II OZ 908/10

Dnia 28 września 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lipca 2010 roku sygn. akt II SA/Gl 295/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R.K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] lutego 2010 roku Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że skarżąca wraz z mężem zamieszkuje w lokalu mieszkalnym o pow. 37 m2, utrzymując się z własnej emerytury i renty małżonka w łącznej wysokości 3460 zł brutto miesięcznie. Na podstawie przedstawionych przez skarżącą dokumentów ustalono, że jej miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około 2700 zł. Skarżąca wskazała także, że od ponad 10 lat ma na utrzymaniu dużego psa oraz dwa koty, że pożyczki w kwocie 722 zł oraz 1470 zł zostały zaciągnięte na zaspokajanie potrzeb zdrowotnych. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Ta kwota, w zestawieniu z sytuacją majątkową skarżącej (łączne dochody skarżącej i jej męża wynoszą 3460 zł miesięcznie) nie jest na tyle znacząca, aby można było stwierdzić, że jej opłacenie leży poza możliwościami skarżącej. W ocenie Sądu I instancji, nie można uznać, że wydatki skarżącej związane z zakupem żywności dla zwierząt domowych psa i kotów, czy związane z korzystaniem z telewizji cyfrowej wiążą się z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącej i stąd ich przeznaczenie na pokrycie kosztów postępowania sądowego spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu skarżącej lub jej rodziny. Wątpliwości budzi także zawarte w uzasadnieniu sprzeciwu oświadczenie, że pożyczki których łączna rata do spłaty wynosi miesięcznie 2192 zł, zostały zaciągnięte na cele zdrowotne, gdyż dołączając powyższe dowody wpłaty, skarżąca w piśmie z dnia 21 maja 2010 r. wskazała, że od 2006 r. trwają sprawy spadkowe co pochłania dużo pieniędzy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca zarzucając błąd ustaleniach faktycznych i nierozpoznanie istoty sprawy polegającej na nieuwzględnieniu rzeczywistej sytuacji materialnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji było efektem obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej na podstawie przedłożonych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że brak było podstaw zwolnienia skarżącej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, które, co wymaga podkreślenia, zamykają się na obecnym etapie postępowania w kwocie 100 zł. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia mają dochody osiągane przez skarżącą i jej męża oraz wykazane przez Sąd I instancji niespójności w oświadczeniach strony. Skarżąca wskazuje na zaciągnięcie pożyczki ze względów zdrowotnych (zakup urządzenia do poruszenia się), jednak w żaden sposób nie dokumentuje poniesionych wydatków, ani składając sprzeciw ani też na etapie zażalenia. Jednocześnie strona wskazuje na prowadzone postępowanie przed sądem powszechnym, lecz również te wydatki nie znajdują potwierdzenia w przedstawianych dokumentach. Zasadą jest przy tym, że zobowiązania cywilnoprawne (a takim niewątpliwie są zaciągnięte pożyczki) nie mogę być przedkładane przed zobowiązania publicznoprawne takie jak wpis sądowy od skargi oraz powodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa. Trudno też uznać za udokumentowane wydatki związane z utrzymaniem zwierząt domowych, których skarżąca nie określiła nawet w przybliżeniu. Nie sposób również pominąć faktu, że otrzymywany dochód jest dochodem stałym, a skarżąca będąc świadomą prowadzonego postępowania sądowego winna zabezpieczyć odpowiednie kwoty, które umożliwią jej partycypowanie w jego kosztach. Zasadą jest bowiem, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek uczestniczenia w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.