I SA/Wa 2092/09

WyrokWSA w Warszawie2010-05-27

Skład orzekający: Joanna Skiba, Iwona Kosińska, Bogdan Wolski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wydania zaświadczenia o równoważności zagranicznego dyplomu z polskim stopniem naukowym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, a strona nie przedstawiła nowych, istotnych okoliczności?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia o równoważności dyplomu. Kluczowe znaczenie miało prawomocne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które przesądziło o braku podstaw prawnych do uwzględnienia tożsamego merytorycznie wniosku skarżącej. Zasada mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia (art. 170 PPSA) oznacza, że sąd i inne organy muszą brać pod uwagę treść prawomocnego orzeczenia, a dana kwestia prawna nie może być ponownie badana, jeśli nie pojawiły się nowe okoliczności.
Stan faktyczny
Skarżąca E. G. wniosła o wydanie zaświadczenia o równoważności dyplomu uzyskanego w zagranicznej uczelni z polskim stopniem naukowym. Organ odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że kwestia ta była już przedmiotem wcześniejszych postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności. Skarżąca nie zgodziła się z postanowieniem i wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i zarzucając naruszenie przepisów KPA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o równoważności dyplomu oddala skargę. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [..] września 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku E. G., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] odmawiające E. G. wydania zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu [...] wydanego w [...] z dyplomem nadającym stopień naukowy [...], wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że 23 lipca 2009 r. E. G. złożyła do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego ponowny wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego równoważność uzyskanego na [...] tytułu [...] z polskim stopniem naukowym [...]. W ocenie organu merytorycznie treść tego wniosku nie różniła się od żądania wyrażonego we wcześniej złożonym wniosku strony z 27 stycznia 2003 r., które zostało rozpoznane postanowieniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z [...] kwietnia 2004 r. odmawiającym potwierdzenia równoważności tytułu [...] uzyskanego przez E. G. w [...] r. w [...], ze stopniem naukowym [...] uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z [...] maja 2004 r., które stało się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1925/07 złożona skarga została oddalona, natomiast orzeczeniem z 30 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1153/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wnioskodawczyni od tego wyroku. Minister zauważył, że we wniosku z dnia 23 lipca 2009 r. nie zostały podniesione okoliczności inne niż te, które były przedmiotem poprzedniego wskazanego wyżej postępowania. Podniósł, że załączone obecnie do wniosku dokumenty nie mogą mieć wpływu na merytoryczną ocenę kwestii równoważności nadanego na [...] tytułu [...] z polskim stopniem naukowym [...]. W przypadku złożonego jako załącznik do wniosku zaświadczenia stwierdzającego równoważność nadanego w [...] J. S. tytułu [...] z polskim stopniem naukowym [...] nie można, w ocenie organu, mówić o zbieżności ze stanem faktycznym w sprawie z wniosku E. G. W sprawach tych brak jest tożsamości nadanych za granicą tytułów, inne są także państwo i data wydania dokumentów potwierdzających nadanie tytułu. Odnosząc się do przesłanych przez stronę przy piśmie z dnia 18 sierpnia 2009 r. uwierzytelnionych tłumaczeń ustaw: [...] z 1999 r. oraz [...] z 2005 r. o szkolnictwie wyższym na [...], których według strony brak w dokumentacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie sprawy z wniosku E. G. z dnia 27 stycznia 2003 r. nastąpiło z uwzględnieniem treści tych ustaw. Przy czym wskazał, że ocena argumentów strony zawartych w rozpatrywanych wnioskach o wydanie zaświadczeń oraz przedstawionych dokumentów dokonana została w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostatecznie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1153/08. W związku z brakiem innych, nowych okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z [...] sierpnia 2009 r. odmówił wydania E. G. zaświadczenia stwierdzającego równoważność dyplomu uzyskanego przez stronę w [...] Uniwersytecie [...] w [...] z polskim dyplomem o nadaniu stopnia naukowego [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem E. G. zwróciła się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że