I OZ 587/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 327/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 327/10, odmówił przyznania C. K. przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, C. K. zamieszkuje sam, posiadany przez niego majątek stanowi [...] - arowa działka wraz z będącym w budowie domem o powierzchni [...] m². Źródłem utrzymania skarżącego jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto, przy czym kwotę tą przeznacza na utrzymanie domu, leczenie i zakup żywności. Następnie wezwaniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku przez wskazanie średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, opłaty związane z utrzymaniem domu, leczenia i inne cele, wyjaśnienie, czy prowadzi jakiekolwiek prace związane z budową lub wykańczaniem domu oraz wskazanie posiadanych pojazdów mechanicznych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i wskazanie źródeł sfinansowania ich zakupu, a także wskazanie, czy dla potrzeb prowadzenia działalności gospodarczej zatrudnia pracowników. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedstawił oświadczenie, z którego wynika, że źródłem jego dochodu jest działalność gospodarcza i renta w wysokości [...] zł. Powyższą kwotę przeznacza na następujące wydatki: [...] zł – wyżywienie, [...] zł – opłaty za telefon i gaz, [...] zł – spłata kredytu, [...] zł – leczenie, [...] zł – utrzymanie domu i [...] zł – koszty działalności gospodarczej. Skarżący posiada samochody: [...] (rok prod. 1999) i [...] (rok prod. 2007), sfinansowane kredytem bankowym (miesięczna rata kredytu to 930 zł uwzględniona w kosztach działalności gospodarczej). Z przedstawionego przez skarżącego zaświadczenia wynika ponadto, że saldo na rachunku bankowym wynosiło na dzień [...] kwietnia 2011 r. [...] zł. Ponadto skarżący przedłożył kserokopię decyzji ZUS o waloryzacji renty z dnia [...] marca 2011 r., z której wynika, że wysokość tego świadczenia wynosi [...] zł oraz faktury za najem lokalu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na kwotę [...] zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczności pozwalających na uwzględnienie wniosku. Negatywną przesłanką uwzględnienia wniosku, w ocenie Sądu, jest przede wszystkim fakt posiadania na rachunku bankowym środków finansowych, których wysokość jest dostateczna dla ustanowienia adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej i wniesienia od niej wpisu w kwocie 50 zł (z uwzględnieniem przyznanego skarżącemu postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r. zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części). Zdaniem Sądu, fakt zaciągnięcia przez skarżącego zobowiązań cywilnoprawnych w postaci kredytów świadczy o jego zdolności kredytowej i zdolności do spłaty kredytów. Odnosząc się zaś do prowadzenia przez skarżącego prac budowlanych przy wykończeniu domu, Sąd przyjął, że choć są one nierozerwalnie związane z pewnymi wydatkami i nie da się ich prowadzić bez jakichkolwiek nakładów finansowych, to w tym względzie niewiarygodne jest oświadczenie skarżącego o uzyskiwanych dochodach i bilansujących się z nimi wydatkach. Dodatkowo, jak zauważył Sąd, analiza zebranych w sprawie dokumentów wskazuje na wiele niespójności w udzielonych przez skarżącego informacjach. W formularzu PPF skarżący wykazał wyłącznie dochody z działalności gospodarczej – [...] zł, zaś w dodatkowym oświadczeniu łączne dochody z tej działalności i renty oszacował na kwotę [...] zł miesięcznie. Wynikająca z załączonej decyzji kwota renty [...] zł nie pokrywa różnicy między kwotą [...] zł, a deklarowanymi pierwotnie dochodami z działalności. Ponadto różnica między kwotą [...] zł, a sumą wstępnie wskazywanych dochodów z działalności i renty – ok. [...] zł znacząco przy tym odbiega od wskazanych w dodatkowym oświadczeniu kosztów działalności gospodarczej – [...] zł. Prowadzi to do konkluzji o zaniżeniu uzyskiwanych dochodów bądź zawyżeniu ponoszonych wydatków celem uzyskania korzystnego dla siebie orzeczenia. Ponadto skarżący nie przedłożył, pomimo wezwania, dokumentów potwierdzających wysokość dochodu osiągniętego przez niego w 2010 r. oraz nie udzielił informacji, czy dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej zatrudnia pracowników. Wskazując na powyższe, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż jest w sytuacji uprawniającej do przyznania mu dalszej części prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Na powyższe postanowienie C. K. wniósł zażalenie, domagając się jego zmiany przez uwzględnienie wniosku o wyznaczenie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że co prawda Sąd pierwszej instancji bardzo dokładnie przeprowadził analizę dochodów i wydatków, obliczając koszty utrzymania wnioskodawcy, jednakże z analizy tej wyciągnął niewłaściwe wnioski. Skarżący jest bowiem w trudnej sytuacji materialnej, jest samotny, nie ma znikąd pomocy, źródła jego dochodu zostały ograniczone, a w istotnej części wywołane zostały przez decyzje, które są przedmiotem postępowania. Nie można też, jak podniósł skarżący, pominąć realiów odniesienia kwoty wynagrodzenia pełnomocnika do dochodu wnioskodawcy. Przy rencie w wysokości [...] zł kwota [...] zł, jaką na ustanowienie pełnomocnika musiałby wyłożyć wnioskodawca, stanowi już ponad 100 % miesięcznego dochodu, a wnioskodawca musi ponosić koszty leczenia, utrzymania, co wynosi ponad połowę dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Właściwie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że to na wnioskodawcy spoczywał obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, która pozwoliłaby Sądowi na w pełni właściwą ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze, że złożone przez skarżącego na formularzu PPF oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 19 marca 2011 r. nie odzwierciedlało jego rzeczywistej sytuacji materialnej, zasadnie w wezwaniu z dnia 1 kwietnia 2011 r. zobowiązano skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących m.in. jego stanu majątkowego, dochodów, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych (osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) obejmujących okres od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia wykonania wezwania oraz dokumentów potwierdzających wysokość dochodu osiągniętego w 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie przedstawił jednak wszystkich żądanych dokumentów, bowiem nie nadesłał dokumentów potwierdzających dochód osiągnięty przez niego w 2010 r. oraz nie udzielił informacji, czy zatrudnia pracowników na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Uznać zatem należy, że zasadnie Sąd pierwszej instancji stwierdził brak możliwości oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, która pozwalałaby na przyjęcie, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że złożone przez skarżącego oświadczenie nie można uznać za wiarygodne co do osiągniętych przez niego dochodów. Przedstawione dane o osiąganych dochodach zawarte w oświadczeniu z dnia 22 kwietnia 2011 r. i w formularzu PPF z dnia 19 marca 2011 r. są rozbieżne. W formularzu skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł brutto, natomiast w oświadczeniu wskazał na dochód wynoszący [...] zł, na co składa się: prowadzona działalność gospodarcza i renta. Natomiast z kserokopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2011 r. o waloryzacji renty wynika, że świadczenie to przysługuje skarżącemu w wysokości [...] zł. Powyższe wskazuje, że dochód skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej jest większy niż wykazany w oświadczeniu. Zatem podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.