II GSK 1553/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-02-15
Skład orzekający: Janusz Drachal, Cezary Pryca, Barbara Stukan-Pytlowany
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca emeryturę, będąca jednocześnie jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, mimo nie złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że osoba pobierająca emeryturę, która jest jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o., podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia tej działalności. Podstawą jest spełnienie warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym, niezależnie od tego, czy ubezpieczenie jest obowiązkowe, czy dobrowolne, oraz od faktu złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez H. G., która była jedynym wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. i jednocześnie pobierała emeryturę. Organy administracji stwierdziły, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, mimo posiadania prawa do emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od H. G. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 204/10 w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. oddala skargę kasacyjna, 2. zasądza od H. G. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 26 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 204/10, oddalił skargę H. G. (dalej: skarżąca) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: NFZ) z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 23 września 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w P. (dalej: ZUS) zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: organ I instancji) z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącą H. G. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. sp. z o.o. z siedzibą w S. W uzasadnieniu wniosku ZUS wskazał, iż z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynika, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z o.o. skarżąca nie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS stwierdził, iż z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) wynikało, że skarżąca była jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednocześnie ZUS poinformował, iż skarżąca od dnia 1 czerwca 2005 r. miała ustalone prawo do emerytury, w związku z czym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w formie jednoosobowej spółki z o.o. zwolniona była z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.
Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wydał w dniu [...] listopada 2009 r. decyzję na podstawie której stwierdził, iż skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Organ wskazał ponadto, iż z odpisu z KRS wynikało, że skarżąca od dnia 16 kwietnia 2007 r. była jedynym wspólnikiem spółki A. sp. z o.o., a okoliczność, że od dnia 1 czerwca 2005 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba pobierająca emeryturę nie zwalniało jej z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu jedynego wspólnika. Dalej organ podał, że jeżeli ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Od powyższej decyzji organu I instancji skarżąca wniosła odwołanie. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał argumentację organu I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż decyzja wydana przez organ I instancji ustala jedynie, iż skarżąca od dnia 16 kwietnia 2007 r. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., natomiast nie rozstrzygała kwestii wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, gdyż te należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W ocenie Sądu I instancji skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja organu II instancji jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszyły prawa. WSA wyjaśnił, iż skarżąca od dnia 16 kwietnia 2007 r. była jedynym wspólnikiem sp. z o.o., a od dnia 1 czerwca 2005 r. miała ustalone prawo do emerytury. Sąd zauważył, że zdaniem skarżącej jako mająca ustalone prawo do emerytury wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie spełnia ona warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznym w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach), w konsekwencji czego nie podlegała ona obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu.
Dokonując oceny spornych decyzji Sąd I instancji wyjaśnił, iż w okresie objętym rozstrzyganiem miały zastosowanie przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym: "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi".
Zdaniem Sądu I instancji istotą sporu jest to, czy skarżąca poprzez fakt nabycia uprawnień emerytalnych wyłączona została z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., a więc w konsekwencji, czy jako ubezpieczona powinna ona być obciążona obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne zarówno z tytułu pobierania świadczeń emerytalnych, jak i działalności gospodarczej.
Rozwiązanie spornej kwestii wiązało się w ocenie WSA z koniecznością rozważenia różnicy między "podleganiem ubezpieczeniu", a "objęciem ubezpieczeniem" (czy też jak stanowi obecna ustawa – "spełnianiem warunków do objęcia ubezpieczeniem"). Wyjaśniono, iż na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt I UK 227/05, stwierdził, iż "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. Zdaniem Sądu Najwyższego kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem, które stanowi przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku.
Sąd I instancji odnosząc rozważania Sądu Najwyższego do sporu powstałego w sprawie, wskazał, iż w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z "objęciem" ubezpieczeniami społecznymi a ze "spełnieniem warunków do objęcia" nimi (vide: art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach). Jednocześnie skarżąca słusznie wskazała, iż w świetle przepisu art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, będąc wspólnikiem jednoosobowej sp. z o.o. mającym ustalone prawo do emerytury, podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu, albowiem niesporne jest, że nie złożyła ona wniosku o podleganie takiemu ubezpieczeniu. Niemniej jednak zdaniem WSA to, że skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie prowadzi do wniosku o "nieobjęciu" ("niespełnieniu warunki do objęcia") jej tym ubezpieczeniem. Strona jest osobą "spełniającą warunki do objęcia" ubezpieczeniami społecznymi, gdyż w art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach wśród "spełniających warunki do objęcia" ubezpieczeniem wymieniono zarówno osoby prowadzące działalność gospodarczą, jak i pobierające emerytury oraz renty. W kontekście ustawy o świadczeniach i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kategoria osób spełniających warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika bowiem z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem (spełnianie warunków do objęcia ubezpieczeniem) to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. WSA uznał, iż obowiązek uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne powiązany został nie z "podleganiem" ubezpieczeniem społecznym (w przypadku skarżącej – dobrowolnym), a z objęciem nim, "spełnianiem warunków do objęcia nim".
Uprawnienia emerytalne nabyte przez skarżącą według Sądu I instancji nie wyłączają podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. W konsekwencji Sąd uznał, iż zarówno organ I i II instancji wydając sporne decyzje, prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Jednocześnie WSA podał, iż stanowisko wyrażone w decyzjach organów obu instancji zostało uzasadnione w sposób zgodny z art. 107 §3 k.p.a.
Pełnomocnik H. G. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA z dnia 26 maja 2010 r. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w całości Sądowi I instancji, a także o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił
1) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 §1 pkt. 1) lit. a) 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 134 §1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, mimo że organ administracji w trakcie prowadzonego postępowania naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) poprzez błędne uznanie, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego także z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako jednoosobowy wspólnik spółki z o.o. w sytuacji, w której mając ustalone prawo do emerytury nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy;
Istotność wpływu naruszenia art. 145 §1 pkt. 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 §1 p.p.s.a. na wynik postępowania sprowadza się zdaniem kasatora do tego, że brak naruszenia wskazanego przepisu byłby tożsamy z jego zastosowaniem i uchyleniem decyzji Prezesa NFZ,
2.) naruszenie prawa materialnego art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 9 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne uznanie, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego także z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako jednoosobowy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sytuacji, w której mając ustalone prawo do emerytury nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 tej ustawy,
- naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 5) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 9 ust. 5 oraz art. 14 ust. 1 tej ustawy poprzez błędne uznanie, że osoba mająca ustalone prawo do emerytury będąca jednocześnie jednoosobowym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest objęta ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej również przed złożeniem wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183§ 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183§2 p.p.s.a. nie występowała. Wynik postępowania kasacyjnego był zatem rezultatem oceny zarzutów zgłoszonych w rozpoznawanym środku odwoławczym.
Zgodnie z przepisem art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 p.p.s.a, bowiem mimo że przepisy te nie zostały przywołane w petitum skargi kasacyjnej, jednak zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania i naruszenie prawa materialnego.
Zarzuty te Naczelny Sąd Administracyjny rozpozna łącznie, bowiem autor skargi kasacyjnej w oparciu o obie podstawy kasacyjne zarzuca sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.66 ust.1 pkt.1 lit.c ustawy o świadczeniach w związku z art. 9 ust.5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne uznanie, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego także z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji, w której mając ustalone prawo do emerytury nie złożyła wniosku o którym mowa w art. 14 ust.1 ustawy systemowej. Zarzuca też naruszenie art. 6 ust.1 pkt.5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 9 ust. 5 oraz art. 14 ust. tej ustawy przez błędne uznanie, że emeryt prowadzący działalność gospodarczą jest objęty ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia tej działalności również przed złożeniem wniosku.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miało bowiem miejsca zarzucane naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, a wykładnia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonana przez sąd I instancji nie narusza prawa mimo, że oparta została na poglądzie Sądu Najwyższego wyrażonym na gruncie nieobowiązującej już ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (wyrok SN z 22 lutego 2006 r sygn. akt I UK 227/05).
Istota sporu sprowadza się do tego czy skarżąca poprzez fakt nabycia uprawnień emerytalnych wyłączona została z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej sp. z o.o.
Z przepisu art. 9 ust.5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że skarżąca mając ustalone prawo do emerytury podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu. Bezsporne jest, że skarżąca nie złożyła wniosku o podleganie takiemu ubezpieczeniu. W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawarto regulacji dotyczącej ubezpieczenia zdrowotnego z wyjątkiem spraw wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, które należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach). Jednym z warunków powinności odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne jest podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Kwestia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, w stanie prawnym obowiązującym w sprawie, została uregulowana w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008r. Nr.164 poz.1027 z zm.) Ustawa ta w art. 66 ust.1 pkt.1 stanowi ,że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem rolników. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Jedynie bowiem osoby wymienione w tym przepisie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W kręgu tych osób ustawodawca wymienił w ust.1 pkt. 1 lit.c art. 66 ustawy o świadczeniach, osoby prowadzące działalność pozarolniczą. Zgodnie z definicją zawarta w art. 8 ust. 6 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za taką osobę uważa się także wspólnika jednoosobowej sp. z o.o. Definicja ta znajduje zastosowanie od określenia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą na gruncie ustawy o świadczeniach na mocy art. 5 pkt. 21 tej ustawy.
Ponadto w kręgu osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ustawodawca wymienił w ust. 1 pkt. 16 art. 66 ustawy o świadczeniach osoby pobierające emeryturę.
Należy zauważyć, że regulacje prawne zawarte w rozdziale 2 Działu IV- zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu (art.82 ust. 1 i art. 82 ust. 8) ustawy o świadczeniach wskazują , że w przypadku uzależnienia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od spełnienia warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym z określonego tytułu – składka na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzana jest zarówno wówczas, gdy ubezpieczenie społeczne z danego tytułu jest obowiązkowe jak i wówczas, gdy określona osoba spełnia jedynie warunki do podlegania z danego tytułu dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu. Istotny jest bowiem sam fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu z danego tytułu, to jest wypełnienie ustawowych warunków do skorzystania z tego ubezpieczenia, niezależnie od tego czy ubezpieczenie jest w tej sytuacji obowiązkowe czy dobrowolne i niezależnie od tego czy dana osoba złożyła wniosek o objęcie jej z danego tytułu dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym (por. K.Baka, G. Machulak, A. Pietraszewska-Machała, A. Sidorko Komentarz ABC 2010 r. do ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).
Oznacza to, że jeśli skarżąca prowadzi działalność pozarolniczą jako wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. i jednocześnie pobiera emeryturę to podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zarówno jako emeryt jak i jako wspólnik jednoosobowej sp. z o.o. mimo, że w zaistniałej sytuacji z tytułu pozostawania wspólnikiem jednoosobowej sp. z o.o. spełnia jedynie warunki do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem, z uwagi na ustalone prawo do emerytury (art. 9 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), którym to ubezpieczeniem nie była zainteresowana, bowiem nie złożyła wniosku o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem emerytalnym (art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt II GSK 43/2009, iż "z przepisu art. 66 ust. 1 pkt.1 lit.c i pkt. 16 ustawy o świadczeniach i art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika obowiązek podlegania osoby prowadzącej działalność pozarolniczą ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od nabytych uprawnień emerytalnych i wynikających z tytułu emerytury obowiązków". Należy podkreślić, iż wyroku tym na zasadność wyrażonego poglądu NSA powołał się też na regulacje prawną zawartą w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, stanowiącym, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym , o którym mowa w art. 66 ust. 1 składka na ubezpieczenie zdrowotna opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie.
Należy przyznać rację wnoszącemu skargę kasacyjną, że funkcją tego przepisu jest rozstrzygnięcie sytuacji, w której ustalono, że istnieją co najmniej dwa tytuły ubezpieczenia zdrowotnego. Jednakże przepis ten odwołuje się do regulacji ogólnej z art. 66 ust. 1, co wskazuje, że ustawodawca uznał za istotny jedynie fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu z danego tytułu, a więc niezależnie czy ubezpieczenie społeczne jest obowiązkowe czy dobrowolne.
Ponadto nie bez znaczenia dla pełnego naświetlenia sytuacji prawnej skarżącej w odniesieniu do obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest przypomnienie wyłączenia obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne wynikające z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach, który dopuszcza zwolnienie z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej osób, których świadczenia emerytalne nie przekraczają określonej wysokości. Wymowa tego przepisu jest jednoznaczna. Osoby spełniające warunki określone tym przepisem mimo zwolnienia z opłacania składek podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.
W świetle dotychczasowych wywodów brak jest podstaw do uznania, że stanowiące podstawę wyroku uznanie, że skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, niezależnie od nabytych uprawnień do emerytury, mimo nie złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym, zostały poczynione przez organy administracji publicznej i zaakceptowane przez sąd pierwszej instancji z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 66 ust. 1 pkt. 1 li.c ustawy o świadczeniach w zw. z art. 9 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 6 ust. 1 pkt. 5 w zw. z art. 9 ust. 5 i art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zatem sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt.1 lit.a p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wskazać, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że sąd miał na uwadze art.134 § 1 p.p.s.a., gdyż jak podkreślił badał sprawę niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Wyjaśnił, że nie dopatrzył się uchybień mogących stanowić podstawę uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego ma swą podstawę w art. 204 pkt. 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt. 2 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z zm.) .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło