I OZ 748/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.C. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 366/10 o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] 2010 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 10 maja 2010 r. W. C. złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych, wskazując na swoje "bardzo niskie dochody". Ponadto podniosła, że na utrzymaniu ma chorego syna, któremu pomaga finansowo w zależności od potrzeb oraz wskazała, że żywność i leki pochłaniają znaczne środki finansowe. Na skutek złożonego wniosku w dniu 7 czerwca 2010 r. w niniejszej sprawie postanowienie wydał referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w treści którego odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia W. C. złożyła skutecznie sprzeciw. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie o sygn. II SA/Rz 366/10 odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd wskazał, że skarżąca nie wykazała, by jej sytuacja uniemożliwiła poniesienie kosztów postępowania sądowego, który aktualnie obejmuje wpis sądowy w kwocie 200 zł, albowiem posiada stałe dochody w wysokości 1 445 zł i majątek w postaci mieszkania, gospodarstwa rolnego o pow. 2 ha i samochodu osobowego oraz dodatkowo zarobkuje wykorzystując swój samochód. Nadto Sąd wskazał, iż skarżąca może ponieść ciężar wpisu sądowego bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Ponadto ma możliwość zwiększenia swoich dochodów poprzez obciążenie gruntów rolnych na rzecz innej osoby czy ich zbycie chociażby w części. Sąd orzekający zwrócił również uwagę, że skarżąca nie ma problemów z wywiązywaniem się ze zobowiązań, a ponadto zaciągnęła kredyt, którego istotą nie jest finansowanie nieodzownych potrzeb życiowych. Wskazano także, że dzieci skarżącej są osobami dorosłymi, prowadzącymi odrębne gospodarstwa domowe. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W. C., w treści którego skarżąca zakwestionowała rozstrzygnięcie Sądu w całości i wniosła o jego uchylenie lub zmianę. W uzasadnienia zażalenia skarżąca podniosła, że jest osobą samotną, przez 20 lat opiekującą się chorym człowiekiem w zamian za możliwość zamieszkania w jego mieszkaniu oraz iż nie jest w stanie mieszkać wraz ze swoim synem z uwagi na jego stan zdrowia, jednakże pomaga mu finansowo pokrywając koszty utrzymania jego mieszkania. Nadto skarżąca wyjaśniła, ze nie posiada nawet własnego mieszkania i "mieszka kątem u obcych ludzi w zamian za opiekę nad nimi". Jej jedynym majątkiem jest samochód osobowy marki Daewoo Tico, a świadczenie emerytalno-rentowe w kwocie 1 445 zł stanowi jej jedyny dochód. Podniosła również że Sąd wyciągnął błędne wnioski z faktu udzielenia jej przez bank kredytu, albowiem powyższe powinno być potraktowane w ten sposób, że nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, więc zmuszona była zaciągnąć ten kredyt. Konkludując skarżąca podniosła, że wykazała że jej sytuacja materialna jest ciężka i fakt posiadania samochodu czy mieszkania nie świadczy o jej zdolnościach finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Co do zasady prawo pomocy przyznawane jest na wniosek i może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że w jej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 23.04.2009 r., sygn. I FZ 71/09, Lex nr 564253). Instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, albowiem skarżąca nie wykazała, żeby jej sytuacja uniemożliwiała poniesienie kosztów postępowania sądowego w kwocie 200 zł. Wprost przeciwnie analiza oświadczeń skarżącej oraz przedłożonych przez nią dokumentów, pozwala na stwierdzenie, że W. C. może pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie. Tym samym argumenty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. W związku z powyższym, na podstawie art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.