I SAB/Gd 1/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-05-27
Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Alicja Stępień, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która zbyła działki rolne objęte wnioskiem o przyznanie płatności, zachowuje legitymację do wniesienia skargi na bezczynność organu w sprawie przyznania tych płatności, jeśli organ uznał, że w jej miejsce wstąpił nabywca?Ratio decidendi
Strona, która zbyła działki rolne objęte wnioskiem o przyznanie płatności, traci status strony postępowania administracyjnego w tej sprawie, jeśli organ prawidłowo uznał, że na mocy art. 21 ust. 5 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej wstąpił w jej miejsce nabywca. Utrata statusu strony powoduje utratę interesu prawnego do wniesienia skargi na bezczynność organu, co skutkuje oddaleniem skargi.Stan faktyczny
Producent rolny złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Następnie zbył wszystkie działki rolne objęte wnioskiem. Nabywca złożył własny wniosek o przyznanie płatności, wskazując nabyte działki. Organ uznał, że nabywca wstąpił w miejsce zbywcy w postępowaniu. Zbywca wniósł skargę na bezczynność organu pierwszej instancji. Sąd administracyjny oddalił skargę z powodu braku legitymacji skargowej strony skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi E.L. na bezczynność Kierownika G. Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w postępowaniu dotyczącym płatności do gruntów rolnych za 2007 rok oddala skargę.
W dniu 10 maja 2007 r. E.L., działając jako producent rolny, wystąpiła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007.
W dniu 30 października 2007 r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej na rok 2007, wskazując działki rolne objęte wnioskiem Pani E.L. Spółka powołała się na fakt nabycia powyższych działek od Pani E.L. , na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 25 lipca 2007 r.
Kolejnymi pismami z dnia 26 lutego 2008 r. i 29 kwietnia 2008 r. Pani E.L. została poinformowana przez organ pierwszej instancji o przesunięciu przewidywanego terminu wydania decyzji administracyjnej do dnia 31 sierpnia 2008 r.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował Panią E.L., że A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, na skutek wniosku z dnia 30 października 2007 r., złożonego w trybie art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. 2007 r., Nr 35, poz. 217 ze zm.), wstąpiła w miejsce Pani E.L. w postępowaniu o przyznanie płatności, wszczętym na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, złożonego w dniu 10 maja 2007 r.
W dniu 28 października 2009 r. Pani E.L. wniosła do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zażalenie na bezczynność organu pierwszej instancji, wnosząc o wyznaczenie Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa "terminu załatwienia sprawy o sygn. [...] w przedmiocie przyznania jednolitej płatności obszarowej za rok 2007, co do nieruchomości gruntowych położonych w [...] z wniosku E.L. z dnia 10 maja 2007 r.". Zdaniem strony zgodnie z art. 35 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., organ powinien był załatwić sprawę najpóźniej do dnia 10 lipca 2007 r. przez wydanie wobec niej decyzji w przedmiocie przyznania wnioskowanych płatności.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r. uznał powyższe zażalenie za bezzasadne. Organ podkreślił, że A. Spółka z o.o. nabyła od Pani E.L. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 25 lipca 2007 r. wszystkie działki rolne objęte jej wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 r. Następnie Spółka ta złożyła w dniu 30 października 2007 r. wniosek o przyznanie płatności na 2007 r., wskazując nabyte od Pani E.L. działki rolne, wskutek czego Spółka wstąpiła na miejsce Pani E.L. w postępowaniu w sprawie przyznania przedmiotowej płatności, zgodnie z art. 21 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Tym samym dalsze postępowanie w tej sprawie toczyło się wobec ww. Spółki. Organ stwierdził też, że terminy załatwienia sprawy przewidziane w k.p.a. nie mają zastosowania do decyzji wydawanych w sprawach przyznania płatności, bowiem ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej przewiduje w art. 19 ust. 6 i 7 odrębne regulacje, stanowiąc w tym względzie lex specialis.
Pani E.L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Kierownik Biura ARiMR wnosząc o zobowiązanie go do wydania decyzji w sprawie przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej na rok 2007 w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że wniosek o przyznanie powyższej płatności złożyła w dniu 10 maja 2007 r. i z tym dniem zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 1 k.p.a., mającego jej zdaniem zastosowanie na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, przez niewydanie decyzji najpóźniej do dnia 10 lipca 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR bezprawnie na etapie wstępnym postępowania badał legitymację E.L. do bycia stroną, nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, zaniechał czynności postępowania administracyjnego, naruszając tym samym podstawowe zasady. Strona skarżąca podniosła także, że A. Spółka z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności w dniu 30 października 2007 r., a zatem po terminie. Wniosek ten powinien zostać odrzucony, nie mógł więc wywołać skutku w postaci następstwa prawnego w przedmiocie dopłat na rok 2007. Ewentualne wstąpienie mogło dotyczyć płatności na rok następny 2008, kiedy już spółka była właścicielem i posiadaczem działek rolnych objętych wnioskiem.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu z powodu braku legitymacji skargowej strony skarżącej.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Dotyczy to także uczestników postępowania. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi, oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego; musi to być interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r. sygn. akt II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny to tyle co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. sygn. akt I SA 1748/83). O ile jednak w postępowaniu administracyjnym interes ten musi być wywodzony przede wszystkim z przepisów prawa materialnego, o tyle w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być on oparty także na przepisach prawa procesowego lub ustrojowego. Ze skargą więc może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże "związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej" (B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 424). Innymi słowy, osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który z zasady nie może mieć legitymacji skargowej (na przykład organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji), podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi (por. uchwała NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005/4/62).
Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest skarga na akt lub czynność organów administracji, lecz skarga na bezczynność organów administracji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a, w których to punktach ustawodawca wymienia zaskarżalne akty i czynności z zakresu administracji publicznej.
Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (art. 149 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż charakter niniejszej sprawy i zakres rozstrzygnięcia czynią koniecznym badanie przez sąd czy skarżąca posiada legitymację do uczestniczenia w postępowaniu przed sądem. Legitymacja ta w postępowaniu ze skargi na bezczynność będzie zależeć od tego czy skarżąca jest nadal stroną postępowania administracyjnego. Utrata przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. powoduje, że skarżąca utraciła interes prawny, który uzasadniał wniesienie skargi na bezczynność. Należy bowiem zauważyć, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podejmuje stosownej czynności (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2000 r. IV SAB 153/98 LexPolonica nr 378967). Jeżeli natomiast dany podmiot traci przymiot strony postępowania administracyjnego to tym samym traci prawo domagania się od organu wydania decyzji, postanowienia, innego aktu lub podjęcia czynności. W konsekwencji podmiot taki traci też legitymację do wniesienia do sądu skargi na bezczynność organu.
Taki też pogląd, uzależniający istnienie legitymacji skargowej w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność, od posiadania statusu strony w postępowaniu administracyjnym, podzielany jest zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., II OSK 825/05, LEX nr 194006, a także "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Marta Romańska, Hanna Knysiak-Molczyk, Tadeusz Woś (redakcja); Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2009, wydanie III, komentarz do art. 50 ustawy).
Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Wynika z niego, że Pani E.L. , działając jako producent rolny, złożyła w dniu 10 maja 2007 r. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Następnie w dniu 25 lipca 2007 r. zawarła umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego, na podstawie której zbyła wszystkie działki rolne objęte wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 r. Nabywca tych działek, A. Spółka z o.o., złożył w dniu 30 października 2007 r. wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej na rok 2007, wskazując działki rolne objęte wnioskiem Pani E.L. .
Dla ustalenia, czy Pani E.L. posiada legitymację do złożenia skargi na bezczynność organu rozpatrującego jej wniosek istotne jest stwierdzenie, czy w sprawie wszczętej na jej wniosek z dnia 10 maja 2007 r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 doszło do przekształceń podmiotowych. Skutki w zakresie następstwa procesowego w razie zbycia działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Ustawa ta począwszy od 2007 r. reguluje zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej i uzupełniającej (oraz innych płatności). Ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2008 r., nr 44, poz. 262) zmieniono tytuł nowelizowanej ustawy, który otrzymał brzmienie "ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego" (Dz.U. z 2007 r., nr 35, poz. 217), oraz dokonano zmian w jej treści. Jednakże w myśl art. 4 ustawy nowelizacyjnej do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa nowelizacyjna weszła w życie w dniu 15 marca 2008 r., do tego dnia decyzja ostateczna w rozpatrywanej sprawie nie została wydana. Jak bowiem wynika z akt sprawy, decyzja w sprawie przyznania A. Spółce z o.o. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 wydana została w dniu 17 lutego 2009 r. Oznacza to, że zastosowanie w rozpatrywanej sprawie miały przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, w brzmieniu obowiązującym przed omawianą nowelizacją. W związku z tym w dalszej części uzasadnienia powyższa ustawa będzie powoływana jako ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, a więc w brzmieniu sprzed dokonanych ustawą nowelizacyjną zmian w jej tytule i treści.
Stan prawny obowiązujący w 2007 r. przedstawia się następująco. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:
1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;
2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004, jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu:
1) jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności;
2) na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności.
Art. 21 ust. 5 cyt. ustawy stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności przejmujący wstępuje na miejsce przekazującego.
Należy zauważyć, że przyznawanie płatności do gruntów rolnych oparte jest na ogólnej zasadzie, że płatność przysługuje producentowi rolnemu, który jest posiadaczem gospodarstwa rolnego spełniającego określone wymogi i który złożył wniosek o przyznanie płatności w ustalonym prawem terminie. Płatności mają charakter przedmiotowy i odnoszą się do posiadanych gruntów rolnych. W przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych podmiot je nabywający nabywa jednocześnie samodzielne uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie płatności do nabytych działek, z tym jednakże zastrzeżeniem, że wniosek taki, by był skuteczny, a więc wiązał się z otrzymaniem pomocy, musi być między innymi złożony w terminie określonym w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, tj. do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności.
Przepis art. 21 powyższej ustawy ma charakter szczególny, albowiem dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. Prawo do wystąpienia o przyznanie płatności stanowi w tym wypadku wyjątek od sztywnej reguły obowiązku przestrzegania przez kraje członkowskie wiążącego określenia terminu składania wniosków oraz przyznawania pomocy tylko temu producentowi rolnemu, który wystąpił na dany rok o taką pomoc.
Płatności bezpośrednie przyznawane są w drodze decyzji administracyjnej wydawanej w ramach wszczętego na wniosek producenta rolnego, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., postępowania administracyjnego. Z chwilą złożenia wniosku pomocowego dochodzi do ukształtowania stosunku procesowego pomiędzy składającym wniosek a organem uprawnionym do rozpoznania złożonego żądania o przyznanie płatności. W momencie wydania decyzji przez kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustaje stosunek procesowy pomiędzy stroną a organem i powstaje skutek materialnoprawny kształtujący uprawnienie w przedmiocie przyznania pomocy. Wniosek o przyznanie płatności w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa nie wszczyna nowego postępowania administracyjnego i nie zastępuje pierwotnego wniosku o płatność. Materialnoprawna konstrukcja przeniesienia prawa do dopłat na podstawie art. 21 ust. 1 cyt. ustawy wywiera w sferze przepisów procesowych ten skutek, że stroną postępowania, a następnie adresatem decyzji administracyjnej staje się przejmujący, o czym stanowi ust. 5 tego przepisu. Omawiany wniosek jest zatem procesowym instrumentem dokonania zmiany podmiotowej po stronie adresata pomocy (jest odstępstwem od zasady, że uprawnienie ma charakter osobisty). Złożony przez uprawnionego wniosek, zanim jeszcze zostanie skonkretyzowana sprawa administracyjna poprzez wydanie decyzji, prowadzi do modyfikacji stosunku procesowego nawiązanego pierwotnym wnioskiem złożonym przez przekazującego tylko w zakresie podmiotowym, albowiem treść uprawnień i obowiązków związanych z przyznawaną pomocą nie zmienia się. Rozpatrywany przez organ administracji publicznej wniosek, na podstawie którego przyznana zostanie podmiotowi przejmującemu pomoc, jest pierwotnym wnioskiem złożonym przez przekazującego. Także przedmiot tego wniosku, a więc żądane wypłacenia płatności do określonych gruntów rolnych, związany jest z zakresem zdefiniowanym przez pierwszego wnioskodawcę. W art. 21 ust. 1 ustawy w sposób wyraźny ustawodawca wskazuje, że przejmującemu nie jest wypłacana "nowa" pomoc, ale dochodzi do przyznania płatności, "o które ubiega się przekazujący". Zgodnie z art. 21 ust. 5 cyt. ustawy w takim przypadku w postępowaniu w sprawie przyznania płatności przejmujący wstępuje na miejsce przekazującego. Regulacja ta, wskazując na ciągłość stosunku prawnego nawiązanego wnioskiem o przyznanie pomocy, odnosi się do sprecyzowanych tym wnioskiem podstaw jej udzielenia, tj. posiadania określonych we wniosku gruntów rolnych.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że A. Spółka z o.o. spełniła wszystkie warunki, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. W szczególności doszło do przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji Wspólnot Europejskich nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. W sprawie nie jest kwestionowane, iż w dniu 25 lipca 2007 r. zawarta została umowa sprzedaży, na podstawie której A. Spółka z o.o. nabyła własność wszystkich działek objętych wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez zbywcę w dniu 10 maja 2007 r. Nie jest też sporne, że zarówno przekazanie gospodarstwa rolnego, jak i złożenie przez przejmującego wniosku o przyznanie płatności, nastąpiło przed dniem wydania decyzji w sprawie przyznania płatności w postępowaniu wszczętym na wniosek Pani E.L. . W tym stanie sprawy słusznie przyjął Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, że przejmujący, tj. A. Spółka z o.o., wstąpił na miejsce przekazującego, tj. Pani E.L. , w postępowaniu w sprawie przyznania płatności na rok 2007. Tym samym Pani E.L. utraciła status strony postępowania administracyjnego wszczętego na jej wniosek z dnia 10 maja 2007 r.
Nie ma natomiast racji strona skarżąca podnosząc, że wniosek o przyznanie płatności został złożony przez A. Spółka z o.o. po terminie i nie mógł wywrzeć skutku w postaci następstwa prawnego w przedmiocie dopłat na rok 2007. Należy zauważyć, że przepis art. 21 został zmieniony z dniem 15 marca 2008 r. O ile w stanie prawnym obowiązującym w 2007 r. płatności do gruntów przyznawane były przejmującemu gospodarstwo rolne pod warunkiem, że przekazanie oraz wniosek przejmującego złożone zostały do dnia wydania decyzji w sprawie, o tyle wskutek nowelizacji wprowadzono nowy termin. Zgodnie z nowym brzmieniem tego przepisu płatności przyznawane były przejmującemu jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności i jeżeli przejmujący złożył wniosek do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. Jak już jednak wyżej wskazano, terminy te, wprowadzone ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2008 r., nr 44, poz. 262), nie mogły mieć w sprawie zastosowania, a to z uwagi na przepisy przejściowe, tj. art. 4 tej ustawy, nakazujący stosowanie przepisów dotychczasowych do postępowań niezakończonych decyzją ostateczną w dniu wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej. Z uwagi na obowiązujący w 2007 r. stan prawny istotne było to, czy przekazanie gospodarstwa rolnego oraz złożenie przez przejmującego to gospodarstwo wniosku o przyznanie pomocy nastąpiło przed wydaniem decyzji w sprawie. W tej sytuacji zarzut złożenia wniosku przez przejmującego po terminie był bezzasadny.
Podobnie ocenić należy zarzut naruszenia przez organ art. 35 § 1-3 k.p.a. Wprawdzie z art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże przepis ten w końcowej części zawiera zastrzeżenie "chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej". Powyższa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej zawiera zaś odrębną regulację dotyczącą terminu załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie bowiem z art. 19 ust. 6 i 7 tej ustawy decyzje w sprawie przyznania płatności są wydawane od dnia określenia, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, wysokości stawek płatności uzupełniających. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy dotyczącej przyznania płatności do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek, Agencja zawiadamia rolnika, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Jak z powyższego wynika, termin załatwienia sprawy dotyczącej przyznania płatności ustawodawca uzależnił od wydania rozporządzenia wykonawczego przez ministra właściwego do spraw rolnictwa, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Stawki płatności uzupełniających określone w rozporządzeniu stanowią podstawę do obliczenia płatności przysługujących producentowi w danym roku. Terminy załatwienia spraw dotyczących przyznania płatności w postępowaniu w I instancji biegną zatem od dnia wejścia w życia przedmiotowego rozporządzenia. Takie rozporządzenie weszło w życie w dniu 13 listopada 2007 r. (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2007 r., Dz.U. 2007, Nr 204, poz. 1479). Od tego dopiero momentu decyzja mogła zostać wydana, co wynika wprost z art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Z kolei art. 19 ust. 7 cyt. ustawy nakazuje ARiMR zawiadomić rolnika o niezałatwieniu sprawy dotyczącej płatności do dnia 1 marca roku następnego po roku złożenia wniosku, z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Z przepisu tego wynika, że decyzja w sprawie płatności powinna zostać wydana do 1 marca roku następnego, w razie zaś niemożności dotrzymania tego terminu organ ma obowiązek powiadomić o tym rolnika z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zarzuty naruszenia art. 35 § 1-3 k.p.a. są bezzasadne, wobec regulacji zawartej w art. 19 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.
Podsumowując stwierdzić należy, że wobec utraty przez Panią E.L. statusu strony postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności na rok 2007, pozbawiona ona została także legitymacji do wniesienia skargi do sądu na bezczynność organu w tej sprawie. Istnienie legitymacji skargowej sąd administracyjny bada z urzędu. Stwierdzenie materialnoprawnej przesłanki, jaką jest brak legitymacji do wniesienia skargi, skutkuje oddaleniem skargi, nie zaś jej odrzuceniem. Odrzucenie skargi z powodu braku legitymacji procesowej jest możliwe jedynie wówczas, gdy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 p.p.s.a. lub podmiotów określonych w przepisach szczególnych, do których nawiązuje art. 50 § 2 p.p.s.a. (Tadeusz Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. LexisNexis 2005, s. 227-228 i powoływany tam wyrok NSA z dnia 27 września 2000 r. II SA 2109/00 OSP 2001 nr 6, poz. 86). Taka jednak sytuacja nie miała w sprawie miejsca.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło