II OZ 767/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 274/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. B. na postanowienie Wojewody P. z [...] lutego 2010 r., Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia robót budowlanych postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przyznać skarżącemu R. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił R. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody P. z [...] lutego 2010 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zgłoszenia robót budowlanych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada mieszkanie o pow. 73 m2 wraz z ogródkiem i uzyskuje regularną pomoc finansową od osoby trzeciej – J. W., która dobrowolnie świadczy na rzecz skarżącego kwoty pozwalające mu opłacić bieżące media oraz utrzymać się. Stąd, w ocenie Sądu I instancji, skarżący jest w stanie utrzymać mieszkanie bez wynajmowania pokoju lub pokoi. Skarżący nie czerpie także pożytków z dzierżawionej nieruchomości rolnej. Sąd I instancji podał, że skoro bieżące i niezbędne potrzeby skarżącego związane z opłacaniem mediów, ubezpieczenia oraz zapewnieniem środków na żywność są pokryte, to bez względu na to kto je pokrywa, skarżący jest w stanie zapłacić również wpis sądowy od złożonej skargi w wysokości 100 zł. Sąd I instancji zaznaczył także, iż skarżący nie zastosował się do wezwania Sądu w zakresie przedstawienia dokumentów obrazujących szczegółowo jego sytuację majątkową. Tym samym niewyjaśnione zostały wątpliwości odnośnie statusu skarżącego, określającego się jako osoba bezrobotna, w sytuacji, gdy z racji dzierżawienia gruntów rolnych podlegał on ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik. W ocenie Sądu, okoliczność ta wykluczała możliwość traktowania skarżącego jako osoby posiadającej status osoby bezrobotnej. Niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwiło dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. W zażaleniu na postanowienie z [...] czerwca 2010 r. skarżący podniósł, że mieszkanie, które posiada nie ma drzwi wewnętrznych między pomieszczeniami i nie nadaje się do wynajęcia. Ponadto, skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a odmowa przyznania prawa pomocy stanowi naruszenie podstawowych gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Skarżący zaznaczył, że w swoim oświadczeniu z [...] maja 2010 r. wskazał szczegółowe dane dotyczące jego sytuacji życiowej, załączając także stosowne dokumenty obrazujące tą sytuację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże jedynie w części. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realnego prawa do sądu stronie, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może mieć miejsce gdy ubiegający się o nie, wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając sytuację majątkową skarżącego oraz wysokość jego dochodów wskazać należy, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie osiąga żadnych dochodów z tytułu wykonywania pracy, a utrzymuje się z pomocy finansowej udzielanej mu dobrowolnie przez J. W. Skarżący jest ponadto właścicielem mieszkania o pow. 73 m2 wraz z ogródkiem przydomowym o pow. 180 m2. Mając na uwadze dane odzwierciedlające sytuację majątkową i zarobkową skarżącego, przedstawione wyciągi z rachunku bankowego za okres od stycznia do czerwca 2010 r. okoliczność, że nie osiąga on dochodów, nie posiada oszczędności, ani majątku (poza mieszkaniem) oraz korzysta z pomocy innych osób, aby się utrzymać, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozpoznawanej sprawie. Wysokość otrzymywanej pomocy finansowej pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Na ogólnie trudną sytuację skarżącego składają się kłopoty spowodowane pożarem garażu i zniszczeniem samochodu stanowiącego jego własność. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż skarżący, mimo wezwania, celowo uchylał się od przedłożenia żądanych przez Sąd dokumentów. Skarżący, oprócz dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy, w odpowiedzi na wezwanie, nadesłał obszerne wyjaśnienia, dotyczące w szczególności pomocy finansowej jaką otrzymuje od J. W., podlegania ubezpieczeniu KRUS, dzierżawy ziemi, którą opłaca J. W. Ponadto, skarżący nadesłał poświadczenie zameldowania z [...] kwietnia 2010 r., wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w L. z [...] czerwca 2010 r., z którego wynika, że nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych oraz raport z obrotów na koncie bankowym od stycznia do maja 2010 r. Skarżący wyjaśnił także, że nie wynajmuje nikomu mieszkania i nie opłaca czynszu, natomiast wszystkie inne opłaty za mieszkanie i jego utrzymanie ponosi J. W. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. Sposób korzystania z majątku przez stronę w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystywany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu na pokrycie kosztów związanych z udziałem, wszczętej przecież przez samego skarżącego, sprawy sądowej. Tym samym zarzut skarżącego o niemożności korzystania z własnej nieruchomości w sposób inny niż dotychczasowy (np. poprzez czerpanie pożytków cywilnych), również nie może stanowić przesłanki skutkującej przyznaniem prawa pomocy. W odniesieniu natomiast do zarzutu skarżącego, że we wszystkich postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym: IISA/Gd 42/09 i 43/09; II SAB/Gd 31/09; IISA/Gd 678/08 był on zwalniany od kosztów sądowych i przyznawano mu pomoc prawną z urzędu, wskazać należy, że art. 246 p.p.s.a. nie przewiduje generalnego rozstrzygania we wszystkich sprawach sądowych wnoszonych przez danego skarżącego. Stąd sąd administracyjny nie jest związany stanowiskiem wyrażonym przez inny skład orzekający tego sądu w kwestii zasadności przyznania prawa pomocy w innej sprawie. (por. J. P. Tarno, Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 570, a także post. NSA z dnia 22 września 2004 r., OZ 438/04 [niepubl.]). Biorąc jednak pod uwagę ogólną sytuacją majątkową skarżącego oraz potencjalne koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżący może być zwolniony tylko od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.