I FZ 273/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C.O. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1581/09 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi C. O. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresu i zastosowania prawa podatkowego w podatku od towarów i usług postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1581/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Ministra Finansów ze względu na nieusunięcie braku formalnego w wyznaczonym terminie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarządzeniem przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. pełnomocnik organu, został wezwany do usunięcia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego zgodnego z treścią art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm., dalej jako ustawa o radcach prawnych) w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2010 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 7 listopada 2008 r., które nie spełnia ww. warunku. W wezwaniach pouczono Skarżącą, że nieuzupełnienie braku formalnego skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia wezwania, spowoduje odrzucenie skargi kasacyjnej. Następnie Sąd podkreślił, że ze znajdującego się w aktach sprawy "potwierdzenia odbioru" wynika, że wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 15 kwietnia 2010 r. Do dnia 26 maja 2010 r. nie został uzupełniony brak formalny skargi, przez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa. W związku z powyższym WSA uznał, że skarga podlega odrzuceniu, ponieważ siedmiodniowy termin do wykonania wskazanego wyżej obowiązku biegł od dnia 16 kwietnia 2010 r. do dnia 22 kwietnia 2008 r. Pełnomocnik organu w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi, przez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa zgodnie z treścią art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Od powyższego postanowienia Minister Finansów złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. , dalej jako p.p.s.a.) oraz wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wnoszący ustawę wskazali, jako jej cel odformalizowanie postępowania cywilnego, administracyjnego, sądowo-administracyjnego oraz podatkowego poprzez racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych. Pełnomocnik dalej podniósł, że zamierzonym skutkiem tej zmiany było wydatne umniejszenie uciążliwości polegającej na konieczności wyzbycia się przez strony postępowania, często na długi czas dokumentów oryginalnych albo poniesienia kosztów ich notarialnego uwierzytelnienia bądź uzyskania ich urzędowych odpisów. Zdaniem wnoszącego zażalenie nowelizacja odnosiła się do dokumentów innych niż dotychczas uregulowane w ustawie, a swą istotą nie obejmowała zmiany sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw. Zrównanie z dokumentami oryginalnymi dotyczyło jedynie dokumentów składanych w toku postępowania, zaś sam sposób uwierzytelniania pełnomocnictw nie uległ zmianie. Następnie pełnomocnik dodał, że w przypadku pełnomocnictwa - brak odpowiedniego poświadczenia nie podlega ocenie, lecz jest brakiem formalnym, zaś samo uwierzytelnienie nie ma na celu zrównania dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym, lecz wskazanie odpowiedniego umocowania. Pełnomocnik faktycznie nie poświadcza dokumentu pełnomocnictwa, lecz na jego kopii uwierzytelnia fakt swojego umocowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dokonał błędnej wykładni przepisu art. 37 § 1 p.p.s.a., w związku z nowym brzmieniem od 1 stycznia 2010 r. treści regulacji art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, zmienionej na skutek nowelizacji dokonanej cytowaną ustawą z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów. Sąd pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie, bez odniesienia się do unormowania zawartego w art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. (z pominięciem uzasadnienia), wezwał pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, poprzez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego, wskazując na obowiązek podania miejsca dokonania poświadczenia udzielonego mu pełnomocnictwa. Stosownie do treści art. 37 § 1 p.p.s.a. zdanie drugie, między innymi radca prawny może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących jego umocowanie. Natomiast Sąd, jedynie w razie wątpliwości, może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Zasadnicza treść cytowanego przepisu odnosząca się do pełnomocnictwa, nie uległa zmianie od 1 stycznia 2010 r. Co więcej, zmiana w zdaniu drugim powoływanego art. 37 § 1 p.p.s.a., polegała na dodaniu słów "oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie". Powyższe także sugeruje, że zmiana przepisu art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, tylko pośrednio odnosiła się do pełnomocnictw. Natomiast w myśl art. 48 § 3 p.p.s.a., zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Powyższe unormowanie zostało dodane od 1 stycznia 2010 r., na skutek nowelizacji omawianą ustawą z dnia 23 października 2009 r., o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów. Jednocześnie ustawodawca od 1 stycznia 2010 r., w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, wprowadził zapis, że: "radca prawny ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) radca prawny stwierdza to w poświadczeniu." Analiza powyższych regulacji prawnych wskazuje zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dodanie nowego przepisu w art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, nie miało na celu ingerowanie w treść art. 37 p.p.s.a., w zakresie odnoszącym się do pełnomocnictw. W powoływanym art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, wyraźnie ustawodawca stanowi o sporządzaniu poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w "zakresie określonym odrębnymi przepisami", czyli przede wszystkim odnosi to do postanowień art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. Słusznie zatem wywodzi w zażaleniu jej autor, że cytowane wyżej unormowanie nawiązuje do dwóch odmiennych sytuacji. Pierwsza będzie związana z uwierzytelnianiem pełnomocnictw i innych dokumentów potwierdzających umocowanie do działania dla profesjonalnego pełnomocnika. Drugi natomiast tryb, należy odnosić do sporządzania innych, niż pełnomocnictwo dokumentów. Taki sposób zdekodowania tych przepisów, wymusza przyjęta wykładania systemowa wewnętrzna omawianego aktu prawnego. Potwierdzeniem takiego rozumienia powoływanych unormowań, jest również wskazanie na cel, dokonanej od 1 stycznia 2010 r. nowelizacji przepisów, jednoznacznie podawany w uzasadnieniu do projektu zmian tych regulacji. W dokumencie tym podkreślano, że zmiany mają spowodować "odformalizowanie postępowania cywilnego, administracyjnego, sądowo-administracyjnego oraz podatkowego, poprzez racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych. Zmiana polega na szerszym, niż dotychczas umożliwieniu uwierzytelniania odpisów dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników stron, reprezentujących zawody zaufania publicznego. Jej zamierzonym skutkiem jest wydatne umniejszenie uciążliwości polegającej na konieczności wyzbycia się przez strony postępowania, często na długi czas dokumentów oryginalnych albo poniesienia kosztów ich notarialnego uwierzytelniania bądź uzyskania ich urzędowych odpisów" (tak w: uzasadnieniu do projektu zmiany ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów, Druk nr 2064, Warszawa, 19 maja 2009 r., s. 1.). Z cytowanego fragmentu ratio legis ustawodawcy jednoznacznie należy wnosić, że nowelizacja omawianych przepisów, w swoim zasadniczym zakresie, nie miała na celu zmianę sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw przez profesjonalnych pełnomocników. Zasadnie zatem wywodzi pełnomocnik Skarżącego, że w przypadku pełnomocnictwa, brak odpowiedniego poświadczenia jest zawsze tylko brakiem formalnym. Przy poświadczaniu pełnomocnictwa bowiem, samo uwierzytelnianie co do zasady, nie ma na celu "zrównanie dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym", lecz jedynie wykazanie istnienia umocowania do działania. Zatem umieszczanie na poświadczeniu takich zapisów, jak stwierdzenie miejsca i daty sporządzenia odpisu, w przypadku pełnomocnictw nie ma większego znaczenia, w sytuacji gdy dla określonych celów dokument ten nie musi spełniać cech "dokumentu urzędowego" w rozumieniu art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Podawanie tych elementów, nabiera innego znaczenia i wymiaru w przypadku uwierzytelniania innych, niż pełnomocnictwo dokumentów lub pełnomocnictw mogących być uznanymi, jako dokumenty urzędowe. Mając na uwadze powyższe wywody, należy stwierdzić, że brak określenia daty i miejsca poświadczenia jedynie może oznaczać, że pełnomocnictwo takie nie będzie spełniać wymogów przewidzianych dla pojęcia dokumentu urzędowego w rozumieniu cytowanego art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. Nie jest to jednak brak, który miałby istotne znaczenie w niniejszej sprawie, dla celów reprezentacji strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W tej sytuacji należy przyjąć, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie wezwał pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, poprzez złożenie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego zgodnego z treścią przepisu art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jeżeli dla celów postępowania przed sądem administracyjnym pełnomocnictwo składane przez profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego nie musi spełniać warunków przewidzianych dla dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisu art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a., w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a. i art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, to wówczas, jako pozbawione podstaw prawnych, należy uznać wzywanie tego pełnomocnika przez sąd administracyjny w określonym trybie, do uzupełnienia danego pełnomocnictwa o podanie miejsca sporządzenia jego poświadczenia. W takiej sytuacji, pozbawione podstaw prawnych wezwanie, o którym tu mowa przez sąd administracyjny, nie może wywoływać zarówno dla profesjonalnego pełnomocnika Skarżącego, jak i reprezentowanej przez niego strony skutku prawnego, w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej na podstawie przepisu art. 178 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 178 p.p.s.a., na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.