II OZ 106/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adwokata A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 38/10 w zakresie odmowy przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia (...) grudnia 2009 r., nr (...) w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek adwokata A. S., pełnomocnika K. D. ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków z tytułu sporządzenia i doręczenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia (...) grudnia 2009 r. w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z uwagi na to, że skarga została uwzględniona i uchylono zaskarżoną decyzję w przedmiocie wymeldowania skarżącej, to brak jest przesłanek do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w § 18 ust.1 pkt 2 lit.b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) nie przysługuje, gdy dla strony został wydany korzystny wyrok. W zażaleniu na postanowienie z dnia 7 stycznia 2011 r. adwokat A. S. zarzucił naruszenie § 18 ust.1 pkt 2 lit. b w związku z § 2 ust. 3 i § 19 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188), wskazując, że odmowa przyznania mu wynagrodzenia jest bezpodstawna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie od Skarbu Państwa. Stosownie do art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje z budżetu sądu administracyjnego wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszonych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Oznacza to, że zasadnicze znaczenie, a zarazem podstawę do przyznania przez sądy administracyjne adwokatowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia stanowi rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zwane dalej rozporządzeniem, które w § 19 stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych za czynności określone w rozdziałach 3-5 tego rozporządzenia oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. W rozdziale 5 rozporządzenia w § 18 ust. 1 zostały ustalone stawki wynagrodzenia dla adwokatów występujących w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w postępowaniu przed sądem II instancji wynagrodzenie dla adwokata przyznawane jest za: sporządzenie skargi kasacyjnej, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia takiej skargi, za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjny oraz za postępowanie zażaleniowe. W tej sprawie zagadnienie prawne sprowadza się do oceny, co należy rozumieć pod określeniem "opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej", o której mowa w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, iż stawki określone w § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia odnoszą się do postępowania w drugiej instancji, a więc przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Po drugie sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej zostało przeciwstawione sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej. Oznacza to, że o opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej można mówić wówczas, jeżeli realnie występuje kwestia wniesienia albo niewniesienia skargi kasacyjnej, a adwokat zgodnie z najlepsza wiedzą dochodzi do wniosku, iż nie ma podstaw do kwestionowania orzeczenia Sądu pierwszej instancji, a więc nie ma podstaw do sporządzenia i wnoszenia skargi kasacyjnej. Taka analiza sprawy oraz przyjęte w wyniku tej analizy przez adwokata stanowisko, że nie ma podstaw do wnoszenia skargi kasacyjnej pozwala adwokatowi na uchylenie się od sporządzenia i wnoszenia skargi kasacyjnej w sytuacji gdy w jego ocenie brak jest ku temu podstaw. Tak więc to rozwiązanie ma służyć także adwokatowi, który tą opinią przekonuje stronę, której jest pełnomocnikiem, iż wnoszenie skargi kasacyjnej nie ma podstaw. Na tym polega związanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z postępowaniem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W zażaleniu podniesiony został zarzut naruszenia przepisów ustawy Prawo o adwokaturze. Zarzut ten nie jest trafny, albowiem prawo adwokata do przedstawienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie może być utożsamiane ze zwolnieniem się adwokata od udzielenia pomocy prawnej. Także ta opinia jest formą udzielenia pomocy prawnej, a jej celem jest unikanie wnoszenia bezzasadnych skarg kasacyjnych wbrew przekonaniom adwokata. W takim przypadku nie może być mowy o odmowie udzielenia pomocy prawnej w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Natomiast jeżeli pismo sporządzone przez adwokata nie jest opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie można w ogóle mówić o naruszeniu art. 29 Prawa o adwokaturze, albowiem Minister Sprawiedliwości został upoważniony do określenia w rozporządzeniu stawek za czynności adwokackie. Jakkolwiek w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji nie przytoczył szerszego wywodu prawnego, to jednak stanowisko Sądu sprowadza się do oceny, iż pismo, które zostało nazwane "opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej" jest w istocie rzeczy skierowaną do strony informacją o treści wyroku wydanego przez Sąd pierwszej instancji. Nic nie wskazuje, ażeby istniała realnie, wymagająca rozstrzygnięcia kwestia, czy sporządzić i wnosić skargę kasacyjną w tej sprawie albo czy odstąpić od wnoszenia skargi kasacyjnej. Tylko to, że skarga strony została uwzględniona samo przez się nie może wprawdzie wykluczać potrzeby dokonania oceny co do istnienia podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej albo ich braku, jednakże w tej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby wskazywać, iż istniała realnie kwestia wymagająca dokonania takiej oceny. Z tych względów należało dojść do wniosku, że Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, iż pełnomocnik skarżącej sporządził pismo, które nie jest opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w rozumieniu § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, a więc nie jest czynnością adwokacką, za której wykonanie przysługuje odrębne wynagrodzenie, albowiem przedstawienie stronie informacji dotyczących wyroku wydanego w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji jest objęte stawką, o której mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Na marginesie należy podnieść, że ani to, że adwokat nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądowym, ani to, że zdaniem adwokata stawki opłat za czynności adwokackie są niskie, nie usprawiedliwia formy w jakiej zostało sporządzone zażalenie w tej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.