka wnioskodawczyni wskazała, iż A. W. przebywa obecnie za granicą w USA i ze względu na okres wakacji nie posiada miejsca stałego pobytu. Pozostaje na utrzymaniu osób zapraszających, ją i nadal uczy się. Koszt podróży pokrył ojciec uczestniczki, jak również darował jej kwotę w wysokości 5.000 zł. W związku z zaistniałymi wątpliwościami w zakresie sytuacji materialnej wnioskodawczyni Sąd wezwał o uzupełnienie wniosku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik wnioskodawczyni wskazała, że od czerwca 2010 r. A. W. cały czas przebywa za granicą, a jej pobyt związany jest z pobieraniem nauki, która ma zakończyć się 30 grudnia 2011 r., gdyż do tego czasu posiada wizę. Koszty kształcenia i pobytu pokrywa strona zapraszająca, która odmawia wskazania kosztów, gdyż uważa, że nie ma obowiązku ujawniania ich przed sądami. Jedynym przedłożonym dokumentem było zaświadczenie z nowojorskiej prywatnej szkoły wydane w języku angielskim, z którego wynika, iż wnioskodawca uczy się tam w okresie od 19 stycznia 2010 r. do 14 czerwca 2011 r. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Jak wskazał Sąd, wniosek podlega oddaleniu, gdyż w ocenie Sądu A. W. nie wykazała przesłanki zwolnienia w zakresie częściowym. Z oświadczeń składanym w sprawie przez pełnomocnika wnioskodawczyni - jej matkę wynika, że A. W. jest osobą młodą, ale pełnoletnią, która z powodu trudnej sytuacji materialnej w kraju, postanowiła "odciążyć" Skarb Państwa, który musiałby jej tutaj wypłacać zasiłek dla bezrobotnych. W tym celu podjęła naukę w USA, a koszty wyjazdu w kwocie 5000 zł sfinansował jej ojciec. Natomiast dalszy jej pobyt i wszystkie koszty utrzymania finansuje osoba zapraszająca. Poza powyższymi danymi, pomimo szczegółowego wezwania nie wskazała ona precyzyjnie jak wygląda jej sytuacja materialna w USA. Brak jest danych co do kosztów jej pobytu za granicą w tym kosztów nauki oraz utrzymania oraz powodów, dlaczego osoba, która wyjechała z Polski ze względu na trudną sytuację materialną i brak stałego zatrudnienia, przebywa za granicą na utrzymaniu innych osób. Tym samym "trudną" sytuację materialną w Polsce, niejako zastąpiła wyjazdem za granicę w celu podjęcia tam nauki. W ocenie Sądu sytuacja wnioskodawczyni, która przebywa za granicą, gdzie nie ponosi kosztów utrzymania oraz kosztów nauki, ponieważ finansują jej to osoby zapraszające, nie uniemożliwia jej podjęcia dodatkowego zatrudnienia za granicą, z którego mogłaby sfinansować koszt zlecenia profesjonalnemu pełnomocnikowi sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Od powyższego postanowienia A. W. wniosła zażalenie podnosząc, że wykazała, iż nie stać ją na adwokata do sporządzenia kasacji. A. W. nie jest osobą pracującą i nie osiąga dochodu. Koszty utrzymania za granicą ponosi strona zapraszająca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że Sąd I instancji odmawiając A. W. przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy w szczególności faktu, że wnioskodawczyni przebywa za granicą, gdzie wszystkie koszty jej utrzymania oraz kształcenia ponoszą osoby trzecie przez które została zaproszona. Z tego względu nie można czynić zarzutu wnioskodawczyni, że nie wskazała precyzyjnie jak wygląda jej sytuacja materialna w USA. Z tego powodu należy również negatywnie ocenić pogląd Sądu I instancji, że sytuacja A. W. nie uniemożliwia jej podjęcia dodatkowego zatrudnienia za granicą tym bardziej, że jest ona osobą uczącą się. Sąd powinien zatem wziąć pod uwagę okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy czyli fakt, że skarżąca nie uzyskuje dochodów, z których mogłaby ponieść koszty ustanowienia adwokata oraz, ze jest osobą dopiero uczącą się nie osiągającą żadnych dochodów a koszty jej utrzymania ponoszą osoby trzecie. Z tego względu należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.