V SA/Wa 259/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. [...] II. Zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz E. S. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2009r. wydaną w trybie art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 6 i art. 62 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r., nr 234, poz. 1694 z późn.zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn.zm.) odmówił E. S. , obywatelowi T. udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu [...] kwietnia 2009r. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelką Polski E. A. Jak wskazał Wojewoda [...] , wykonując dyspozycję art. 53 ust. 1 oraz art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach ustalił, iż ze względu na charakter pracy skarżący E. S. i jego małżonka E. A. nie zamieszkują razem i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2008r. cudzoziemiec uzyskał zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na okres jednego roku tj. do [...] maja 2009r., która to decyzja została wydana w celu uregulowania sytuacji rodzinnej małżonków. Po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu, organ I instancji ustalił, iż w miejscu zamieszkania żony cudzoziemca E. A. przebywa jedynie jej siostra. Po przeprowadzeniu rozmowy telefonicznej z żoną cudzoziemca Wojewoda [...] ustalił, iż małżonkowie nie mieszkają wspólnie we W. z uwagi na charakter ich pracy zawodowej. Ponadto matka żony potwierdziła, podczas przesłuchania, iż małżonkowie B. nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Dodatkowo, po przeprowadzeniu wywiadu w miejscu zamieszkania cudzoziemca, jak wskazał Wojewoda [...] ustalono, iż E. S. przebywa w P., zamieszkuje tam ze swoją konkubiną M. N. oraz ich biologiczną córką K. O. Wojewoda [...] podkreślił w treści uzasadnienia, iż żadne z małżonków nie dąży do uregulowania ich sytuacji rodzinnej, żadne też nie zamierza się przeprowadzić by prowadzić wspólnie gospodarstwo domowe, a ich spotkania są krótkie i przypadkowe. Organ rozpatrujący sprawę nadmienił, iż samo pozostawanie w związku małżeńskim nie jest podstawą do udzielenia wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie. W opinii organu I instancji, brak jest w związku małżeńskim E. S. i E. A. więzi o charakterze psychicznej, fizycznej i ekonomicznej. Cudzoziemiec niezadowolony z przyjętego przez organ rozstrzygnięcia działając poprzez pełnomocnika złożył odwołanie, w którym domaga się zmiany decyzji Wojewody [...] oraz udzielenia mu przedmiotowego zezwolenia. Autor odwołania podkreślił, iż prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego nie jest niezbędnym warunkiem dla istnienia związku małżeńskiego. Wskazał także, że cudzoziemiec nie potrzebował zawierać małżeństwa z obywatelką polską celem uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż uzyskał je już wcześniej. Odwołujący się wskazał także, że cudzoziemiec czuje się związany z Polską również poprzez biologiczną córkę K. i swojego brata E. B., którzy są obywatelami polskimi. Po rozpatrzeniu odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (w skrócie: Szef Urzędu) decyzją z [...] listopada 2009r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle obowiązujących przepisów ustawy o cudzoziemcach, sam fakt zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem polskim nie obliguje organu do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Cudzoziemiec, jak wskazał Szef Urzędu w chwili składania wniosku przebywał w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego przez Wojewodę [...] w dniu [...] maja 2008r. z terminem ważności do [...] maja 2009r. na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy wskazał, iż E. S. i E. A. zawarli w dniu [...] listopada 2007r. we W. związek małżeński. Opierając się na ustaleniach faktycznych Wojewody [...] wskazał, iż małżeństwo B. odbiega od modelu związku, w którym oboje partnerzy są obowiązani do wspólnego pożycia, pomocy i wierności, a także współdziałania dla dobra rodziny. Wspólne zamieszkiwanie zdaniem organu II instancji najlepiej sprzyja prawidłowej realizacji spoczywających na małżonkach praw i obowiązków. Szef Urzędu