III SA/Po 106/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2005 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ M. Górecka Decyzją z dnia 20.05.2009 r., nr [...] Burmistrz w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), art. 1a ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.o.l. oraz uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 25 listopada 2004 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, ustalił dla E. M. i W. M. wymiar podatku od nieruchomości przy ul. [...] w K. za rok 2005 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że postępowanie podatkowe zostało wszczęte postanowieniem z dnia 14.12.2005 r. w związku ze złożeniem informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 rok, w której nie uwzględniono powierzchni użytkowej posiadanych budynków, a jedynie powierzchnie gruntów pozostałych. Organ ustalił, że: - grunt o powierzchni 2303 m2 stanowi współwłasność E. i W. M., - budynki znajdujące się na nieruchomości nie są wpisane do rejestru zabytków, - powierzchnia użytkowa budynków po nieczynnej kaflarni wynosiła 1370,69 m2, co ustalono na podstawie pisma poprzedniego właściciela – spółki A w K. z dnia 25.05.2004r., - dachy budynków po nieczynnej kaflarni rozebrano 31.03.2004 r., co wynika z zapisów w dzienniku budowy (rozbiórki) z roku 2004, - powierzchnia użytkowa budynku administracyjno – mieszkalnego wynosi 320 m2 , w tym dwa lokale mieszkalne o powierzchni użytkowej 81,26 m2, co ustalono na podstawie dokumentacji inwentaryzacyjnej rozbiórki budynku administracyjno – mieszkalnego sporządzonej w związku z wydaniem decyzji o rozbiórce z dnia 24.06.2004 r., nr [...] i aktu notarialnego z dnia 10.07.2003 r., repertorium A nr [...], - pozwolenie na rozbiórkę budynku administracyjno – mieszkalnego wydano w dniu 24.06.2004r. (pozwolenie nr [...] wydane przez Starostę), - formalne zakończenie prac rozbiórkowych nastąpiło w dniu 12.07.2005 r., co ustalono na podstawie pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26.09.2005 r. W oparciu o powyższe ustalenia organ stwierdził, że budynki nie podlegają zwolnieniu podatkowemu, przy czym obiekty po nieczynnej kaflarni z dniem 1.04.2004 r. straciły charakter budynków w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 upol, ponieważ od tego momentu nie posiadają dachu i w związku z tym nie podlegają opodatkowaniu w 2005 roku. W rezultacie organ ustalił wymiar podatku od nieruchomości za rok 2005 od budynków mieszkalnych i od budynków pozostałych oraz od gruntów pozostałych o wyżej wskazanej powierzchni użytkowej z zastosowaniem stawek wynikających z uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia 25.11.2004 r., przy czym w przypadku budynków organ ustalił podatek do końca lipca 2005 r., ponieważ w tym miesiącu została zakończona rozbiórka budynku administracyjno – mieszkalnego, powodując wygaśnięcie obowiązku podatkowego stosownie do art. 6 ust. 4 i 5 u.p.o.l. W odwołaniu od powyższej decyzji E. M. i W. M., reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: - art. 121 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, - art. 122 w zw. z art. art. 187, 191 i 198 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, - art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie w stosunku do budynków, - art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 180 Ordynacji podatkowej, gdyż uzasadnienie decyzji nie zawiera przyczyn, dla których niektórym dowodom organ odmówił wiarygodności, - art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego nieuwzględnienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem odwołujących budynki w ogóle nie powinny być opodatkowane, ponieważ o jakiejkolwiek powierzchni użytkowej można mówić tylko do czasu rozpoczęcia robót rozbiórkowych, a więc do dnia 4.03.2004 r. Ponadto odwołujący powołali się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. I SA/Po 1416/08. Decyzją z dnia 17.07.2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i ustaliło wymiar podatku od nieruchomości przy ul. [...] w K. za 2005 rok w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku przez organ nadzoru następuje w momencie wystąpienia stanu faktycznego wskazującego, że dalsze użytkowanie obiektu stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz powołało się na art. 67 Prawa budowlanego, określającego przesłanki wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie stan budynku administracyjno – mieszkalnego już w momencie uzyskania pozwolenia na rozbiórkę (24.06.2004 r.) nie pozwalał na zakwalifikowanie go w myśl art. 2 u.p.o.l. do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, opodatkowaniu za rok 2005 podlegają wyłącznie grunty pozostałe o pow. 2303 m2. Skargę na powyższą decyzję złożył Prokurator Rejonowy, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucając iż została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 2 u.p.o.l. polegającym na przyjęciu, iż wydanie pozwolenia na rozbiórkę stanowi podstawę do niezakwalifikowania budynku do przedmiotu opodatkowania. Prokurator podniósł, że decyzja Burmistrza uwzględnia wcześniejszą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22.11.2005 r. dotyczącą podatku od tej samej nieruchomości za rok 2004 oraz pismo Ministerstwa Finansów w sprawie interpretacji art. 6 ust. 3 i 4 u.p.o.l., w którym wskazano, że obowiązek podatkowy w przypadku obiektów budowlanych wygasa od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończono roboty rozbiórkowe. Wskazał, że podatnik posiadał pozwolenie na rozbiórkę dotyczące budynku administracyjno – mieszkalnego z dnia 24.06.2004 r., wobec czego nie można było zakończyć prac rozbiórkowych przed tą datą. Natomiast organ II instancji nie wskazał żadnego orzeczenia potwierdzającego stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji, iż sam fakt wydania pozwolenia na rozbiórkę stanowi podstawę do niekwalifikowania obiektu jako przedmiotu opodatkowania. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że podatnik uzyskał pozwolenie na rozbiórkę budynku z uwagi na stan zagrożenia dla bezpieczeństwa nie znajduje potwierdzenia w wydanym pozwoleniu, które również nie odwołuje się do art. 67 Prawa budowlanego. Całkowicie pominięto natomiast pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z którego wynika, że zakończenie prac rozbiórkowych nastąpiło w dniu 12.07.2005 r. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, Prokurator podniósł nadto, iż zły stan techniczny budynku nie stanowi przesłanki do uznania, że nie mamy do czynienia z budynkiem w rozumieniu u.p.o.l. Faktu tego nie zmienia okoliczność, że budynek jest przeznaczony do rozbiórki i nie nadaje się do użytkowania. Sam fakt przeznaczenia obiektu do rozbiórki nie stanowi okoliczności uprawniającej do obniżenia bądź zwolnienia z opodatkowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto podniósł, że kwestia interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zasadności objęcia podatkiem od nieruchomości za rok 2005 budynku administracyjno - mieszkalnego przy ul. [...] w K. Podatnicy uzyskali pozwolenie na rozbiórkę tego budynku na podstawie decyzji Starosty z dnia 24 czerwca 2004r., a prace rozbiórkowe tego budynku zostały zakończone z dniem 12 lipca 2005r., co wynika z powołanej decyzji Starosty oraz informacji zawartej w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2005r. Burmistrz w decyzji wydanej w I instancji ustalił wymiar podatku od ww. budynków proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek podatkowy, przyjmując iż wygaśnięcie obowiązku podatkowego nastąpiło z momentem zakończenia prac rozbiórkowych, a mianowicie z dniem 12 lipca 2005 r. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższe rozstrzygniecie uznając, że sam fakt wydania pozwolenia na rozbiórkę oznacza, iż obiekty objęte tym pozwoleniem nie mogą być kwalifikowane do przedmiotu opodatkowania jako budynki. Kolegium wskazało przy tym, że wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku przez organ nadzoru następuje w momencie wystąpienia stanu faktycznego wskazującego, że dalsze użytkowanie obiektu stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz powołało się na art. 67 Prawa budowlanego, określającego przesłanki wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie można się zgodzić. Należy zwrócić uwagę, że istotna w niniejszej sprawie decyzja Starosty z dnia 24 czerwca 2004 r. w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę budynku administracyjno – mieszkalnego nie stanowi decyzji nakazującej rozbiórkę wydanej na podstawie art. 67 Prawa budowlanego i nie nawiązuje ona w swej treści do złego stanu technicznego budynku czy stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa, a jedynie wyraża brak przeciwwskazań dla dokonania zamierzonej przez właścicieli rozbiórki przedmiotowego budynku. Ponadto należy wskazać, że stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m.in. budynki, a zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. przez budynek należy rozumieć obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W świetle powyższej regulacji nie ulega wątpliwości, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają obiekty, które nie spełniają warunków określonych w powyższej definicji budynku, przy czym w definicji tej nie ma odwołania do stanu technicznego budynku czy też stanu jego użyteczności. Zatem sam fakt przeznaczenia budynku do rozbiórki, a nawet jego zły stan techniczny czy też brak przydatności do użytkowania nie są wystarczające do uznania, że dany obiekt nie stanowi budynku w rozumieniu u.p.o.l. (zob. także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4.09.2007 r., I SA/Gd 874/06). Zgodnie z art. 6 u.p.o.l. obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek (ust. 4), a jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek podatkowy (ust. 5). W konsekwencji wygaśnięcie obowiązku podatkowego należy wiązać z momentem, w którym dany obiekt traci przymioty określone w wyżej przytoczonej definicji budynku i w tym zakresie winno być przeprowadzone stosowne postępowanie dowodowe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obowiązek podatkowy nie istnieje po zakończeniu prac rozbiórkowych obiektu, jednakże prace te najczęściej są rozciągnięte w czasie, wobec czego jeszcze przed definitywnym zakończeniem rozbiórki może dojść do wygaśnięcia obowiązku podatkowego na skutek utraty przez obiekt podlegający rozbiórce cech konstytutywnych budynku w rozumieniu u.p.o.l. Warto zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce w przypadku budynku nieczynnej kaflarni, odnośnie której organy odstąpiły od wymierzenia podatku od nieruchomości już od kwietnia 2004 r., uwzględniając okoliczność zdjęcia zadaszenia w dniu 31 marca 2004 r., pomimo że całkowite prace rozbiórkowe tego obiektu zostały zakończone w późniejszym czasie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien więc uwzględnić powyższe rozważania w kwestii opodatkowania budynku administracyjno – mieszkalnego, a przy tym podjąć kroki w celu uzupełnienia postępowania dowodowego dla ustalenia rzeczywistego momentu wygaśnięcia obowiązku podatkowego w tym zakresie, w szczególności o dokumentację związaną z rozbiórką budynku administracyjno – mieszkalnego, w tym dziennik budowy/rozbiórki oraz wszelkie inne dostępne dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia powyższej kwestii. Należy bowiem zwrócić uwagę, że organ I instancji ograniczył się w tym zakresie do dowodów dotyczących momentu definitywnej rozbiórki budynku mieszkalnego z pominięciem dowodów mogących wskazywać wcześniejszy moment utraty przez ten obiekt cech konstytutywnych budynku w rozumieniu u.p.o.l., natomiast organ odwoławczy zaniechał uzupełnienia postępowania dowodowego, błędnie utożsamiając moment wygaśnięcia obowiązku podatkowego z chwilą wydania pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy zarówno przepisów prawa materialnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i art. 6 u.p.o.l.) mających wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów postępowania (art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej), mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm). /-/ M. Górecka /-/B. Koś /-/W. Długaszewska