II SA/Wa 237/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Walawski Eugeniusz Wasilewski Protokolant Małgorzata Kędzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym oddala skargę Decyzją z [...] października 2009 r., na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 13 ust. 6 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził wygaśnięcie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w S. przy ul. [...] nr [...] z [...] stycznia 2006 r. W jej uzasadnieniu organ podał, że decyzją nr [...] z [...] stycznia 2006 r. przyznano W. C. (dalej jako skarżący) prawo zamieszkiwania w ww. lokalu na czas pełnienia obowiązków na stanowisku służbowym oficera starszego w wydziale [...] w Dowództwie [...] w S. Decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z [...] stycznia 2009 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem 31 maja 2009 r. Uwzględniając treść przepisów art. 21 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ww. ustawy oraz stan faktyczny, organ uznał, że wraz ze zwolnieniem ze służby i przeniesieniem skarżącego do rezerwy ww. decyzja o prawie zamieszkiwania wygasła, a w konsekwencji prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przestało skarżącemu przysługiwać. Wobec tego, że skarżący nie opuścił i nie zwolnił przydzielonego mu lokalu mieszkalnego, w ocenie organu, wystąpiła uzasadniona potrzeba formalnego potwierdzenia faktu wygaśnięcia decyzji nr [...] . Zdaniem organu decyzja ta stała się bezprzedmiotowa, gdyż skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. Odwołując się do przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określonych w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ wskazał, że stwierdzenie wygaśnięcia przedmiotowej decyzji leży zarówno w interesie strony, albowiem przemawia za tym konieczność usunięcia stanu niepewności co do istnienia przyznanego decyzją prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, jak również w interesie społecznym, gdyż zadaniem WAM jest realizacja potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych i do realizacji tego zadania niezbędne jest przyznawanie lokali mieszkalnych zaliczanych do grupy, do której należy lokal, którego dotyczy wygaśnięta decyzja, właśnie żołnierzom zawodowym. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że jest zainteresowany odprawą mieszkaniową w formie rzeczowej – lokalem mieszkalnym położonym w S. W jego ocenie niespełnienie jego oczekiwań w tym zakresie upoważnia go do dalszego korzystania z dotychczas zajmowanego lokalu mieszkalnego. Nadto skarżący wyraził pogląd, iż WAM powinna pozyskiwać lokale mieszkalne dla emerytów wojskowych na realizację odprawy mieszkaniowej w formie rzeczowej. Decyzję z [...] listopada 2009 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji zakończone zaskarżoną decyzją. Na wstępie organ zaznaczył, że zaskarżona decyzja została uchylona z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego w odwołaniu. Zdaniem organu odwoławczego z treści decyzji nr [...] wynika jednoznacznie, że przyznane skarżącemu prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S, zostało osadzone w ścisłym przedziale czasowym, a mianowicie "na czas pełnienia obowiązków na stanowisku służbowym oficera starszego w wydziale [...] w Dowództwie [...] w S.". Skoro więc skarżący decyzją nr [...] z [...] stycznia 2009 r. Ministra Obrony Narodowej został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 31 maja 2009 r., to z tym dniem decyzja nr [...] wygasła z mocy prawa. W tej sytuacji – w ocenie organu – prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia jej wygaśnięcia było bezprzedmiotowe. Dlatego też organ odwoławczy zaskarżoną decyzję uchylił, a postępowanie umorzył. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia organ nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zaakcentował, że zaskarżona decyzja narusza jego uprawnienia związane z prawem do zakwaterowania wojskowego i nie odpowiada na podstawowe kwestie poruszane w odwołaniu. W ocenie skarżącego wyrażonej w skardze, ma on prawo zamieszkiwania w ww. lokalu mieszkalnym, dopóki nie zostanie zrealizowana odprawa mieszkaniowa, do której nabył prawa, w formie dla niego dogodnej. W związku z powyższym skarżący wskazał, iż domaga się możliwości wykupu zajmowanego lokalu mieszkalnego lub przydziału innego, położonego w S., o takim samym standardzie z możliwością wykupu. Skarżący powtórzył również argumentację zawartą w odwołaniu, podkreślając, że żołnierze przechodzący do rezerwy są traktowani jak zło konieczne i najchętniej wyrzuca się ich z zajmowanych kwater, nie dając nic w zamian lub bardzo niewiele. Proponowana kwota odprawy mieszkaniowej jest bowiem niewystarczająca na zakup mieszkania w S. Skarżący zwrócił również uwagę na obecną sytuację swojej rodziny, która jest dla niej bardzo stresująca i powoduje poczucie niepewności. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada legalność decyzji administracyjnej pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie orzeka natomiast co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego. Analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Punktem wyjścia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja nr [...] z [...] stycznia 2006 r. przyznająca skarżącemu prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S. Decyzja ta, stosownie do treści przepisów art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązującej w dacie jej podjęcia, została wydana na czas ściśle określony, tj. na czas pełnienia przez skarżącego obowiązków na stanowisku służbowym oficera starszego w wydziale [...] w Dowództwie [...] w S. W sprawie niesporne jest, że czas ten upłynął, albowiem decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] stycznia 2009 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. W tych okolicznościach faktycznych Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM uznał, że decyzja nr [...] stała się bezprzedmiotowa i dlatego też należy stwierdzić jej wygaśnięcie na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Poglądu tego nie podzielił Prezes WAM, w ocenie którego powyższa decyzja wygasła z mocy prawa. W konsekwencji uznał, że postępowanie wszczęte w przedmiocie wygaszenia decyzji z [...] stycznia 2006 r. było bezprzedmiotowe i dlatego też uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W ocenie Sądu takie stanowisko organu odwoławczego zasługuje na aprobatę. Zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Bezprzedmiotowość decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjno-prawnego, a więc z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów i uprawnień stron. Bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na postawie decyzji administracyjnej z powodu utraty bytu prawnego przez jego podmiot, zniszczenie lub przekształcenie rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji, czy też zmiany w stanie prawnym, o ile powoduje ona taki skutek (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 765). Jednocześnie w doktrynie wskazuje się, że od przypadków bezprzedmiotowości przewidzianych w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. należy odróżnić wypadki, gdy decyzja "traci ważność" wskutek upływu określonego czasu (por. A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martyrz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2007; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1995). I taka właśnie sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Decyzja nr [...] , stosownie do obowiązujących przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przyznawała skarżącemu prawo zamieszkiwania w określonym w niej lokalu, na czas w niej wskazany, tj. na czas pełnienia obowiązków na stanowisku służbowym oficera starszego w wydziale [...] w Dowództwie [...] w S. Oznacza to, że decyzja ta była ważna jedynie przez czas w niej oznaczony. Po jego upływie, co nastąpiło z chwilą zwolnienia skarżącego ze służby, decyzja ta utraciła ważność – wygasła z mocy prawa. Uznać zatem należy, że nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W tej sytuacji organ odwoławczy zasadnie uznał, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...] było bezprzedmiotowe, co w konsekwencji musiało doprowadzić do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania zakończonego jej wydaniem na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany był skargę oddalić. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, na wstępie zauważyć należy, że nie dotyczą one istoty sprawy, która jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Umorzenie postępowania przed organem I instancji oznacza ostateczne zamknięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Przedmiotem tego postępowania było stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej skarżącemu prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W ocenie Sądu Prezes WAM zasadnie uznał, że postępowanie to było bezprzedmiotowe, gdyż decyzja nr [...] jeszcze przed wszczęciem tego postępowania wygasła. Oznacza to, że w ramach tego postępowania nie mogły być załatwione 2 kwestie związane z realizacją odprawy mieszkaniowej w formie dogodnej dla skarżącego, jak również kwestie wykupu zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wskazać przy tym należy, że nie istnieje zależność pomiędzy wygaśnięciem prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym a realizacją prawa do odprawy mieszkaniowej. Art. 41 ust. 2 ww. ustawy określa natomiast sytuacje, w przypadku zaistnienia których były żołnierz służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej, obowiązany jest przekazać do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zajmowany lokal mieszkalny. Oznacza to, że wszystkie sprawy związane ze spornym lokalem i należną skarżącemu odprawą mieszkaniową będą załatwiane we właściwym dla nich trybie wynikającym z powołanej wczesnej ustawy. Ze wskazanych powyżej względów organ odwoławczy nie odnosił się do zarzutów odwołania, co zostało zaznaczone w zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjni, orzekł jak w sentencji wyroku.