II OZ 499/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 415/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi L. D. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie budowy obiektów budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 415/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił L. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie budowy obiektów budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że jak wynika ze złożonego przez skarżącą oświadczenia, posiada ona majątek, na który składają się dom o powierzchni 280 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 979 m2 oraz domek letniskowy, które to nieruchomości wnioskodawczyni wyceniła łącznie na kwotę 380.000 zł. Wnioskodawczyni posiada również samochód – [...], rok produkcji 2000 o wartości powyżej 3.000 euro. Dochód czteroosobowej rodziny kształtuje się na poziomie 8.540 zł brutto. Wprawdzie wnioskodawczyni podniosła, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej z uwagi na zaciągnięcie kredytu na budowę domu oraz konieczność doinwestowania i rozbudowy własnej firmy, jednakże w żaden sposób nie udokumentowała ponoszonych na cel kosztów. Nie udokumentowała też w żaden sposób ponoszonych wydatków stałych związanych z kosztami utrzymania siebie i swojej rodziny. W świetle powyższego, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można uznać, że wnioskodawczyni jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia, którego nie stać na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Ponoszone natomiast przez wnioskodawczynię wydatki na spłatę kredytu oraz czynione przez nią inwestycje nie korzystają z pierwszeństwa przed opłatami sądowymi. W zażaleniu na powyższe postanowienie L. D., reprezentowana przez adwokata, wskazała, że brak jest podstaw do uznania, iż jej stan majątkowy nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy. Nie można w jej ocenie wymagać, by w celu uiszczenia kosztów sądowych nie regulowała ona swoich wymagalnych należności w terminie w tym np. nie regulowała rat kredytu. Samo posiadanie majątku w postaci domu, który nie przynosi dochodu i obciążony jest hipoteką nie pozwala na uznanie, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po zbadaniu przesłanek warunkujących przyznanie L. D. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, prawidłowo doszedł do przekonania, że jej sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania wnioskowanej pomocy. Jak bowiem wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca posiada miesięczne dochody w wysokości 1.800 zł brutto, mąż skarżącej zarabia 5.490 zł brutto, córka osiąga dochody 1.250 zł brutto. Na utrzymaniu skarżącej i jej męża pozostaje syn. Ponadto skarżąca posiada dom, nieruchomość rolną i domek letniskowy. Stwierdzić zatem należy, że przy stałym miesięcznym dochodzie skarżąca jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Podkreślenia również wymaga, że o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogą przesądzać ponoszone przez stronę koszty kredytów, należy bowiem zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć pierwszeństwa wobec zobowiązań względem Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.