VI SA/Wa 493/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego K. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – zwana dalej ustawą o świadczeniach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego K. M., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2009 r. stwierdzającą objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego w spółce "I. sp. z o.o." z siedzibą w R. w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2006 r. Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym K. M.. Wraz z wnioskiem ZUS przekazał m. in. protokół z dnia [...] kwietnia 2007 r. z kontroli przeprowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych u płatnika składek - spółki "I. sp. z o.o." z siedzibą w R., decyzję o wymierzeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne za skarżącego, oraz wyrok Sądu Apelacyjnego [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. (sygn. akt [...]). Z uzasadnienia wyroku wynika, iż istnieje konieczność uzyskania przez organ rentowy (ZUS) prawomocnej decyzji dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ rozstrzygającej w kwestii objęcia K. M. ubezpieczeniem zdrowotnym. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług u płatnika składek "I. sp. z o.o. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] października 2009 r., powołując się na art. 107 ust. 5 pkt 16, art. 109 ustawy o świadczeniach w związku z art. 8 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach wydał decyzję stwierdzającą objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącego z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego w spółce "I. sp. z o.o." w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2006 r. Organ wskazał, że skarżący jako osoba wykonująca kontrakt menadżerski, do którego stosuje się przepisy o zleceniu podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Decyzję doręczył tylko skarżącemu. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie kwestionując uznanie kontraktu menadżerskiego za umowę zlecenia, podnosił, iż umowy o zarządzanie należą do grupy nienazwanych umów o świadczenie usług, do których z mocy art. 750 k.c. stosuje się tylko odpowiednio przepisy o zleceniu. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty, iż we wskazanym okresie nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ Potrzymał stanowisko zawarte w decyzji I instancji. Stwierdził, iż art. 750 k.c. będący normą o charakterze generalnym nakazuje stosowanie odpowiednio przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług. Tej decyzji także nie doręczono płatnikowi składek, tj. "I. sp. z o.o.". W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił błędną wykładnię przepisu art. 8 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym poprzez błędne uznanie, iż na podstawie tego przepisu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały również osoby wykonujące usługi na podstawie umów o świadczenie usług, co do których stosuje się odpowiednio, z mocy art. 750 k.c. przepisy o zleceniu. Skarżący podkreślił, iż powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ w jego wyniku ustalona została odpowiedzialność płatnika za przedmiotowy okres. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest zasadna chociaż z innych powodów niż podniesionych w skardze. W postępowaniu w kwestii ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie brała udziału spółka "I. sp. z o.o." z siedzibą w R., z którą skarżący zawarł umowę - kontrakt menadżerski. Spółka ta w ocenie Sądu ma status strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez NFZ, mającym na celu ustalenie w drodze decyzji, iż skarżący wykonując umowę o świadczenie usług zawartą z nią podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Po ustaleniu, iż skarżący wykonując kontrakt menadżerski podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu będzie ona płatnikiem składek z tego tytułu. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia. Zgodnie z art. 69 ust. 1 omawianej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych tj. przepisach ustawy o s.u.s. Zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. Zgodnie z art. 87 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu. Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż stawia go w pozycji płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem. Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa jednak na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Zleceniodawca staje się płatnikiem składek, zaś ubezpieczony zgodnie z art. 85 ust. 5 ustawy o świadczeniach staje się zobowiązanym do sfinansowania składki. Zatem obie strony umowy zlecenia tj. ubezpieczony i płatnik składek mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy jest przyczyną wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Stwierdzenie naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania, zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji. W tej sytuacji Sąd nie badał zarzutów podniesionych w skardze. Mając na uwadze powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).