podkreślił, iż w przypadku małżeństwa B. zachodzą przesłanki, o których wspomina art. 55 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy o cudzoziemcach, gdyż małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa, nie zamieszkują wspólnie. Wzajemna wiedza małżonków o sobie, zdaniem organu odwoławczego przyjmuje ogólny charakter, nie zawsze zgodny ze stanem faktycznym. To powoduje, że zawarty przez zainteresowanego związek małżeński nie uzasadnia jego zamieszkiwania na terytorium RP przez okres dłuższy niż 3 miesiące, co pozwala przyjąć w opinii Szefa Urzędu, że cudzoziemiec zawarł związek małżeński z obywatelką polską w celu obejścia przepisów dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce. Już od chwili złożenia wniosku, co podkreślił organ odwoławczy zaistniały okoliczności wymienione w art. 55 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, które obligowały organ do ustalenia, czy zawarty przez państwo B. związek małżeński nie jest pozorny. Szef Urzędu wyjaśnił ponadto, iż przyjęte rozstrzygnięcie nie narusza Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., a w szczególności art. 8 w/w Konwencji oraz Konwencji o Prawach Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. oraz art. 18 i art. 47 Konstytucji RP, gdyż nie nakłada na stronę zobowiązania do opuszczenia terytorium RP, a jedynie rozstrzyga kwestię możliwości udzielenia jej w obecnym stanie faktycznym wybranej formy zezwolenia na pobyt w Polsce. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu z [...] listopada 2009r., cudzoziemiec wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez uchybienie wymogom, jakie stawia dyspozycja art. 107 § 3 kpa. Ponadto niezachowanie zasady prawdy obiektywnej z art. 7 kpa, co przejawia się poprzez naruszenie interesu prawnego skarżącego, błędne przyjęcie, że małżeństwo zawarte przez skarżącego miało na celu obejście przepisów prawa, podczas gdy zainteresowany nie miał powodu do takiego działania. Skarżący, co podkreślił spełniał przesłankę do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Organy, w opinii skarżącego nie zbadały okoliczności jakie towarzyszyły zawarciu małżeństwa cudzoziemca z obywatelką polską, co ma istotne znaczenie w świetle art. 57 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Składający skargę ponadto narzucił organowi naruszenie treści art. 8 kpa oraz błędną wykładnię art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, poprzez uznanie, że podstawą faktyczną decyzji są okoliczności dotyczące aktualnej kondycji związku małżeńskiego, tymczasem w świetle powołanego przepisu zasadnicze znaczenie mają jedynie okoliczności i cel zawarcia związku małżeńskiego. Zdaniem wnoszącego skargę, organ nie zastosował w treści przyjętego rozstrzygnięcia art. 31 Konstytucji oraz przedsięwziął próbę narzucenia skarżącemu modelu funkcjonowania jego małżeństwa. Jest to zdaniem autora skargi ingerencja władzy publicznej w prawo do poszanowania życia rodzinnego, a tym samym naruszenie art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skarżący podkreślił także, iż nie miał żadnego powodu aby podejmować próbę uzyskania zezwolenia na pobyt tymczasowy poprzez fikcyjne małżeństwo, gdyż przez szereg lat uzyskiwał zezwolenie na innej podstawie, co więcej przez cały czas jest legalnie zatrudniony w spółce W. sp. z o.o. z siedzibą w W., zatem może posiadać zezwolenie, gdyż spełnia warunek z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Autor skargi zwraca uwagę na fakt, iż wydalenie członka rodziny obywatela Unii jest możliwe na takich samych zasadach, jak wydalenie obywatela Unii, a jest to ograniczone tylko do przypadku, gdy zachodzi konieczność ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz ze względu na zagrożenie Państwa Polskiego. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodał ponadto, iż w jego opinii cudzoziemiec miał motyw, aby zawrzeć małżeństwo dla pozoru. Po pierwsze, małżonek obywatela polskiego, który uzyska zezwolenie na zamieszkanie z tego tytułu, jest zwolniony z obowiązku uzyskiwania zezwolenia na pracę. Po drugie, małżonek obywatela polskiego może uzyskać w trybie szybszym, niż inni cudzoziemcy legalizację swego pobytu na stałe w formie zezwolenia na osiedlenie się. Jak również małżonkowie tacy mogą skorzystać z uproszczonego trybu nabycia obywatelstwa polskiego w trybie art. 10 ustawy o obywatelstwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie mu przedłużenia zezwolenia na zamieszkanie na terytorium RP ze względu na zawarcie związku małżeńskiego z obywatelką polską. