I OZ 814/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, , , po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. F. i W. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1719/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C. F. i W. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie 2. ustanowić dla skarżących C. F. i W. F. adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1719/09 odmówił przyznania C. F. i W. F. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Wnioskując o ustanowienie adwokata z urzędu skarżący C. F. i W. F. wskazali, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, a głównym źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącego w wysokości 2230,00 (dwa tysiące dwieście trzydzieści) złotych oraz emerytura skarżącej w kwocie 1029,00 (tysiąc dwadzieścia dziewięć) złotych, co w łącznej wysokości stanowi ich miesięczny dochód brutto w kwocie 3259,00 (trzy tysiące dwieście pięćdziesiąt dziewięć) złotych. Skarżący wskazali także, że posiadają majątek, w postaci domu o powierzchni 102 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 3,78 ha. Wywodzili, że ich roczne wydatki wynoszą 37360,00 (trzydzieści siedem tysięcy trzysta sześćdziesiąt) złotych, a ich roczny dochód brutto wynosi około 39108,00 (trzydzieści dziewięć tysięcy sto osiem) złotych (ok. 30000,00 [trzydzieści tysięcy] złotych netto), a brakującą różnicę kwot otrzymują od syna, pod postacią darowizn. Oceniając przedstawioną przez skarżących sytuację majątkową Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie daje ona podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez nich wniosku. Sąd wskazał, że fakt, iż posiadają oni możliwość sprzedaży majątku nieruchomego (domu lub gospodarstwa rolnego) oraz, że mogą korzystać z pomocy syna oznacza, że znajdują się w sytuacji, która umożliwia im poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd stwierdził, że skarżący uzyskują emeryturę w wysokości odbiegającej od przeciętnej, posiadają majątek, który może przynosić pożytki lub może stanowić zabezpieczenie kredytu albo pożyczki. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący C. F. i W. F., wnosząc o ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia wywodzono, że kwota, którą skarżący miesięcznie dysponują wynosi około 2400,00 (dwa tysiące czterysta) złotych i jest wydatkowana na lekarstwa, żywność i utrzymanie mieszkania. Skarżący wskazują, że prawdą jest, iż mogą się spodziewać finansowej pomocy ze strony syna na leki lub żywność, ale syn posiada własną rodzinę i nie jest w stanie pokryć wynagrodzenia adwokata. W ocenie skarżących dodatkowym argumentem przemawiającym za ustanowieniem na ich rzecz adwokata jest to, że C. F. "w ostatnim czasie" jest poddawany kosztownym zabiegom, co dodatkowo nadwyręża ich możliwości finansowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". Skarżący wnioskowali o ustanowienie adwokata z urzędu, a zatem o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym. Zobowiązani tym samym byli do wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd I instancji oceniając sytuację majątkową i rodzinną skarżących nie kwestionował składanych przez nich oświadczeń. Nie ma również podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych na obecnym etapie postępowania. Ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżącym każdego miesiąca brakuje ok. 600 (sześćset) złotych aby się utrzymać, tj. aby pokryć niezbędne, bieżące wydatki. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący są w stanie uzyskać brakującą kwotę dzięki darowiznom syna, to jednak nie można nie stwierdzić, że taka różnica w dochodach i wydatkach skarżących, stanowi dla nich (prowadzących we dwoje gospodarstwo domowe) uszczerbek utrzymania. Skarżący wskazują ponadto, że również ich syn (utrzymujący własną rodzinę), o ile jest w stanie im pomagać pokrywając część niezbędnych kosztów bieżącego utrzymania, o tyle nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów zastępstwa procesowego w sprawie, w której skarżącymi są jego rodzice. Ocena sytuacji majątkowej nie może być dokonywana bez odniesienia do ewentualnych kosztów, wydatków, których obowiązek pokrycia będzie na stronie spoczywał w kolejnych etapach postępowania. Skoro obecna sytuacja skarżących wskazuje na trudności, kłopoty w pokryciu wydatków utrzymania dla siebie koniecznego, to tym bardziej sytuacja taka będzie miała miejsce, gdy na skarżących spoczywał będzie obowiązek pokrycia kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący nie byli przy tym zobowiązani do wykazania, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ale że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co w świetle niekwestionowanego zarówno przez nich, jak i przez Sąd stanu faktycznego sprawy, uczynili. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.