II SA/Gl 12/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Pismem z dnia [...] roku S. M. zwrócił się z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr [...] karta mapy 8 położonej w D. przy ul. [...]. W piśmie tym podał, że właścicielami przedmiotowej działki byli : H. B. oraz Z. B., a on jest ich spadkobiercą, co wykazał dołączonymi postanowieniami sądowymi o nabyciu praw do spadku. Wnioskodawca podał także, że wywłaszczenie nastąpiło na podstawie decyzji z dnia [...]roku nr [...]. Prezydent Miasta D. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 142 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( t.j. Dz. U. nr 261 z 2004 roku, poz. 2603 z zm., dalej powoływana jako "ustawa") umorzył postępowanie w sprawie zwrotu objętej wnioskiem nieruchomości. W uzasadnieniu organ orzekający stwierdził, że decyzją z dnia [...] roku nr [...] orzeczono o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, poprzedników prawnych skarżącego, oznaczonej nr geodezyjnym [...] karta mapy 8 na podstawie art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłatę pieniężną ( Dz. U. nr 21 poz. 118). Decyzja ta nie miała charakteru wywłaszczeniowego i dlatego nie znajdują do niej zastosowania przepisy działu III rozdziału 6 o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości ustawy. Potwierdza to art. 216 ustawy, zgodnie z którym przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i ustaw wskazanych w tym przepisie, wśród których brak ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłatę. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. M. (wnioskodawca) wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Twierdził że decyzja o przejęciu nieruchomości na własność Państwa była poprzedzona decyzją Naczelnika Miasta w Z. nr [...] o wszczęciu postępowania przymusowego wykupu w drodze licytacji części nieruchomości o pow. 0,5825 stanowiącej własność jego poprzedników prawnych oraz pismem Urzędu Miejskiego w Z. z [...] roku, których treść świadczy, że nieruchomość w istocie została wywłaszczona na podstawie przepisów ustawy z dnia [...]roku. Wojewoda [...] nie podzielił argumentów odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi określa art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy. Katalog aktów prawnych wymienionych powyżej jest zamknięty, nie podlega wykładni rozszerzającej. Skoro zatem sporna nieruchomość została przejęta na własność Państwa na mocy ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłatę to brak jest podstaw do orzekania o jej zwrocie. W skardze do sądu administracyjnego S. M. domagał się uchylenia decyzji ostatecznej i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji. Powtórzył zarzuty odwołania i podkreślił, że wyrażenie zgody na przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa za rentę przez jego poprzedników było wymuszone wcześniejszą decyzją o wszczęciu postępowania w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości. Wyzbycie się własności w trybie przepisów ustawy z 29 maja 1974 roku gwarantowało wyższą rekompensatę i dlatego skarżący uważa, że jego poprzednicy prawni działali w sytuacji przymusowej. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zdaniem składu orzekającego odpowiada prawu materialnemu i procesowemu. W sprawie jest bezsporne, że nieruchomość o zwrot której wystąpił skarżący została przejęta na własność Państwa decyzją Naczelnika Miasta w Z. nr [...]z dnia [...] roku na podstawie art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłatę pieniężną. Aktualnie ( w dacie złożenia wniosku ) kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została w rozdziale VI ustawy. Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi określa art. 136 ust. 3 ustawy stanowiący, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu nieruchomości wywłaszczonej ( jej części) o ile stała się zbędna na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Instytucję zwrotu nieruchomości wywłaszczonej stosuje się zatem w przypadkach, w których orzeczenie administracyjne o wywłaszczeniu zostało wydane na podstawie przepisów ustawy, a także na podstawie aktów prawnych wywłaszczających poprzedzających tę ustawę to jest: rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, dekretu z [...] roku o nabywaniu przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, ustawy z 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Z mocy art. 216 ustawy przepisy działu VI ustawy ( o zwrocie ) stosuje się nadto do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie wymienionych w tym przepisie ustaw. Katalog aktów prawnych wymienionych w art. 216 ustawy ma charakter zamknięty i nie podlega wykładni rozszerzającej. Skoro zatem przedmiotowa nieruchomość nie przeszła na rzecz Państwa w trybie żądanej ustawy wywłaszczeniowej ( art. 136 ust. 3 ustawy ) ani żadnej z ustaw wymienionych w art. 216 ustawy to oznacza to brak normy prawnej stanowiącej podstawę do orzekania przez organ administracji w przedmiocie zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa na rentę i spłatę pieniężną. Biorąc pod uwagę fakt, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw materialnoprawnych do rozpoznania wniosku skarżącego, postępowanie jako bezprzedmiotowe stosownie do art. 105 § 1 kpa, powinno podlegać umorzeniu. Ponieważ właśnie takie rozstrzygnięcie zawiera zaskarżona decyzja, skarga jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zarzut, iż wniosek ( zgoda ) o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego złożony został pod przymusem, nie mógł być rozważany i rozstrzygany w postępowaniu administracyjnym, gdyż rozstrzygnięcie takich zarzutów leży w wyłącznej kompetencji sądów powszechnych.