I OZ 790/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia r. pr. Z. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 695/11 oddalające wniosek r. pr. Z. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 695/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek r. pr. Z. J.o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż wyrokiem z dnia 14 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Następnie postanowieniem referendarza sadowego z dnia 21 grudnia 2010 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Pismem z dnia 31 stycznia 2011 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała, że pełnomocnikiem dla skarżącej została wyznaczona r. pr. Z. Pismem z dnia 4 maja 2011 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie zawiadomiła, iż nastąpiła zmiana radcy prawnego, a na nowego pełnomocnika został wyznaczony r. pr. S. M. Pismem z dnia 5 lipca 2011 r. uzupełnionym pismem z dnia 18 sierpnia 2011 r. r.pr. Z. J. wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przytaczając treść art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, iż przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Sąd podał, że r. pr. Z. J.w dniu 9 marca 2011 r. zapoznała się w czytelni sądu z aktami, a następnie pismem z dnia 17 marca 2011 r. zwróciła się o dołączenie akt przedmiotowej sprawy w celach kompensacji materiału procesowego do akt sprawy sygn. akt VII SA/Wa 2273/09. Od tego dnia nie podjęła jakichkolwiek innych czynności w sprawie. Zdaniem Sądu samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła r. pr. Z. J., zarzucając sprzeczność między stanem orzekania a brzmieniem regulującego te kwestie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości o kosztach zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu. Żaląca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż stosownie do umocowania zawartego w piśmie korporacji z dnia 31 stycznia 2011 r. w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy żaląca pełniła funkcje pełnomocnika z urzędu w imieniu skarżącej. Wskazała, że nawiązała kontakt telefoniczny ze skarżącą oraz jej małżonkiem oraz zbadała akta sprawy dla zajęcia stanowiska w sprawi. Żaląca podniosła, że wyznaczenie przez korporację kolejnego pełnomocnika nie jest równoznaczne z odwołaniem dotychczas działającego pełnomocnika z urzędu. Zdaniem żalącej dotychczasowy pełnomocnik działa obok nowo wyznaczonego pełnomocnika – r. pr. S. M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. O przyznaniu wynagrodzenia oraz jego wysokości orzeka sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji, na wniosek złożony przez pełnomocnika, zawierający oświadczenie że opłaty stanowiące koszty sądowe nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd orzekając o wynagrodzeniu pełnomocnika ocenia od strony merytorycznej rzetelność udzielonej pomocy prawnej, przede wszystkim biorąc pod uwagę czy czynności procesowe przez niego dokonane odpowiadają wymaganiom formalnym. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji mimo literalnej wykładni art. 250 p.p.s.a., przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jak zaznaczono powyżej, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Przyznane wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania". (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, iż samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem żalącej, że wyznaczenie przez korporację kolejnego pełnomocnika nie jest równoznaczne z odwołaniem dotychczas działającego pełnomocnika z urzędu i działają oni obok. Cofnięcie przez organ samorządu zawodowego wyznaczenia do pełnienia roli pełnomocnika z urzędu i wyznaczenie nowego pełnomocnika jest równoznaczne z cofnięciem pełnomocnictwa pierwszemu pełnomocnikowi i udzieleniem nowego pełnomocnictwa dla drugiego pełnomocnika. Należy wskazać, że w piśmie Okręgowej Izby Radców Prawnych cofnięto wyznaczenie do pełnienia roli pełnomocnika z urzędu dla radcy prawnego Z. J. i na nowego pełnomocnika wyznaczono radcę prawnego S. M. Podkreślenia wymaga, iż Sąd nie ma wpływu na decyzję organu samorządu zawodowego w zakresie wyznaczania czy zmiany pełnomocnika. Rola Sądu sprowadza się jedynie do wystąpienia do właściwego samorządu zawodowego o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu (art. 253 p.p.s.a.) oraz orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (art. 250 p.p.s.a.), co jak wyżej wskazano wiąże się z oceną Sądu, czy pomoc ta została faktycznie udzielona. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.