I OSK 1787/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskiego [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 631/10 o odrzuceniu skargi Polskiego [...] w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 631/10 odrzucił skargę Polskiego [...] w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Polski [...] w W. w dniu 6 kwietnia 2010 r. wniósł do WSA w Warszawie skargę. Pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. (doręczonym dnia 14 kwietnia 2010 r.) strona skarżąca została wezwana do uzupełnienie braków formalnych w terminie 7 dni poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania skargi przez A. C. i A. K. oraz nadesłanie dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem. W odpowiedzi na powyższe wezwanie dnia 19 kwietnia 2010 r. (data prezentaty sądu) strona skarżąca nadesłała protokół z I zebrania Okręgowego Zarządu [...] w W., na którym ukonstytuował się zarząd oraz dwie fotokopie skargi potwierdzone za zgodność z oryginałem. Następnie zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2010 r. sąd wezwał stronę skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi statutu na podstawie, którego wyłonione zostały osoby wskazane w Protokole z I zebrania [...] w W., odbytego w dniu 30 września 2007 r. Niniejsze wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 29 kwietnia 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-16 akt WSA), zatem termin do uzupełnienia braków skargi upłynął w dniu 6 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że strona skarżąca została prawidłowo wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Mimo to nie nadesłała statutu, a w konsekwencji nie wskazała dokumentów potwierdzających upoważnienie dla A. C. i A. K. do podpisania skargi w imieniu Polskiego [...] w W. Biorąc powyższe pod uwagę skargę tą należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.). Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiódł Okręgowy Zarząd [...] w W., reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że podstawą wyłonienia osób podpisujących skargę jest statut oraz przyjęcie, że owy statut może być aktem potwierdzającym upoważnienie do podpisania skargi, oraz - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, wynikających z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przez WSA w Warszawie, że wniesiona skarga była dotknięta brakiem formalnym, którego uzupełnieniem ma być nadesłanie statutu Polskiego [...]. Powołując się na powyższe podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uchylenie postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji, uchylenie przedmiotowego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia statutu Polskiego [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że wezwanie strony nie określało jednoznacznie braku jaki został uznany przez Sąd I instancji za brak formalny, bo nie jest jednoznacznym podstawa wyłonienia osób wskazanych w protokole z zebrania z dokumentem potwierdzającym upoważnienie dla konkretnie wymienionych osób do podpisania skargi. Zdaniem skarżącego kasacyjnie podstawą wyłonienia osób nieokreślonej w uzasadnieniu ilości- nie musi być statut, bo jest nią sama ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych, która w art. 27 ust. 2, art.25 i art. 28 ust. 2 pkt 2 stanowi, że Polski [...], podlegając ochronie sądowej, działa poprzez swoje organy, jakimi w jednostce terenowej, tj. Okręgowym Zarządzie [...]- jest m.in. zarząd. Tak więc braku statutu nie można uznać za brak formalny, zarówno określone jednostki organizacyjne Polskiego [...], jak i ich organy, konstytuują się wprost na podstawie ustawy. Statut jest aktem niższego rzędu, którego istnienie nie jest bezwzględnie konieczne dla prawnego bytu [...], nawet jako strony postępowania sądowego. Ponadto działając na podstawie art. 86 § 2 P.p.s.a., wniesiono o przywrócenie terminu do złożenia statutu [...]. W załączeniu do skargi przesłanko książeczkę "[...]", która zawiera m.in. regulamin [...], Statut Polskiego [...], Ustawę o Rodzinnych Ogrodach Działkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżane w całości czy w części oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie z art.176 P.p.s.a. nieodzownym elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej są także podstawy kasacyjne oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień normom procesowym- wykazanie dodatkowo, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przywołanie w skardze kasacyjnej właściwych podstaw zaskarżenia jest szczególnie istotne z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. W myśl tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że sąd kasacyjny nie bada sprawy w pełnym zakresie, jak powinien to czynić wojewódzki sąd administracyjny. Poza przypadkami enumeratywnie wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a. sąd odwoławczy jest związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Nie może przekroczyć określonych tam podstaw zaskarżenia oraz samodzielnie modyfikować, czy uzupełniać postawionych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów, a tym samym oceniać zaskarżonego orzeczenia pod kątem ewentualnego naruszenia innych przepisów, niż te wskazane przez stronę. Jeżeli tak jak w rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zatem ograniczony określonymi w skardze przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na zasadę związania NSA granicami kasacyjnymi oraz wymogi, które musi spełniać skarga kasacyjna, w art. 175 § 1- 3 P.p.s.a. określono krąg podmiotów uprawnionych do sporządzenia omawianego środka zaskarżenia. Wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, zdaniem ustawodawcy, miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym, umożliwiającym dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia sądowego. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, ale sposób sformułowania podniesionych w niej zarzutów może wskazywać na niepełne zrozumienie przez jej autora zasad postępowania sądowoadministracyjnego, a w szczególności postępowania kasacyjnego. W podstawach rozpatrywanej skargi kasacyjnej jej autor powołał się ogólnie na naruszenie prawa materialnego oraz procesowego, nie określił natomiast żadnego przepisu, który – jego zdaniem- został naruszony zaskarżonym postanowieniem. Niewskazanie konkretnych norm, którym miał uchybić Sąd I instancji pozbawia niniejszą skargę kasacyjną niezbędnych wymogów konstrukcyjnych. Odnosząc się do argumentów przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, sąd I instancji wzywał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. (doręczonym w dniu 14 kwietnia 2010 r.) oraz pismem datowanym na dzień 26 kwietnia 2010 r. (doręczonym w dniu 29 kwietnia 2010 r.), wraz z pouczeniem, że nieusunięcie ich w terminie siedmiu dni skutkować będzie odrzuceniem skargi. Oznacza to, że termin do wykonania wezwania Sądu upływał w dniu 6 maja 2010 r. Wbrew wywodom skarżącego kasacyjnie, należy uznać, że wezwanie sądu zostało skonstruowane poprawnie i jednoznacznie wskazywało o jakie dokumenty chodzi. W wezwaniu datowanym na dzień 9 kwietnia 2010 r. użyto słów "nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania skargi". Z tego sformułowania bezspornie wynika w jaki sposób powinno być wykonane wezwanie sądu do usunięcia braków formalnych skargi. Materia reprezentacji osób prawnych w postępowaniu sądowo- administracyjnym regulowana jest w przepisach art. 28 i 29 P.p.s.a. Zgodnie z art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawione do działania w ich imieniu. W art. 29 P.p.s.a. ustanowiono obowiązek wymienionych w art. 28 podmiotów co do wykazania ich umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Zatem przepisy art. 46, art. 28 i art. 29 P.p.s.a. stanowią w znacznej mierze powtórzenie art. 126, art. 67 i art. 68 Kodeksu postępowania cywilnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych konsekwentnie wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym nieprzedłożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony stanowi brak formalny (m.in. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 1996 r., sygn. akt I ACZ 365/96). W orzecznictwie tym zwraca się przede wszystkim uwagę na podobieństwo sytuacji podmiotu, który zaniechał wykazania dokumentem swego umocowania do reprezentacji osoby prawnej, do sytuacji osoby podającej się za pełnomocnika mimo nieprzedłożenia pełnomocnictwa. Stanowisko to aprobowane jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zatem skoro art. 29 P.p.s.a. ustanawia obowiązek wykazania umocowania podmiotów działających w imieniu osoby prawnej przy pierwszej czynności w sprawie, to skłania to do traktowania tego wymagania tak jak innych czynności stron umożliwiających nadanie biegu pisma i sprawie. Sytuacja podmiotu, który podpisuje pismo w imieniu osoby prawnej jest bardzo bliska tej, w jakiej znajduje się pełnomocnik obowiązany według art. 46 §3 i art. 37 §1 P.p.s.a. do przedłożenia pełnomocnictwa. Obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa rozumiany jest jako wymóg wykazania dokumentem, w tym przypadku szczególnego rodzaju, umocowania pełnomocnika, a także jako obowiązek o charakterze formalnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 74/03). Reasumując stwierdzić należy, że protokół z I Zebrania Okręgowego [...] nie stanowi wystarczającego dokumentu, który miałby potwierdzać legitymację osób do występowania w imieniu Okręgowego Zarządu [...]. Takim dokumentem powinien być status, bądź też uchwała. Ponieważ strona w wyraźnie zakreślonym terminie, nie uzupełniła braku formalnego WSA w Warszawie zasadnie postanowił o odrzuceniu skargi. Odnosząc się do wniosku skarżącego kasacyjnie o przywrócenie terminu zgodnie z art. 86 P.p.s.a. trzeba podkreślić, że jest on całkowicie bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.