organ nie uwzględnił nowych okoliczności wskazanych przez wnioskodawczynię w pismach z 23 lipca i 19 sierpnia 2009 r., do których dołączone zostały: kopia [...] wersji Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych sporządzonej w Pradze dnia 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5, poz. 28 i 29), kopia zaświadczenia z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] wydanego J. S., kopia listu posła do [...] J. P. adresowanego do Minister [...] oraz przysięgłe tłumaczenia z języka [...] fragmentów dwóch ustaw o szkolnictwie wyższym na [...] tj. ustawy [...] z 1993 r. i ustawy [...] z 2005 r. Wnioskodawczyni podała, że nowym dowodem w sprawie jest przedłożona kopia zaświadczenia wydanego J. S. oraz zauważyła, że organ wydający postanowienie niesłusznie wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy z wniosku z dnia 27 stycznia 2003 r. miało miejsce z uwzględnieniem ustaw [...] z 1993 r. i [...] z 2005 r., gdyż nie był w posiadaniu tłumaczeń tych ustaw, ponadto postanowienia wydane zostały przed wydaniem ustawy z 2005 r. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wskazał na treść art. 24 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w dziedzinie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, ze zm.), zgodnie z którym zasady uznawania równorzędności stopni naukowych uzyskanych za granicą z odpowiednimi polskimi stopniami naukowymi określone są w umowach międzynarodowych, a w przypadku braku umów we wskazanym zakresie jedyną drogą na stwierdzenie równoważności stopni naukowych jest nostryfikacja. Podkreślił, że stwierdzenie w trybie umowy międzynarodowej równoważności stopnia naukowego lub tytułu naukowego nadanego za granicą z odpowiednim stopniem naukowym bądź tytułem naukowym nadawanym w Rzeczypospolitej Polskiej może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy dane kwalifikacje naukowe uzyskane za granicą są oficjalnie uznawane jako stopień naukowy bądź tytuł naukowy w państwie - stronie umowy, a stwierdzenie równoważności z odpowiednim polskim stopniem naukowym lub tytułem naukowym zostało wyraźnie zawarte w treści umowy międzynarodowej. Wobec czego przypomniał, że między Rzeczpospolitą Polską a [...], w dacie uzyskania przez wnioskodawczynię tytułu[...], w zakresie uznawalności dyplomów ukończenia studiów wyższych oraz potwierdzających uzyskanie stopni naukowych obowiązywały Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i [...] o wzajemnym uznawaniu równorzędności dokumentów o wykształceniu i stopniach naukowych, wydawanych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i [...] podpisane w W. dnia [...] kwietnia 1980 r. (Dz. U. z [...] r. Nr [..], poz. [...]) oraz Konwencja o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych sporządzona w Pradze z dnia 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5, poz. 28 i 29). Na podstawie art. 1 ust. 3 Konwencji Praskiej uznaje się za równoważne dokumenty o nadaniu stopni lub tytułów naukowych według wymienionych w Konwencji poziomów kwalifikacyjnych i zgodnie z obowiązującym w danym kraju ustawodawstwem. W kolejnych punktach tego ustępu wymieniono wszystkie nazwy stopni naukowych i tytułów naukowych istniejących w ówczesnych Państwach - stronach Konwencji, przy czym tytuł [...] nie został wymieniony w żadnym z punktów. W punkcie, który dotyczy wyższych stopni naukowych, wymieniono stopień [...], który w momencie podpisywania Konwencji był nadawany w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Natomiast zgodnie z art. 4 Porozumienia z 1980 r. za równorzędne uznaje się dyplomy [...] wydawane w Polsce oraz dyplomy [...] uzyskane w [...]. W porozumieniu nie określono zasad uznawania tytułów naukowych. Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister zaznaczył, że fakt wydania zaświadczenia J. S. nie może stanowić argumentu przemawiającego za wydaniem zaświadczenia w sprawie wniosku E. G. W obu sprawach brak jest tożsamości nadanych za granicą tytułów, inne są także państwo i data wydania dokumentów potwierdzających nadanie tytułu. Raz jeszcze podkreślił, że ostateczne rozstrzygnięcie sprawy w wniosku E. G. miało miejsce w postanowieniu z [...] kwietnia 2008 r., czyli już po dacie wydania [...] ustawy [...] z 2005 r. Wskazał również, że złożone tłumaczenie przysięgłe fragmentu ustawy [...] z 2005 r. stanowiło już załącznik do wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy z dnia 29 listopada 2007 r. Dodatkowo podkreślił, że zapisy ustawy [...] z 2005 r. nie mają związku z przeprowadzonym w przedmiotowej sprawie postępowaniem ponieważ w dacie wydania