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że małżonkowie po zawarciu związku małżeńskiego nie zamieszkali razem a ich spotkania są rzadkie i krótkie. Nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego w związku z czym nie nawiązali bliskiej więzi emocjonalnej, jak również więzi fizycznej i ekonomicznej. W ocenie organów administracyjnych wiedza małżonków na swój temat jest ogólnikowa. Małżonkowie nie planują w najbliższym czasie ze sobą zamieszkać i podjąć wspólnego codziennego życia. Niezależnie od tego cudzoziemiec mieszka we wspólnym mieszkaniu z byłą konkubiną i ich biologiczną córką, przy czym przez otoczenie postrzegani są jako małżeństwo. Okoliczności te zdaniem organów dowodzą, że małżeństwo stron zostało zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu cudzoziemcom zezwolenia na zamieszkanie. Odnosząc się do wspomnianych okoliczności należy wskazać w tym miejscu, że rację ma skarżący gdy wskazuje na to, że pozorność ma leżeć u podstaw zawarcia małżeństwa, nie można jednak uznać za zasadne jego stanowiska w tym zakresie gdy odmawia organom prawa do badania tej kwestii poprzez pryzmat funkcjonowania małżeństwa i stosunku do siebie małżonków po zawarciu tego aktu. Już sama bowiem konstrukcja przepisu art. 55 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach zakłada, że organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium RP, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, m.in., że małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z małżeństwa, lub małżonkowie nie zamieszkują wspólnie. Ujawnienie takich okoliczności nakłada na organ obowiązek ich zbadania i ustalenia ich znaczenia dla sprawy w okolicznościach konkretnej sprawy. W przypadku rozpoznawania wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie, nie jest więc wyłącznie sprawą małżonków to jak funkcjonuje ich małżeństwo już po samym zawarciu związku, ponieważ łatwo można wyobrazić sobie sytuację, w której małżonkowie zawierają małżeństwo dla pozoru i uznając, że jest to tylko ich sprawa prowadzą oddzielne życie każde na własny rachunek. Badanie relacji małżeńskich, które w sprawie prowadzi organ administracyjny, nie ma przy tym nic wspólnego z podnoszonymi przez skarżącego zarzutami narzucania cudzoziemcowi i jego małżonkowi przez organ określonego modelu małżeństwa i braku poszanowania dla życia prywatnego. Jest bowiem oczywiste, że z przyczyn życiowych związanych z różnymi okolicznościami wynikającymi np. z konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny, czy ze względu na pracę – małżonkowie nawet przez dłuższy czas – mogą nie mieszkać razem, co nie zmienia faktu, że troszczą się o siebie, często spotykają, w miarę możności wspólnie planują wydatki, wyjazdy itp. Odnosząc to do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że konieczność wykonywania pracy przez żonę skarżącego we W. ze względu na posiadane stypendium ministerialne jak również brak możliwości uzyskania pracy w krótkim czasie po zawarciu związku małżeńskiego przez skarżącego we W., mógł być uznawany za oczywistą przeszkodę we wspólnym zamieszkaniu i prowadzeniu wspólnego życia, co znalazło wyraz w wydaniu cudzoziemcowi decyzji zezwalającej na zamieszkanie na czas oznaczony. Tym niemniej należy stwierdzić, że ujawniony brak zamiaru skarżącego w czynieniu starań ażeby choćby w dalszej przyszłości próbować zmienić pracę celem wspólnego zamieszkania z żoną jak również to, że w zasadzie planów takich nie czyni jego żona, w zestawieniu z faktem, że skarżący w dalszym ciągu mieszka z matką swojego dziecka i ze wspólnym dzieckiem, może budzić uzasadnione wątpliwości co do powodów zawarcia związku małżeńskiego przez cudzoziemca i jego żonę. W ocenie Sądu istniejące w tej mierze wątpliwości, a co za tym idzie okoliczności