I FZ 323/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 06 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 222/10 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 222/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił sytuację materialną strony, z której wynikało, że skarżący wspólnie z żoną uzyskuje stały dochód, na który składa się kwota 1400 zł brutto - wynagrodzenie żony zatrudnionej w Przedsiębiorstwie [...] R. oraz zasiłek dla bezrobotnych skarżącego, przyznany na okres jednego roku poczynając od 14 maja 2010 r., w wysokości 717 zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku oraz 563 zł miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku. Na utrzymaniu ma dwoje dzieci w wieku 12 i 6 lat. Skarżący jest właścicielem ciągnika siodłowego marki Renault Premium 400, dwóch naczep, samochodu osobowego Renault Laguna, który po wypadku nie nadaje się do naprawy, zajętych na poczet zobowiązań podatkowych. Koszty związane z zamieszkaniem oraz opłat bytowych takich jak woda, światło, gaz w zastępstwie skarżącego i jego rodziny, ponoszą rodzice. Wskazując na motywy nieuwzględnienia wniosku Sąd stwierdził, że skarżącego osiągającego wraz z żoną stałe dochody z umowy o pracę oraz zasiłku dla bezrobotnych trudno uznać za osobę na tyle ubogą, by zachodziła konieczność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie znaleziono też przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, co stosownie do żądania strony wiązałoby się z przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Taki rodzaj zwolnienia ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Sąd podkreślił, że skarżący korzystał na etapie postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji tj w 2009 r. z pomocy doradcy podatkowego, a sytuacji dochodowej rodziny w tym czasie, co wynika z kserokopii zeznań o wysokości osiągniętych dochodów w roku podatkowym 2008 jak i 2009 PIT-36 złożonych wspólnie z żoną E. K., nie można uznać za bardziej korzystną. Wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie skarżący uznał je za niesprawiedliwe, niesłuszne i niezgodne z prawem w części odmawiającej przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu i wniósł o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi w Kielcach do ponownego rozpoznania. W ocenie wnoszącego zażalenie Sąd nieprawidłowo zrozumiał pojęcia pomocy w zakresie częściowym i całkowitym. Również pomoc w zakresie częściowym może obejmować przyznanie pełnomocnika. To natomiast jest zależne wyłącznie od aktualnej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. W ocenie strony, Sąd w swych rozważaniach pominął fakt, że nie prowadzi już ona działalności gospodarczej, co ma swój niewątpliwy wpływ na jej płynność finansową. Skarżący uznał za błędne stanowisko, że wniesienie skarg w innych sprawach nie ma znaczenia. Okoliczność ta oznacza bowiem, że zarówno Skarżący jak i jego małżonka muszą jednocześnie ponieść koszty w kilku sprawach oraz opłacić w nich pełnomocników. Skarżący podniósł, że koszt pełnomocnika to kwota zwykle wyższa niż koszty opłat sądowych. Wskazując, że prawo do pełnomocnika z urzędu jest ważnym elementem prawa do sądu uznał, że reglamentowanie tego prawa według kryteriów, które nie są jasne i oczywiste powoduje, iż prawo do sądu staje się fikcją. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z 30.07.2009 r. Sygn. akt I FZ 171/09. LEX nr 552205). Należy też zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a. regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., iż to strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności i przedstawione dokumenty podlegają ocenie Sądu w aspekcie weryfikacji przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wszechstronnie i wyczerpująco odniósł się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, dokonał pełnej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i wywiódł z niej prawidłowe wnioski. Oceniając podniesione w zażaleniu zarzuty należy przede wszystkim zauważyć, że strona podważa ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie przedstawia natomiast nowych dowodów i okoliczności. Tymczasem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów. Ponadto, wbrew argumentacji zażalenia, Sąd pierwszej instancji oceniał sytuację skarżącego z uwzględnieniem faktu, że nie prowadzi on obecnie działalności gospodarczej, czego wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odnosząc się do przedstawionego przez wnioskodawcę aktualnego zestawienia dochodów. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.