I FZ 100/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Sp. zo.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 59/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. Sp. zo.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 października 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił R. Sp. z o.o. z siedzibą w J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 października 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2003 r. Sąd I instancji podkreślił, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające udzielenie tego prawa. Tymczasem oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w ocenie Sądu uznać należało za niewystarczające, gdyż zawierało jedynie oświadczenie, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 50.000 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok stanowiła kwotę 300.416,65 zł. Stan jej konta bankowego wynosi -671,00 zł. Ponadto w ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk w wysokości +60.601,87 zł. Skarżąca nie przedstawiła przy tym żadnych argumentów na poparcie wniosku, świadczących o sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z powyższym Sąd I instancji wezwał stronę do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych spółki z okresu ostatnich 3 miesięcy, złożenia odpisu aktualnych bilansów oraz rachunków zysków i strat oraz nadesłania deklaracji podatkowych wskazujących na wysokość dochodu (straty) osiągniętego za okres dwóch ostatnich lat kalendarzowych. Dokumenty te nie zostały nadesłane. Sąd wskazał, że brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem Sędziego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej i ustalenia, czy rzeczywiście nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednocześnie Sąd podkreślił, że załączony do sprzeciwu wykaz zaległości spółki na dzień 2 września 2010 r. jest, wobec nienadesłania przez stronę skarżącą żądanych dokumentów, sam w sobie niewystarczający do oceny jej możliwości finansowych. Zażalenie od powyższego postanowienia złożyła spółka zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Spółka podkreśliła, że zarządzeniem z dnia 28 października 2010 r. została wezwana przez Sąd I instancji do przedstawienia dokumentów, ale ze względu na fakt, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz że osoba zajmująca się sprawami księgowymi przebywała na zwolnieniu lekarskim nie była w stanie w terminie wskazanym przez Sąd zgromadzić tej dokumentacji. Ponadto dodała, że część dokumentacji została zajęta w trakcie prowadzonych postępowań podatkowych. Wskazała, że do zażalenia dołącza wymagane dokumenty. Wniosła o ich uwzględnienie w całości. Nadmieniono również, że kapitał zakładowy spółki "został skonsumowany w chwili jej powstania", a wszelkie ewentualne zyski wiązały się z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i uwidaczniały się w momencie zlicytowania określonych ruchomości spółki. Wskazano, że nie załączono wyciągów z posiadanych rachunków bankowych spółki z okresu 3 miesięcy, gdyż zostały one zajęte w trakcie postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podzielić należy pogląd, że użycie w przytoczonym przepisie określenia: "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna, zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości, co do przedstawionych w formularzu danych sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 P.p.s.a. sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 180/09, LEX nr 552208). Z możliwości uregulowanej w art. 255 P.p.s.a. skorzystał WSA w Łodzi. Uznał on bowiem, że zawarte na wypełnionym formularzu PPPr dane nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na jednolitym stanowisku, iż niezłożenie wymienionych w art. 255 P.p.s.a. oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że nienadesłanie przez spółkę dokumentów spowodowało niewypełnienie obowiązku współdziałania z Sądem, uniemożliwiając tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. Podkreślić należy, że wprawdzie do wniesionego zażalenia strona dołączyła bilanse, rachunki zysków i strat oraz deklaracje podatkowe spółki, nie przedłożyła natomiast wyciągów z rachunków bankowych spółki z okresu ostatnich 3 miesięcy, o przedłożenie których była wzywana przez Sąd I instancji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie był w stanie zbadać aktualnej sytuacji finansowej strony. Nieprzedstawienie przez wnioskującą koniecznych materiałów źródłowych (stanowiących zresztą podstawowy zasób dokumentacji finansowo – księgowej) uniemożliwiło, wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych strony skarżącej. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności spółka nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, jaka jest jej sytuacja majątkowa i tym samym uniemożliwiła przeprowadzenie analizy jej zdolności płatniczych. W takiej sytuacji niezłożenie wyczerpującego oświadczenia o stanie majątkowym miało decydujący wpływ na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji