I SA/Sz 201/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta i Gminy na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia zajęcia wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym z powołaniem się na przepisy art. 138 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 i art. 58 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego PGE Zespół [...] S.A. z siedzibą w N., dokonanego zawiadomieniem organu egzekucyjnego z [...] r. Nr [...] w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach: [...], [...], [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, organ odwoławczy przytoczył przebieg postępowania wskazując, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., działający jako organ egzekucyjny w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, prowadzi na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...] postępowanie egzekucyjne wobec PGE Zespół [...] S.A. z siedzibą w N. w zakresie zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2003 r. określonych decyzjami Burmistrza Miasta Gminy G. z dnia [...] r. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej Spółki w Banku [...] S.A. [...] Oddział w Sz. W dniu 22 października 2009 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. wpłynął wniosek PGE Zespołu [...] S.A. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Spółki. W uzasadnieniu wniosku strona powołała się na przesłankę z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w zakresie egzekwowanego obowiązku w związku z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 181/09, którym wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia [...] r. nr [...]. Wnosząc o uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego strona wskazała, że zajęcie egzekucyjne trwające od listopada 2008 r., stanowi znaczną dolegliwość w prowadzeniu działalności gospodarczej, a niemożność dysponowania środkami na rachunku bankowym powoduje trudności w skutecznym zarządzaniu finansami Spółki. Ponadto, przedłużający się stan zajęcia egzekucyjnego zagraża wywiązaniu się Spółki z ciągłości umowy kredytowej zawartej z Bankiem [...] S.A. na korzystnych warunkach, co w przypadku jej wypowiedzenia mogłoby narazić Spółkę na poważne starty, a w konsekwencji na utratę płynności finansowej. Zdaniem wnioskodawcy, powyższe okoliczności świadczą o ważnym interesie zobowiązanego, a za zasadnością uchylenia przez organ egzekucyjny dokonanej czynności egzekucyjnej przemawia również fakt, że wierzyciel zabezpieczył swoje roszczenia poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na majątku Spółki, co pozwoli w przyszłości na zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., uwzględniając postanowienie WSA w Szczecinie 18 września 2009 r. (sygn. akt I SA/Sz 181/09), postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec PGE Zespół [...] S.A. Następnie, po przeanalizowaniu okoliczności sprawy, odrębnym postanowieniem z tej samej daty (Nr [...]),uchylił zajęcie wierzytelności Spółki z rachunku bankowego w banku [...] S.A. [...] Oddział w Sz. Nie zgadzając się z powyższym, Burmistrz Miasta i Gminy G., pismem z dnia 8 grudnia 2009 r. złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r., w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnej, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 58 § 2 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny nie uzasadnił wystąpienia w przedmiotowej sprawie ważnego interesu zobowiązanego, gdyż z jednej strony wskazał, że realizacja egzekucji zagraża utracie płynności finansowej zobowiązanego, z drugiej zaś strony stwierdza, że sytuacja majątkowa dłużnika pozwoli na uregulowanie zobowiązania podatkowego w przyszłości. Skarżący nie zgodził się także z twierdzeniem, że w tym przypadku interes wierzyciela nie stoi na przeszkodzie uchyleniu środka egzekucyjnego, albowiem nie świadczy o tym fakt przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskazana sytuacja majątkowa zobowiązanego oraz dokonanie zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej. Skarżący podkreślił przy tym, że kwoty dotyczące egzekwowanej należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. zostały ujęte w budżecie Gminy G. wobec czego ich uzyskanie ma istotny wpływ na realizację zaplanowanych zadań. Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., utrzymując postanowienie organu pierwszej instancji w mocy, wskazał na treść przepisu art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym administracji który stanowi, że organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Powołana norma prawna, jak następnie wskazał organ odwoławczy, może znaleźć zastosowanie w przypadku wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 i § 3 ustawy egzekucyjnej. Podkreślił przy tym, iż organ egzekucyjny, orzekając o uchyleniu czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym, podejmuje samodzielnie rozstrzygnięcie w tym zakresie po zbadaniu wystąpienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 58 § 2 ustawy egzekucyjnej. Organ odwoławczy rozważając spełnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego wskazał też, że został on wykazany przez PGE Zespół [...] S.A. w piśmie z dnia 20 października 2009 r. Zobowiązany swój wniosek uzasadnił koniecznością prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa, wskazując na zagrożenie utraty płynności finansowej związanej z długotrwałym zajęciem egzekucyjnym przy jednoczesnej niemożności prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki z uwagi na zaistnienie przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., przytoczył następnie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wyrażone w postanowieniu z dnia 18 września 2009 r. sygn. akt. I SA/Sz 181/09 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji podatkowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. z dnia [...] r. nr [...]. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie został wykazany ważny interes zobowiązanego, a uchylenie czynności egzekucyjnej nie stoi w sprzeczności z interesem wierzyciela. Nadto, organ wskazał, iż uchylenie zajęcia egzekucyjnego w okresie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, nie pozbawiło wierzyciela (skarżącego) dochodzenia egzekwowanego obowiązku w przyszłości zważywszy, że majątek Spółki pozwala na zaspokojenie zobowiązań podatkowych. W dalszej części uzasadnienia swojego stanowiska organ wskazał, że wierzyciel nie został pozbawiony możliwości zabezpieczenia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi o numerach: [...], [...], [...], bowiem zgodnie z przepisami art. 34 i 41 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) jednostce samorządu terytorialnego, z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 a także z tytułu zaległości podatkowych stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości, przysługuje hipoteka na nieruchomościach zobowiązanego oraz zastaw skarbowy na rzeczach ruchomych i zbywalnych prawach majątkowych jeżeli wartość poszczególnych rzeczy lub praw wynosi w dniu ustanowienia zastawu co najmniej [...] zł . Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy G. na podstawie ww. tytułów wykonawczych, zabezpieczył swoje roszczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości zobowiązanego (księga wieczysta nr [...]). Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. wskazał dalej, iż nie bez znaczenia jest również fakt, że wcześniejsze wstrzymanie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, a obecnie zawieszenie tego postępowania egzekucyjnego, spowodowało, że zajęcie egzekucyjne i tak nie mogło być realizowane, a to oznacza, że środki pieniężne z zajętego rachunku bankowego nie mogły być przekazywane wierzycielowi. Nie sposób zatem zgodzić się z argumentacją Burmistrza Miasta i Gminy G., że uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego mogło mieć istotny wpływ na realizację zadań Gminy ze względu na zaplanowanie w budżecie wydatkowania środków z tego tytułu. Jednocześnie, organ podatkowy wskazał, iż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w zakresie podatku od nieruchomości za 2003 r. lub w przypadku ewentualnej zmiany postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 18 września 2009 r. (sygn. akt. I SA/Sz 181/09 ) egzekwowanie należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie będzie możliwe. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Burmistrz Miasta i Gminy G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z przepisem art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. w sytuacji wystąpienia przesłanek do jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżący przytoczył argumentację podniesioną w postępowaniu zażaleniowym twierdząc, że wydane rozstrzygnięcie nie uzasadnia wystąpienia w sprawie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, stanowiącej podstawę do uchylenia ww. środka egzekucyjnego, a po drugie, wbrew twierdzeniom Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., narusza interes wierzyciela poprzez uniemożliwienie mu realizacji założeń budżetowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. Oznacza to, że sąd administracyjny w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej zaskarżanym postanowieniem. Należy też wskazać, że sąd administracyjny, rozstrzygając sprawę, nie kieruje się zasadami słuszności społecznej. Usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego może nastąpić m.in. w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit a, b lub c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm). Z przepisu tego wynika, że Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżone postanowienie w przypadku stwierdzenia: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając przedmiotową sprawę, według przedstawionych kryteriów, Sąd takiego naruszenia się nie dopatrzył. Na wstępie należy wskazać, iż postępowanie egzekucyjne, w toku którego wydane zostało zaskarżone postanowienie, toczy się w oparciu o ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zw. dalej u.p.e.a.), a nie o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 18 cyt. ustaw, tylko w przypadku, jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 58 § 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny może uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw. Uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych nie powoduje umorzenia należnych za nie kosztów egzekucyjnych. Powołana norma prawa znajduje zastosowanie w przypadku wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny orzekając w sprawie o uchylenie czynności egzekucyjnych, jest organem samodzielnie rozstrzygającym zagadnienie wpadkowe. Rozstrzygnięcie w tej kwestii ma charakter uznaniowy i jest jednocześnie obwarowane spełnieniem wszystkich trzech przesłanek zawartych w cytowanej normie. Sąd podkreśla, iż kontrola legalności postanowienia wydanego w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w istocie wyłącznie do oceny tego, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z wszystkimi podstawowymi regułami rządzącymi postępowaniem administracyjnym. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli nie podlega więc samo uznanie, co oznacza, że Sąd nie jest uprawniony ani do badania słuszności, ani też celowości wydanego przez organy rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, że oba wydane w sprawie postanowienia pozostają zgodne z prawem. Organ egzekucyjny podejmując samodzielnie rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia czynności egzekucyjnej w postępowaniu egzekucyjnym uznał, że w sprawie został wykazany ważny interes zobowiązanego a jego wykazanie zostało potwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto, organ wykazał, że uchylenie czynności egzekucyjnej nie stoi w sprzeczności z interesem wierzyciela, albowiem w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (z uwagi na wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku w postępowaniu sądowym), nie jest możliwa realizacja zajęcia egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego lub ewentualnej zmiany postanowienia Sądu z dnia 18 września 2009 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. A zatem, z jednej strony zajęte środki znajdujące się na rachunku bankowym dłużnika, nie mogły być przekazywane wierzycielowi, a drugiej strony Spółka też nie mogła nimi swobodnie dysponować. W tym zakresie Sąd podkreśla w szczególności, że organy słusznie wskazały, iż wierzyciel nie został pozbawiony możliwości dochodzenia należności objętych tytułami wykonawczymi z tego środka egzekucyjnego, albowiem po ustaniu przyczyny zawieszenia przedmiotowego postępowania, ponownie będzie można zająć rachunek bankowy. Nadto, zobowiązanie podatkowe zostało zabezpieczone poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości zobowiązanego. Zdaniem Sądu, postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo a organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa, nie wykraczając poza granice uznania administracyjnego. Zaskarżone postanowienie wyraźnie wskazuje motywy rozstrzygnięcia oraz kryteria jakimi kierował się organ przy jego wydaniu. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydane zostało z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.