dyplomu [...] obowiązywała ustawa [...] z 1993 r. Wyjaśnił także, że odnośnie ustawy [...] z 1993 r. nie można zarzucić organowi braku jej znajomości, gdyż Minister był w posiadaniu zarówno jej polskiego, jak i [...] tłumaczenia - jej treść była też konsultowana z partnerami [...] (korespondencja [...].). Wobec czego przedłożone tłumaczenie przysięgłe w ocenie organu nie ma wpływu na merytoryczną ocenę tej ustawy. Również pismo skierowane w dniu [...] lipca 2009 r. do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przez J. P. posła do [...] nie zawiera nowych okoliczności mogących mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W piśmie tym J. P. wyraził jedynie swoje poparcie w sprawie E. G. Mając powyższe na uwadze organ utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2009 r. Na postanowienie Ministra z dnia [...] września 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. G. wnosząc o jego uchylenie. Równocześnie skarżąca wniosła o nakazanie organowi wydania jej stosownego zaświadczenia w ciągu tygodnia. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, a w szczególności argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jako podstawę prawną żądania swojej skargi powołała: zasadę praw nabytych, Konwencję o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych sporządzoną w Pradze dnia 7 czerwca 1972 r., art. 32 p. 1 i 2 oraz art. 91 p. 1 i 2 Konstytucji, "Ogólne zasady i wymagania obowiązujące pracodawców i grantodawców" zgodnie z Europejską Kartą Naukowca ( w tym: uznanie zawodu i zasada niedyskryminacji, stabilizacja oraz stałe zatrudnienie), zgodnie z zaleceniem Komisji Europejskiej z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie Europejskiej Karty Naukowca oraz Kodeksu Postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych. Zarzuciła organowi naruszenie art. 9, 10 § 1, 106 § 2 i 5, 107 § 1 i 3, 124 § 1, 127 § 3, 217 § 1 i 2 pkt 2 oraz § 3, 218 § 1, 145 § 1 pkt 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. skarżąca uzupełniając swoją skargę wskazała, że przedmiotowa sprawa dotyczy wydania zaświadczenia o innym wzorze niż ten, który był przedmiotem postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co w jej ocenie ma istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Równocześnie skarżąca cofnęła złożony w skardze wniosek o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków wnioskowanych w złożonej skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia przez skarżącą kolejnego wniosku o wydanie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaświadczenia o uznaniu za równoważny uzyskanego przez skarżącą w [...] r. dyplomu [...] wydanego w [...] z dyplomem nadającym stopień naukowy [...], wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że w sprawach dotyczących wydawania zaświadczeń nie obowiązuje zasada res iudicata, bowiem w sprawach tych jedynie urzędowo poświadcza się określone fakty albo stan prawny, bądź odmawia się ich poświadczenia. Dlatego też prawidłowo organ w niniejszej sprawie ponownie dokonał merytorycznej oceny złożonego przez skarżącą wniosku. Z tego też powodu w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania nadzwyczajne tryby wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie mają zastosowania w sprawach kończących się wydaniem lub odmową wydania zaświadczenia (art. 217-220 kpa). W tej sytuacji za całkowicie niezasadne i nie znajdujące podstawy prawnej uznać należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez Ministra przepisów art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, tryb ten bowiem w ogóle nie mógł być w niniejszej sprawie zastosowany. Przypomnieć należy, że problematyka związana z nadawaniem stopni i tytułów naukowych uregulowana została w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 59, ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 24 tej ustawy zasady uznawania stopni naukowych nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w cytowanej ustawie, określają umowy międzynarodowe, a w przypadku ich braku, stopnie takie mogą być uznane za równorzędne ze stopniami nadanymi w Polsce w drodze nostryfikacji. Sprawa uznania dyplomu ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą za równorzędny z dyplomem uzyskiwanym w RP załatwiana jest w formie zaświadczenia. Zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 kpa zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie do art. 218 kpa w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Z cytowanych regulacji wynika, że organ wydający zaświadczenie nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz potwierdza