II SA/Wa 180/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Szefa Zarządu Planowania Systemów Dowodzenia i Łączności – P6 z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (służby) uprawniającego do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej kolejnego stopnia 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Szef Zarządu Planowania Systemów Dowodzenia i Łączności Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję nr [...] Szefa Regionalnego Węzła Łączności w [...] z dnia [...] października 2009 r., w sprawie odmowy zaliczenia G. W. do stażu służby uprawniającego do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej kolejnego stopnia, okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w [...], wykonywanej od dnia [...] marca 1986 r. do dnia [...] stycznia 1992 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: Żołnierz do złożonego wniosku nie dołączył dokumentu o opłacaniu na jego rzecz przez rodziców składki na ubezpieczenie społeczne domowników, z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W myśl art. 1 pkt. 1 ppkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) można wliczyć okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców lub teściów przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r., w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Zatem, zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1983 r. Nr 40, poz. 268 ze zm.), ubezpieczenie było i jest obowiązkowe. Brak dokumentu potwierdzającego opłacanie składki na ubezpieczenie społeczne domowników w okresie wnioskowanym o zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców stanowi niespełnienie warunku formalnego do zaliczenia G. W. wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, do pracowniczego stażu pracy (służby), zatem organ I instancji słusznie odmówił zaliczenia żołnierzowi do stażu służby uprawniającego do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej kolejnego stopnia, okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. G. W. powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż brak ubezpieczenia go przez rodziców w okresie pracy w gospodarstwie rolnym nie może stanowić przesłanki skutkującej odmowę zaliczenia okresu pracy w tym gospodarstwie rolnym od stażu służby uprawniającego do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej oraz wskazał, że spełnia wszystkie warunki do zaliczenia tego okresu przewidziane w art. 1 pkt. 1 ppkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga w części podnoszącej zarzut braku wymogu ubezpieczenia skarżącego w okresie pracy w gospodarstwie rolnym jest zasadna. W rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) pod pojęciem domownika rozumiemy osobę bliską rolnikowi, która: ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Nie znajduje oparcia w stanie prawnym pogląd, iż warunkiem uznania za domownika jest opłacanie składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie. Brak opłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie powoduje utraty statusu rolnika, czy też domownika, bowiem nie przewiduje tego jakikolwiek przepis ustawy, lecz ma jedynie wpływ na nabycie uprawnień do świadczeń, o których mowa w art. 9 tej ustawy. Stanowisko takie przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 30/08. Zostało ono w pełni zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 730/08. Podobny pogląd wyrażono na tle ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz.133 ze zm.), obowiązującej w chwili wejścia w życie ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (patrz: wyrok NSA z dnia 5 października 2001 r., sygn. akt II SA 1858/01, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 53365). Konstatację tę warto uzupełnić spostrzeżeniem, iż definicja domownika zawarta w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin także nie zawierała wymogu podlegania ubezpieczeniu społecznemu i obowiązkowi płacenia składek z tego tytułu. Była natomiast opatrzona warunkiem niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów. Zatem, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ II instancji błędnie zinterpretował przepis art. 6 pkt 2 lit. c ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przyjmując, iż brak ubezpieczenia skarżącego wyklucza uznanie go za domownika w rozumieniu powyższej ustawy i w konsekwencji uniemożliwia zastosowanie do niego dobrodziejstwa art. 1 pkt. 1 ppkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r., o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Ponieważ organ nie wskazał innych przesłanek uzasadniających odmowę żądania żołnierza, nie zbadał pozostałych aspektów sprawy, zaskarżoną decyzję należało uchylić, nakazując organowi dokładne wyjaśnienie sprawy. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ powinien ustalić co następuje: Gospodarstwo rolne rodziców G. W. składa się z dwóch nieruchomości o łącznym areale 0,91 ha. Wystarczająca dla określenia własności tego gospodarstwa w istotnym dla sprawy okresie od [...] marca 1986 r. do [...] stycznia 1992 r. jest informacja ze Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. pisma [...] (w aktach administracyjnych sprawy), potwierdzająca oświadczenie skarżącego w tym zakresie. Jednakże, informacje te należy odnieść do definicji gospodarstwa rolnego, i pojęcia minimalnej normy obszarowej, określającej zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami minimalny areał gospodarstwa rolnego, na co trafnie wskazał organ I instancji. Chodzi tu o rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1964 r., w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 54, poz. 304 ze zm.), które do dnia 28 lipca 1990 r. określało taką normę. Należy zatem ustalić, czy na przestrzeni istotnego dla sprawy okresu, przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne według tego kryterium i czy było ono zdolne do towarowej produkcji. Z kolei w teczce akt personalnych skarżącego nie zawarto informacji, potwierdzającej, że rodzice żołnierza są rolnikami. Sam skarżący wskazał inne ich zawody. Wyjaśnienia wymaga także miejsce zamieszkania skarżącego oraz miejsce szkoły do której skarżący uczęszczał w istotnym dla sprawy okresie. Z dokumentu w aktach administracyjnych wynika, że w okresie od [...] sierpnia 1991 r. był zameldowany w miejscowości [...] w gm. [...], a zatem nie w miejscowości [....]. Jaka jest zatem odległość miedzy szkołą, a miejscem zamieszkania i gospodarstwem rolnym i czy można tu zastosować kryterium "zamieszkiwania w bliskim sąsiedztwie" w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, iż przedmiotowa sprawa nie została wyjaśniona w sposób wyczerpujący. Organ naruszył zasady postępowania określone w art. 7, art. 75, art. 77, art. 77 Kpa co znalazło swój negatywny wyraz w realizacji przez organ przepisu art. 107 § 3 Kpa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) i art. 152 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.