IV SA/Po 205/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka ( spr ) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Maciej Dybowski Protokolant St. sek. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie rozgraniczania nieruchomości, oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2009 r. znak [...], w której to decyzji Wójt Gminy [...] odmówił zmiany decyzji własnej nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonej w obrębie wsi [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiąca własność Z. i R. P., z sąsiednimi działkami. Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy: Z wnioskiem o zmianę decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] wystąpił M. P. – obecny właściciel działki nr [...], reprezentowany przez adwokata. We wniosku żądano zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. rozstrzygającej o rozgraniczeniu nieruchomości, w tej części w której orzeka ona o przebiegu granicy między działką [...] i działką [...], wskazując na podstawę żądania art. 154 kpa. W uzasadnieniu żądania wskazano, że podczas rozgraniczenia nieruchomości błędnie wykreślono przebieg granicy pomiędzy działką [...] i [...] na skutek czego nastąpił ubytek powierzchni działki [...] o pow. [...] ha. Zdaniem wnioskodawcy w postępowaniu rozgraniczeniowym dochodzi do stwierdzenia stanu prawnego, a nie jego ustalenia, a co z tym się wiąże decyzja ma charakter deklaratoryjny, a w wyniku rozgraniczenia żadna ze stron nie nabywa prawa, stąd istnieją podstawy do zmiany decyzji z mocy art. 154 kpa. Odmawiając zmiany w trybie art. 154 kpa decyzji Wójta Gminy [...] z [...] grudnia 2000 r. – decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Wójt Gminy [...] podkreślił, że rozgraniczenie jest postępowaniem, którego celem jest ustalenie prawidłowego przebiegu granic, co do którego istnieje spór między właścicielami sąsiednich nieruchomości i w sprawie o rozgraniczenie organ administracyjny kształtuje prawo przynajmniej dwóch stron o spornych interesach. Uznając, że decyzja rozgraniczeniowa nie może być traktowana jako taka, na podstawie której "strona nie nabyła prawa", a słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 kpa nie może być utożsamiany jako subiektywne poczucie krzywdy, organ stwierdził brak podstaw prawnych do zmiany pierwotnej decyzji o rozgraniczeniu w trybie art. 154 kpa. W odwołaniu od decyzji M. P. kwestionował pogląd organu aby strony na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. o rozgraniczeniu nabyły prawo, stąd na podstawie art. 154 kpa decyzja ta może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...]. Organ odwoławczy podzielił wywód organu pierwszej instancji i stwierdził, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem odwołującego, iż decyzja o rozgraniczeniu powoduje, że żadna ze stron postępowania rozgraniczeniowego nie nabywa prawa. W kwestii kolejnej przesłanki z art. 154 § 1 kpa a mianowicie słusznego interesu strony czy też słusznego interesu społecznego organ stwierdził, że powyższa przesłanka jest kwestią wtórną, gdyż skoro pierwsza z przesłanek nie została spełniona – a mianowicie brak nabycia prawa, to o zmianie decyzji nie może przemawiać wyłącznie "słuszny interes strony". Organ stwierdził ponadto, że mimo wyraźnego wskazania przez wnioskodawcę reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika podstawy prawnej żądania tj. art. 154 kpa, brak było również podstaw do zmiany decyzji w trybie art. 155 kpa – gdyż zmianie granicy pomiędzy działką 46/1 i 48 sprzeciwili się M. i T. P. – współwłaściciele działki o nr [...]. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył M. P. zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 155, art. 154, art. 107 §1 i 3, art. 7 i art. 8 kpa. Kwestionując wykładnię przepisów art. 154 i 155 kpa skarżący wskazywał na uchybienia postępowania rozgraniczeniowego i słuszny interes skarżącego w zmianie decyzji rozgraniczeniowej. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego zezwalających na weryfikację decyzji dotkniętych wadliwościami jak i decyzji prawidłowych. Art. 154 § 1 kpa stanowi, że "decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony." Z brzmienia zacytowanego przepisu wynika, że przesłankami wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa które muszą wystąpić łącznie, musi być to, aby: - decyzja nie tworzyła praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, - za wzruszeniem decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. Toteż rolą Sądu kontrolującego zaskarżone rozstrzygnięcie było prześledzenie prawidłowości wywodu organów administracji, że decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości nie należy do kategorii decyzji, w której strony nie nabyły prawa. Rozgraniczenie nieruchomości jest urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a istotą rozgraniczenia jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela. Mimo tego, że przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16 poz. 93 ze zm.) dotyczące rozgraniczenia nieruchomości: art. 152-154 kc mają charakter norm prawa materialnego, a pojęcie nabycia praw odnosi się do tej sfery prawa, to nie można uznać, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 100 poz. 1086 ze zm.) rozdziału 6 regulujące materię rozgraniczania nieruchomości zawierają wyłącznie normy z zakresu postępowania. Bowiem w sytuacji, kiedy organ administracji wydaje decyzję na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 100 poz. 1086 ze zm.) to w oparciu o tę decyzję w przypadku kiedy uzyskuje ona przymiot ostatecznej dochodzi do ustalenia do jakich granic sięga prawo własności podmiotów uczestniczących w postępowaniu rozgraniczeniowym, a spór tych podmiotów można tylko przenieść do sądu powszechnego (art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Stąd, jeżeli nie ma sporu pomiędzy uczestnikami postępowania, decyzja ostateczna wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o rozgraniczeniu wbrew twierdzeniom skarżącego – dla każdej ze stron postępowania rozgraniczeniowego powoduje, że nabywa ona prawa, gdyż jak to wspomniano wyżej decyzja ta określa do jakich granic sięga prawo własności. Zgodnie z art. 37 ust. 2 prawomocne orzeczenie i ostateczne decyzje ustalające przebieg granic nieruchomości sąd lub organ rozstrzygający przesyła z urzędu w terminie 30 dni do sądów rejonowych właściwych do prowadzenia ksiąg wieczystych i do właściwych starostów, w celu ujawnienia ich w księgach wieczystych oraz w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z brzmieniem przytoczonego przepisu uczestnicy postępowania rozgraniczeniowego nabyli prawa poprzez określenie granic ich własności w tym również poprzednicy prawni skarżącego oraz współwłaściciele działki nr [...]. Nawet gdyby założyć, że na skutek decyzji rozgraniczeniowej granica pomiędzy działką [...] i [...] nie doprowadziła do nabycia prawa, gdyż jak wynika z protokołu granicznego ([...] października 2000 r. k. 9-6 akt administracyjnych) ustalenie granic pomiędzy tymi działkami pozwoliło ustalić granice wzdłuż znaków granicznych co nosi znamiona wznowienia znaków granicznych, to zmiana decyzji rozgraniczeniowej również nie byłaby możliwa gdyż nie ulega wątpliwości, że na skutek wniosku skarżącego pomiędzy nim, a uczestnikami postępowania M. i T. P. – współwłaścicielami działki [...] występują sprzeczne interesy – co wyklucza możliwość zastosowania zmiany decyzji w trybie art. 154 kpa. W przedmiotowej sprawie zbędnym były uwagi organu odwoławczego dotyczące art. 155 kpa, bowiem żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a jego sprecyzowanie należy do strony, a nie do oceny organu administracji. W przedmiotowej sprawie strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i określała swoje żądanie jednoznacznie. Ubocznie należy jedynie zwrócić uwagę, że w przypadku postępowania z art. 155 kpa uczestniczyć w sprawie musiałyby wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego, przy czym na zmianę decyzji musiałyby wyrazić zgodę. Skoro w kontrolowanym rozstrzygnięciu istotą było brak spełnienia jednej z przesłanek art. 154 kpa – a mianowicie "brak nabycia prawa" organy zasadnie odmówiły zmiany decyzji o rozgraniczeniu w tym trybie. Chybione są zarzuty skargi naruszenia przepisów art. 155, art. 107 § 1 i 3, art. 7 i art. 8 kpa. Organy rozstrzygające sprawę w obszernych uzasadnieniach decyzji obu instancji wyjaśniły powody odmowy uwzględnienia żądania skarżącego. Rozstrzygniecie jakie wydaje organ orzekając na podstawie art. 154 kpa oparte jest na uznaniu administracyjnym. Jednak w przedmiotowej sprawie wobec braku przesłanki "braku nabycia prawa", z uwagi na charakter decyzji, organ był zwolniony od rozważań zgodności wzruszenia decyzji z interesem społecznym i interesem strony, gdyż konieczność ustosunkowania się do tej problematyki jest niezbędna w sytuacji gdyby wadliwie uznano, że decyzja rozgraniczeniowa należy do tej kategorii decyzji, na skutek której strony nie nabywają prawa. W tym stanie rzeczy na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić. ja