fakty albo stan prawny, wynikający z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające tylko w zakresie koniecznym, który potwierdzi treść żądaną przez wnioskodawcę. W przypadku odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści organ wydaje postanowienie, które powinno zawierać elementy wymienione w art. 124 kpa, w szczególności rozstrzygnięcie oraz jego faktyczne i prawne uzasadnienie. W wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1777/04 Naczelny Sąd Administracyjny powołując się na wcześniejsze orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że na postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie bądź odmowę wydania zaświadczenia składają się czynności o charakterze materialno-technicznym. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznawać albo ograniczyć bądź pozbawić uprawnienia. Zaświadczenie jest zatem aktem o charakterze informacyjnym, a nie aktem o charakterze prawnokształtującym, jakim jest np. decyzja administracyjna. Jego wydanie nie jest obwarowane wymogami przewidzianymi w kpa dla orzeczeń kształtujących prawa i obowiązki, dlatego podniesiona w skardze okoliczność, że organ posługiwał się własnym tłumaczeniem aktów prawnych, które nie zostały przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego, tak jak to uczyniła skarżąca, nie miała wpływu na wynik sprawy. W szczególności, że była to okoliczność, która w licznych postępowaniach przed Naczelnym (a także Wojewódzkim) Sądem Administracyjny, które toczyły się ze skarg E. G., była znana i nie została uznana za prawnie doniosłą oraz mającą jakikolwiek wpływ na prawidłowość merytorycznych rozstrzygnięć zapadłych w rozpatrywanych przez sądy sprawach. W przedmiotowej sprawie skarżąca we wniosku z dnia 23 lipca 2009 r. domagała się uznania za równorzędny z polskim stopniem naukowym [...] tytułu [...] uzyskanego na [...] w oświadczeniu według przedstawionego wzoru. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu tożsama przedmiotowo sprawa, w niezmienionym stanie prawnym, była już rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który orzekał w wyrokach z dnia 30 września 1998 r. sygn. akt I SA 258/98, z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt OSK 1321/05 oraz z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt OSK 1153/08. Ostatecznie w orzeczeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt OSK 1153/08 Naczelny Sąd Administracyjny zajął jednoznaczne stanowisko o braku podstaw prawnych do uwzględnienia, tożsamego merytorycznie do obecnie rozpatrywanego, wniosku E. G. w sprawie wydania zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu [...] wydanego w [...] z dyplomem nadającym stopień naukowy [...], wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie wyroki te bezpośrednio nie posiadają mocy wiążącej w niniejszej sprawie dla Ministra, rozpatrującego kolejny wniosek skarżącej, jak również nie były bezpośrednio wiążące dla orzekającego obecnie Sądu, tym niemniej wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis art. 170 polega zatem na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów administracji publicznej i organów sądowych. Ma zapobiegać funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć sprzecznych, a tym samym nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.). Podmioty wymienione w tym przepisie są zatem treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w zatem w tym, że także inne sądy i inne organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że sądy muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (t. 5 do art. 170 w B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006). Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego (wyrok SN z dnia 12 lipca 2002 r., sygn. akt V CKN 1110/00, Lex nr 74492). Dokonana w trybie art. 158 (a także art. 190) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykładnia orzeczenia stanowi jego integralną część. Na podstawie art. 170 wykładnia taka ma moc wiążącą w stosunku nie tylko do stron i sądu, który wydał orzeczenie i dokonał jego wykładani, lecz także wiąże inne sądy i inne organy publiczne, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Po jej dokonaniu nie można pojmować treści orzeczenia w sposób sprzeczny z dokonaną w tym trybie wykładnią. W tej sytuacji zwrócić należy uwagę, że Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 1998 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie odmawiające potwierdzenia równoważności [...] uzyskanej przez E. G. na [...] w [...] r. ze stopniem naukowym [...] uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 1998 