II SA/Bd 260/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2010-05-19

Skład orzekający: Wojciech Jarzembski, Anna Klotz, Elżbieta Piechowiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może zatwierdzić projekt budowlany i stwierdzić wykonanie robót budowlanych, które zostały wykonane samowolnie, bez uprzedniego wydania decyzji nakazującej doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem lub rozbiórkę, a także bez zbadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 51 Prawa budowlanego, poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego i stwierdzenie wykonania robót budowlanych bez uprzedniego wydania decyzji nakazującej doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem lub rozbiórkę. Ponadto, organy nie zbadały prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest istotne w przypadku samowoli budowlanej. Zaniechanie tych kroków mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji zatwierdzającej projekt budowlany wymiany stalowej belki w wewnętrznej ścianie konstrukcyjnej lokalu mieszkalnego oraz stwierdzającej wykonanie obowiązku nałożonego postanowieniem o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na wyburzenie ściany nośnej bez pozwolenia, co grozi katastrofą budowlaną. Organy nadzoru budowlanego utrzymały w mocy decyzję zatwierdzającą projekt, uznając, że nie było wymagane oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 maja 2010r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i stwierdzenia wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy na rzecz skarżącego 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 260/10 Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 51 ust. 3 pkt 1 i ust. 4, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) decyzją z dnia [...] Nr [...] zatwierdził projekt budowlany wymiany stalowej belki w wewnętrznej ścianie konstrukcyjnej lokalu mieszkalnego na parterze kamienicy przy ul. K. [...] w B. i stwierdził wykonanie obowiązku zawartego w postanowieniu z dnia [...] W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia [...] organ nadzoru wstrzymał roboty budowlane i nakazał J. O., będącej właścicielką lokalu nr [...] w tej kamienicy wstrzymanie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego zezwolenia, zabezpieczenie przez dodatkowe podparcie zamontowanej belki w miejscu wyburzonej ściany działowej, zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób niepowołanych oraz przedstawienie w terminie 30 dni inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych i projektu planowanych robót wraz z wszelkimi wymaganymi uzgodnieniami i oceną techniczną stanu budynku. W związku z przedstawieniem wymaganej dokumentacji wydano powyższą decyzję. Od tej decyzji odwołanie wnieśli B. G. oraz U. M. – G., zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Wskazali, iż decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego ani prawnego i nie ustosunkowuje się do ich argumentacji i nie uwzględnienia ich wniosku z dnia [...]. Organ nie zbadał przedstawionego projektu budowlanego i nie dostrzegł niekompletności dokumentacji, nie nakładając obowiązku jej uzupełnienia. Naruszono także art. 21 oraz art. 64 Konstytucji. Decyzją z dnia [...] Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 51 ust. 3 pkt 1 i art. 83 ust. 2 ww. ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję z [...] Wg organu w przedmiotowej sprawie nie było wymagane przedłożenie przez inwestora oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie miała miejsca zmiana sposobu użytkowania obiektu. Zarzuty zawarte we wniosku z dnia [...] nie mogły zostać uwzględnione w związku z przedłożoną dokumentacją techniczną. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. G., reprezentowanego przez pełnomocnika. W związku z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 28 ust. 1 i 2, a także 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, skarżący zawnioskował o stwierdzenie nieważności obu decyzji, wywodząc, iż stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony. Wskazał, iż w wyniku podjętych przez J. O. robót, wyburzona została ściana nośna, wspólna dla wszystkich mieszkańców, co grozi to katastrofą budowlaną, bowiem pojawiły się pęknięcia ścian, sufitów oraz pęknięcia elewacji budynku. Inwestorka nie uzyskała pozwolenia na budowę i zgody współwłaścicieli budynku. Dopuściła się samowoli budowlanej, uzyskując aprobatę organów nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swej decyzji, negatywnie odnosząc się do zarzutów. Skarżący wskazał, iż skarżący roszczeń swoich względem współwłaścicielki dochodzić może przed sądem powszechnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji, przy czym zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że postanowieniem z dnia [...] organ nadzoru budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. nakazał J. O. wstrzymać roboty budowlane prowadzone przy przebudowie lokalu mieszkalnego nr [...] polegające na wyburzeniu ścianki działowej pomiędzy pokojami oraz wykonaniu belek podparcia w budynku mieszkalnym przy ul. K. [...] w B., wykonywane bez wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na roboty budowlane. Jednocześnie organ ten zobowiązał J. O. do zabezpieczenia przez dodatkowe podparcie zamontowanej belki 2/80 w miejscu wyburzonej ścianki działowej oraz do zabezpieczenia terenu budowy przed dostępem osób niepowołanych. Ponadto organ nałożył na J. O. obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia: inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych i projektu planowanych robót wraz z wszelkimi wymaganymi uzgodnieniami, wykonanych przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i przynależność do izby budowlanej oraz przedstawienia oceny technicznej stanu budynku (dot. powstałych rys w wyniku wykonanych robót). W uzasadnieniu swego postanowienia organ wskazał, że dnia [...] na skutek zgłoszenia sąsiada o pęknięciach i rysach na ścianie powstałych w wyniku prowadzonych robót budowlanych w lokalu nr [...] na parterze budynku przy ul. K. [...] w B., przeprowadził oględziny na nieruchomości. W wyniku oględzin stwierdził rysy na ściance działowej w lokalu nr [...] powstałe w wyniku wykonanych robót budowlanych w lokalu nr [...]. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. wskazał przepisy art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3, 4 i 5 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 123 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 107 z późn. zm.). Z akt wynika także, że po wydaniu ww. postanowienia z [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. wydał na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 51, ust. 3, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) w dniu 1 października 2009 r. decyzję, w której zatwierdził projekt budowlany wymiany stalowej belki w wewnętrznej ścianie konstrukcyjnej lokalu mieszkalnego zlokalizowanego na parterze budynku mieszkalnego przy ul. K. [...] w B. i stwierdził wykonanie obowiązku zawartego w postanowieniu z dnia [...]. Powyższa decyzja została w dniu [...] uchylona w wyniku odwołania B. G. i U. M. – G. przez organ odwoławczy [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., której przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie przepisu art. 10 § 1 Kpa. Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. w dniu [...] wydał - utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją – decyzję identyczną jak w dniu [...], powołując się na tą samą podstawę prawną (a więc również m. in. na przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane). W ocenie Sądu niewątpliwie wydanie w dniu [...] ww. postanowienia w stwierdzonym stanie faktycznym o wstrzymaniu robót budowlanych i wykonania wskazanych w tym postanowieniu zabezpieczeń było zasadne i zgodne prawem. Również zgodne z prawem było zobowiązanie inwestora do przedłożenia wskazanej w postanowieniu dokumentacji. Legalność tego postanowienia wynika z przepisów art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz przepisów art. 50 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy. Stanowią one bowiem, że w przypadkach innych niż określone art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia bądź zagrożenie środowiska. W postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych należy: podać przyczynę wstrzymania robót oraz ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń. W postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. Ratio legis powyższych przepisów sprowadza się do tego, że wstrzymanie robót umożliwia tylko przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i następnie podjęcia rozstrzygnięcia co do dalszych losów zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego. Samo w sobie rozstrzygnięcie nie załatwia sprawy co do istoty. Przepis art. 50 Prawa budowlanego jest podstawą wstrzymania robót celem rozważenia - co należy mocno podkreślić - jakie nakazy, albo zakazy w odniesieniu do prowadzonej budowy powinny być wydane w dalszej kolejności. Postanowienie, o którym mowa, jest ważne po myśli ust. 4 ww. art. 50 ustawy Prawo budowlane tylko przez okres dwóch miesięcy. Jest to właśnie czas przewidziany przez ustawodawcę na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i ewentualnie – w zależności od wstępnych ustaleń – przeprowadzenie postępowania naprawczego ale przed upływem tego terminu właściwy organ winien wydać jedną z decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 oraz w art. 50a pkt 2, zmierzających do legalizacji wykonywanych robót lub ich prawnego zakwestionowania. Przywołany przepis art. 51 Prawa budowlanego stanowi w ust. 1, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 1)nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo; 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo; 3)w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Sytuacja przewidziana w pkt 3 w niniejszej sprawie oczywiście nie miała miejsca, jako że nie istniał projekt budowlany i nie było pozwolenia na budowę. A zatem mogła być wydana tylko decyzja przewidziana w pkt 1 albo decyzja przewidziana w pkt 2. Z uwagi na bezsporny fakt braku pozwolenia na budowę i braku pierwotnego projektu budowlanego oczywistym jest, że nie wchodziła w rachubę możliwość rozstrzygnięcia przewidzianego treścią przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Tymczasem jak wynika z akt sprawy organ w sposób oczywisty naruszył powyższe przepisy rozstrzygając ostatecznie sprawę bezpośrednio po wydaniu w dniu [...] postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, tj. z pominięciem jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 1 albo pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zadowalając się przedłożeniem przez inwestora dokumentu będącego jego reakcją na postanowienie z [...]. Jest to zatem naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zauważyć bowiem należy, że istotą ww. art. 51 Prawa budowlanego jest zbadanie przez organ nadzoru budowlanego czy wykonane samowolnie roboty budowlane są zgodne z prawem. Jeżeli wykonane samowolnie roboty budowlane nie są zgodne z prawem a istnieje możliwość doprowadzenia ich do takiego stanu, organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora lub właściciela albo na zarządcę obiektu budowlanego obowiązek wykonania takich czynności lub robót budowlanych, które doprowadzą do tego, że obiekt budowlany będzie zgodny z prawem. Podstawą do takiego działania jest właśnie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem o którym mowa ww. przepisie art. 51 ustawy Prawo budowlane oznacza doprowadzenie inwestycji do takiego stanu pod względem zarówno faktycznym jak i prawnym, że możliwe byłoby wydanie pozwolenia na budowę bez uciekania się -jak w niniejszej sprawie- do zaistniałej samowoli budowlanej. Nadto z akt sprawy wynika także, że ustalono iż na nieruchomość przy ul. K. [...] w B. "... na parterze budynku...wyburzono ścianę działową pomiędzy pokojami" (vide protokół oględzin z [...]). Była to ściana konstrukcyjna (tak to zresztą określały m.in. ww. organy) nadzoru budowlanego w swoich decyzjach). Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu (wypis aktu notarialnego z [...]) wynika, że dla nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ulicy K. [...], stanowiącej działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], o sposobie korzystania: działka zabudowana - w dziale I - O księgi wieczystej Kw nr [...] jest wpis następującej treści: wspólną własność wszystkich właścicieli poszczególnych lokali stanowią: klatka schodowa w budynku mieszkalnym, korytarz w piwnicy, pralnia w podpiwniczeniu, strych oraz fundamenty, mury konstrukcyjne, stropu, ściany działowe, konstrukcyjne i pokrycie dachu oraz wszelkie instalacje techniczne budynku mieszkalnego zgodne z opisem i planem. Wynika więc z powyższego, że wyburzona ściana – nazwana zresztą przez organ nadzoru budowlanego konstrukcyjną – stanowiła nieruchomość wspólną budynku w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. W świetle tego przepisu za nieruchomość wspólną uznaje się m.in. dach, fundamenty, mury oddzielające poszczególne wyłączone ze wspólnej własności lokale i mury zewnętrzne. Nieruchomością wspólną, która nie służy wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, są te części budynku, które służą właścicielom różnych lokali. Oceny tej nie zmienia fakt, że wyburzona ściana znajdowała się w mieszkaniu J. O., skoro była to ściana konstrukcyjna budynku W tym miejscu wypada także zauważyć, że w świetle przepisów prawa cywilnego w tym również przywoływanej powyżej ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali w przypadku- jak to ma miejsce właśnie w niniejszej sprawie – wydzielenia z budynku odrębnych lokali powstaje kilka odrębnych nieruchomości; poszczególne lokale mieszkalne stanowiące odrębne nieruchomości i nieruchomość będąca przedmiotem współwłasności. Ściana konstrukcyjna budynku nie jest natomiast elementem nieruchomości stanowiących odrębne lokale, lecz elementem tej nieruchomości, która jest nieruchomością wspólną. W myśl zaś art. 12 ust. 1 ww. ustawy z 24 czerwca 1994 r. właściciel lokalu ma prawo do współkorzystania z nieruchomości wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem. Powyższe nie było w żadnej mierze przedmiotem rozważań organu nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, bowiem organ uznał, że wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością w postępowaniu niniejszym jest zbędne. W związku z czym należy w tym miejscu przypomnieć podstawowe, kardynalne wręcz zasady postępowania administracyjnego. Zostały one przez ustawodawcę określone w przepisach art. 6 -16 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dział I – Rozdział 2 "Zasady ogólne"), dalej w skrócie: Kpa. W tym miejscu wypada szczególnie wyeksponować zasady wyrażone w art. 6-8 Kpa. Wynika z nich m. in., że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 – zasada państwa prawa), w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 zasada praworządności), obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 – zasada pogłębiania zaufania obywateli). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia powyższych zasad co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast powracając jeszcze do przywołanego powyżej art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie zgodnie z obowiązującym prawem, stosując art. 51 ust. 1 ustawy winien dokonać ustalenia okoliczności istotnych dla zastosowania tego przepisu, w tym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w ramach wynikającego z przepisów art. 7 i 77 Kpa obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero dokonanie takich ustaleń umożliwi podjęcie przez organ nadzoru budowlanego decyzji o możliwości legalizacji robót lub nakazu ich rozbiórki. Wskazać należy, iż zebranie materiału dowodowego w tym przypadku nie może odbyć się na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy Prawo budowlane jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Na podstawie przepisu art. 50 ust. 3 organ możne nałożyć na inwestora właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego tylko obowiązek przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub obowiązek przedstawienia oceny technicznej bądź ekspertyzy robót budowlanych. Odmienna interpretacja treści art. 51 ww. ustawy dopuszczająca możliwość legalizacji samowoli budowlanej przy braku konieczności wykazania prawa do dysponowania nieruchomością doprowadziłaby do sytuacji, w której osoba dokonująca samowoli budowlanej pozostawałaby w sytuacji korzystniejszej od osoby ubiegającej się zgodnie z prawem o wydanie pozwolenia na budowę. Takie rozwiązanie przyniosłoby nieuzasadnioną korzyść osobie łamiącej przepisy prawa i zachęcało obywateli do nierespektowania nakazów prawa, co naruszałoby zasady przywołane wyżej - podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Przywołany natomiast w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawa budowlanego jako podstawa prawna decyzji nie mógł być podstawą prawną rozstrzygnięcia. Stanowi on bowiem, że po upływie terminu (chodzi o termin z art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane) lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i wydaje decyzję: o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo w przypadku niewykonania obowiązku – nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Również błędnie powołano się w decyzji na przepis ust. 4 ww. art. 51 Prawa budowlanego. Stanowi on bowiem, że po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprowadza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo – jeżeli budowa została zakończona – o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. A zatem przepis ten ma zastosowanie tylko po uprzednim nałożeniu obowiązku w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 który – jak już zaznaczono powyżej - w niniejszej sprawie nie może byś stosowany, ponieważ nie było zatwierdzonego projektu budowlanego ani też pozwolenia na budowę. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia 8 grudnia 2008 r. (pkt 1 wyroku). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na art. 152 tej ustawy, natomiast zawarte w pkt 3 – na art. 200 oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 września 2002 r. i art. 205 § 2 ww. ustawy w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych ocen i uwag dotyczących wskazanych powyżej przepisów zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Oceny te oraz wskazania po myśli art. 153 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. mają dla organu moc wiążącą. Dodatkowo jedynie należy w tym miejscu zwrócić uwagę organowi prowadzącemu sprawę na implikacje wynikające z terminów zawartych w przywołanych powyżej przepisach.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło