I OZ 789/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 374/10 o oddaleniu wniosku T.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na pismo Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] 4 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami kraju postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 2 czerwca 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosek T.O. (uzupełniony w dniu 20 lipca 2010 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wykazał, przedkładając wydaną przez ZUS Oddział w B. decyzję o waloryzacji emerytury, iż uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] 2.980,48 zł, posiadając przy tym prawo do dodatku pielęgnacyjnego, kombatanckiego i kompensacyjnego, a także do ryczałtu energetycznego. Ze złożonego wniosku wynikało, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe w lokalu mieszkalnym o pow. 46,99 m², opłacając czynsz miesięczny za ten lokal w wysokości 295 zł, a także ponosząc koszty jego ubezpieczenia. Poza tym skarżący jest posiadaczem pracowniczego ogrodu działkowego i ponosi opłaty roczne z tytułu składki członkowskiej i ubezpieczenia. Ponadto z podanych przez wnioskodawcę informacji wynika, że jest on właścicielem samochodu i opłaca w związku z tym czynsz za garaż oraz ponosi koszty związane z ubezpieczeniem pojazdu. Oprócz tego skarżący wskazał, iż cierpi na chorobę nowotworową i wydaje na leki kwotę 150 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w/w wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia T.O. wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 374/10 odmówił przyznania T.O. prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej tylko wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem skarżący uzyskuje miesięczny stały dochód w kwocie przekraczającej 3.000 zł., który pozwala na pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb egzystencjalnych, takich jak czynsz za mieszkanie, opłaty za media, zakup żywności, leków, odzieży czy środków czystości. Sąd pierwszej instancji podał, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca ponosi dodatkowe wydatki związane z utrzymaniem samochodu, wynajęciem garażu czy zakupem laptopa, a znaczna część wydatków wskazanych przez skarżącego ma charakter opłat rocznych. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że osoba wszczynająca postępowanie sądowe powinna liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym postępowaniem kosztów. Środki potrzebne na pokrycie przewidywanych wydatków powinny zostać przede wszystkim uzyskane poprzez ograniczenie wydatków, które nie są konieczne do zapewnienia minimum egzystencji, a dopiero w sytuacji, gdy zdobycie przez skarżącego środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe, jest on uprawniony do ubiegania się o dofinansowanie z budżetu państwa. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w/w wniosek oddalił. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia T.O. do Naczelnego Sadu Administracyjnego, w którym podniósł szereg argumentów dotyczących zasadności wniesionej przez niego skargi, jednakże w żaden sposób nie odniósł się do treści zaskarżonego postanowienia tj. do odmowy przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w kwocie ok. 3000 zł. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że posiadanie przez skarżącego miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania do ze osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść najmniejszych nawet kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, celem umożliwienia tym osobom wszczęcia sądowej kontroli działalności administracji publicznej. Natomiast bezwątpienia taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.