r. sygn. akt I SA 258/98, po rozpoznaniu skargi E. G., skargę tę oddalił, stwierdzając w uzasadnieniu, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Wówczas skarżąca złożyła ponowny wniosek o wydanie zaświadczenia, który został przez Ministra odmownie załatwiony. Postanowienie Ministra na skutek złożonej skargi (a następnie skargi kasacyjnej) zostało poddane kontroli sądowej, która zakończyła się wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1321/05. Uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1210/04 oddalający skargę E. G., Sąd II instancji w uzasadnieniu tego orzeczenia stanął na stanowisku, że analiza załączonych przez skarżącą dokumentów prowadzą do wniosku, że Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie wyjaśnił w sposób niewątpliwy, czy uzyskany przez skarżącą tytuł [...] jest tytułem naukowym, do którego znalazłyby zastosowanie postanowienia Konwencji sporządzonej w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadaniu stopni i tytułów naukowych (Dz. U. z 1975 r., Nr 5, poz. 28), czy też nie i zalecił zbadanie i wyjaśnienie tej kwestii. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu skargi E. G. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2004 r. wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1925/07 oddalił złożoną skargę. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt OSK 1153/08 oddalił złożoną skargę kasacyjną. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu przesądził, że "organ administracji dążąc do wyjaśnienia sprawy postąpił w sposób prawidłowy podejmując ponownie postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego zwrócił się do [...] Biura Ekwiwalencji i Informacji, skąd w przekazanym w formie elektronicznej piśmie /.../ uzyskał odnośnie wydanego skarżącej w [...] r. przez Uniwersytet w [...] dyplomu dodatkową opinię, zawierającą wyjaśnienia dotyczące prawnego charakteru [...] tytułu [...] Sąd wyraził także pogląd, że "w myśl nieobowiązującej już ustawy z 1993 r. [...] był tytułem, a nie stopniem naukowym. Jedynym stopniem naukowym uzyskiwanym w [...] po 1993 r. jest stopień naukowy [...], a uzyskany w [...] po 1993 r. tytuł [...] nie jest stopniem naukowym. Oznacza on jedynie umiejętność nauczania oraz jest świadectwem określonych kwalifikacji dydaktycznych (prawo wykładania) i prowadzenia wykładów, a także upoważnia do podjęcia pracy w [...] szkołach wyższych na stanowisku profesora. Ani [...] ustawa z 1993 r., ani też nowa ustawa z 2005 r. nie posługują się określeniem "tytuł naukowy". Jest to jedynie "tytuł" – [...]. Określenie "tytuł naukowy" nie ma obecnie żadnego znaczenia prawnego na [...]. Dyplom [...], o jakim mowa, nie może być uznany za równoważnik byłego [...] nadawanego na [...] przed 1993 r., a więc tego stopnia naukowego, który w myśl umowy dwustronnej z 1980 r. był na [...] uznawany za równoważny ze stopniem naukowym [...]. Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwione uznał czynienie Ministrowi Edukacji Narodowej i Sportu zarzutu, że nie wyjaśnił, czy uzyskany przez skarżącą tytuł [...] jest tytułem naukowym, do którego znalazłyby zastosowania postanowienia Konwencji Praskiej. W ocenie Sądu II instancji nadesłane do organu opinie [...] Biura Ekwiwalencji i Informacji [...] jednoznacznie wskazują, iż [...] nie był stopniem naukowym, do którego miałyby zastosowanie przepisy zawartych przez Polskę porozumień międzynarodowych. Sąd ten zauważył, że powyższa organizacja posiada wyłączność w przedmiocie udzielania porad i udostępniania informacji w sprawach uznania i oceny kwalifikacji zgodnie z prawem krajowym i obowiązującymi w danym kraju uregulowaniami. W tej sytuacji przedstawione przez skarżącą dokumenty nie mogły mieć znaczenia w sprawie. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że "ponieważ nadany skarżącej tytuł [...] nie jest w świetle prawodawstwa [...] ani stopniem naukowym ani też tytułem naukowym, to nie mają do niego zastosowania postanowienia art. I ust. 3 lit. b Konwencji Praskiej, w postanowieniach której nie został on zresztą wymieniony. Ponadto ze zgromadzonych w sprawie materiałów nie wynikało, aby strona [...] uznawała tytuł [...] za równoważny któremukolwiek z poziomów określonych w Konwencji praskiej, albo deklarowała wzajemne uznanie któregoś z obowiązujących w Polsce stopni i tytułów naukowych za równoważny z tytułem [...]