jakie towarzyszyły zawarciu małżeństwa powinny być dokładnie wyjaśnione w toku ponownego rozpoznania sprawy przy pomocy dodatkowego przesłuchania małżonków. Małżonkowie powinni wyjaśnić czy znali swoje uwarunkowania życiowe, kwestie dotyczące pracy, sprawowania osobistej, wspólnej z matką opieki cudzoziemca nad córką, wyrażającą się m.in. przez wspólne zamieszkiwanie do chwili obecnej, czy planowali wówczas choćby w dalszej przyszłości wspólne życie, od czego miało ono zależeć, czy też brali pod uwagę to, że będą małżeństwem " na odległość" i jak miało ono wówczas funkcjonować. Organ oceni motywy i oczekiwania małżonków w związku z zawieraniem małżeństwa i stosownie to oceni. Nie można wykluczyć bowiem co do zasady, że małżeństwo może wypełniać swoje funkcje również przy oddzielnym zamieszkiwaniu małżonków i będzie to małżeństwo zawarte z właściwych pobudek wynikających z chęci założenia rodziny. Mając na względzie przedstawione wyżej argumenty należy uznać tym samym, że zasadny jest zarzut skargi, iż stan faktyczny sprawy nie został dokładnie wyjaśniony i ustalony. Podzielić należy również zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 8 kpa związany z zastrzeżeniami organu kierowanymi do skarżącego a odnoszącymi się do tzw. "zaleceń", wynikających z poprzedniej, korzystnej dla skarżącego decyzji ponieważ stwierdzenie w niej, że będzie wnikliwie badana jego sytuacja rodzinna w przyszłości, nie może być uznana za zalecenie, do którego cudzoziemiec powinien się zastosować. Niezależnie od przedstawionego wyżej stanowiska dotyczącego ponownego zbadania wniosku skarżącego w zakresie rozpoznania jego wniosku w związku ze wskazywaną przez niego podstawą udzielenia zezwolenia na zamieszkanie należy podnieść, że zasadny jest również zarzut skargi dotyczący braku odniesienia się do jednego z zarzutów odwołania, dotyczącego faktu, że skarżący posiada zezwolenie na pracę, a więc, że spełnia przesłankę z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący nie wykazywał tej okoliczności, z którą wiążą się również dodatkowe przesłanki o jakich mowa w art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy ale obowiązkiem organu było tę kwestię wyjaśnić wzywając skarżącego do jej udokumentowania. Należy wskazać, że organ jest obowiązany zbadać, czy cudzoziemiec w świetle przedstawianych okoliczności faktycznych spełnia przesłankę nie tylko wskazywaną przez siebie ale i inną wynikającą z obowiązujących przepisów prawa, która pozwalałaby na udzielenie zezwolenia na zamieszkanie. Tymczasem organ mimo tego, że kwestia pracy była istotnym elementem stanu faktycznego zaniechał wyjaśnienia tego faktu. Stanowi to zatem naruszenie art. 7 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wyjaśni również istnienie tej podstawy zezwolenia na zamieszkanie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że nie są one zasadne. Brak jest podstaw do uznania, że organ nie zastosował art. 31 Konstytucji poprzez ograniczanie prawa cudzoziemca do wolności bo trudno przyjąć, że wyjaśniając sprawę i ustalając fakty związane z małżeństwem skarżącego organ narzuca mu jak ma funkcjonować jego małżeństwo. Jak już wyjaśniano wyżej organ jest zobligowany do wyjaśnienia istniejących między małżonkami relacji po to ażeby ustalić okoliczności i powody jego zawarcia wyłącznie w zakresie potrzebnym dla rozpatrzenia sprawy. Nie został również naruszony art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r., ponieważ działanie organu w sprawie zezwolenia na zamieszkanie nawet jeśli wydawana jest decyzja odmawiająca zezwolenia na zamieszkanie, nie może być utożsamiane z ingerencją władzy w życie rodzinne i brakiem poszanowania dla niego. Zaznaczyć należy, że w decyzji nie ma nakazu opuszczenia przez skarżącego terytorium RP, zatem prawo do życia rodzinnego nie zostało w żaden sposób naruszone. Na koniec odnosząc się do zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego należy uznać, że przed ostatecznym wyjaśnieniem sprawy brak jest podstaw ażeby twierdzić, że doszło do ich naruszenia. Mając powyższe okoliczności na uwadze i działając na podstawie treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w wyroku.