. Podkreślić należy, że w utrzymanym w mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1925/07 Sąd ten przesądził, że w świetle treści dokumentów zebranych przez organ w sprawie "Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie miał podstaw do przyjęcia, że tytuł [...] uzyskany przez skarżącą jest tytułem naukowym. Tytuł ten - jak wynika z uzyskanych wyjaśnień strony [...] - nie jest też stopniem naukowym [...] ([...]), który w myśl art. 4 Porozumienia [...] z 1980 r. był uznawany za równorzędny ze stopniem naukowym [...] nadawanym w Polsce", "skoro nadany skarżącej tytuł [...] nie jest w świetle prawodawstwa [...] ani stopniem naukowym ani tytułem naukowym, to nie mają do niego zastosowania postanowienia art. I ust. 3 lit. b Konwencji Praskiej, w postanowieniach której nie został on zresztą wymieniony". Sąd ten stanął również na stanowisku, że "zasady uznawania równorzędności stopni naukowych uzyskanych za granicą z odpowiednimi polskimi stopniami naukowymi określone są w umowach międzynarodowych. Przesądza o tym art. 24 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w dziedzinie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 95, ze zm.). Natomiast co do charakteru prawnego tytułów nadawanych przez [...] instytucje akademickie miarodajne mogły być jedynie informacje i opinie [...] Biura Ekwiwalencji i Informacji. Wynika to z Konwencji sporządzonej w [...] [...] 1997 r., której sygnatariuszami jest zarówno Polska jak i [...], a która zobowiązała państwa-sygnatariuszy do utworzenia krajowych ośrodków informacji." dlatego też "Nie ma zatem podstaw do kwestionowania wartości dowodowej opinii przedstawionych przez [...] Biuro Ekwiwalencji i Informacji ([...])" Skoro w niniejszej sprawie skarga kasacyjna skarżącej została oddalona i tym samym doszło do uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji, to przesądzone w nim kwestie prawne nie mogą być badane przez sąd przy rozpoznawaniu skargi na kolejne postanowienie organu w tej samej sprawie (podobnie wyrok NSA z 25 października 2007 r. sygn. akt I FSK 1283/06). Raz jeszcze podnieść należy, że związanie prawomocnym orzeczeniem sądu, o jakim mowa w art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczy każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy. Moc wiążąca rozstrzygnięcia jest związana z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Jedynie zmiana choćby jednego z elementów stosunku prawnego stwarzałaby inną sprawę. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie brak jest takiej zmiany elementów stosunku prawnego, która powodowałaby powstanie innej sprawy. Żadna bowiem z powoływanych przez skarżącą okoliczności, czyli ani fakt, że wniosła ona o wydanie żądanego zaświadczenia według załączonego wzoru, ani przedłożone przez skarżącą tłumaczenie tłumacza przysięgłego aktów prawnych wykonane dnia 10 lipca 2006 r. oraz dnia 12 listopada 2007 r., a zatem jeszcze przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt OSK 1153/08 oddalającego skargę E. G., ani pisemne poparcie posła do [...], ani również fakt, że inne osoby otrzymały zaświadczenie o równoważności uzyskanego w innym państwie (nie na [...]) innego stopnia naukowego niż skarżąca z polskim stopniem naukowym [...], nie powodują zmiany w zakresie sprawy administracyjnej, którą jest żądanie skarżącej wydania przez właściwy organ, czyli Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu [...] wydanego w [...] z dyplomem nadającym stopień naukowy [...], wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej. Podnoszone obecnie zarzuty zawarte w złożonej skardze są tożsame z zarzutami podnoszonymi dotychczas przez skarżącą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjny i zostały one poddane szczegółowej analizie w wydanych przez te sądy orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1925/07 oraz z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt OSK 1153/08. Podsumowując Sąd orzekający stanął na stanowisku, że nie można poprzez kolejne składanie wniosków w tej samej merytorycznie sprawie podważać dokonanej już wcześniej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni prawa wyrażonej w prawomocnym orzeczeniu tegoż sądu. Za niewłaściwe należy więc uznać praktykę kwestionowania zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska w sprawie możliwości wydania przez kompetentny organ zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu [...] wydanego w [...] z dyplomem nadającym stopień naukowy [...], wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ciągłe ponawianie przez skarżącą tożsamych merytorycznie wniosków, różniących się jedynie nieistotnymi z punktu widzenia meritum sprawy elementami, w sytuacji braku jakichkolwiek nowych merytorycznie okoliczności lub dowodów, które nie były już przedmiotem oceny prawnej dokonanej przez sąd. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło