I OSK 363/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 882/10 w sprawie ze skargi W.R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 10 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.R. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia P. w J. z dniem 5 grudnia 1990 roku działką nr [...] – w części dotyczącej działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...], położonej w miejscowości S.. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2009 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r. Organ wskazał, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej W.R. podniósł, iż część nieruchomości o powierzchni 0,34 ha, oznaczona jako działka nr [...], stanowi jego własność na podstawie aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. Ponadto postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt I Ns 600/07 Sąd Rejonowy w J. stwierdził nabycie przez skarżącego przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,3434 ha z dniem 1 października 2005 r. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku W.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejsza decyzję. Organ podniósł, że w postępowaniu ustalono, iż działka nr [...] pow.1,69 ha w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa na mocy zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...] kwietnia 1992 r., a także księgi wieczystej Kw Nr [...]. Ponadto istniało też prawo zarządu jednostki uwłaszczonej potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym, sporządzonym w dniu 13 grudnia 1958 r. pomiędzy Kuratorium Okręgu Szkolnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie i R. w J. W sprawie zaistniały zatem przesłanki uwłaszczenia określone w art. 2 ust. 1–2 ustawy z dnia 29 grudnia 1990 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). W.R. nabył zaś przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości nr [...] o pow. 0,3434 ha z dniem 1 października 2005 r. Organ stwierdził, że z aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r. wynika, że W.R. jest właścicielem działki m.in. nr [...] przylegającej do działki nr [...], która nie została wymieniona w tymże akcie. Skoro więc zaistniały przesłanki uwłaszczenia i w dniu [...]grudnia 1990 r. nie były naruszone prawa osób trzecich, nie ma podstaw do uznania, że decyzja Wojewody Krośnieńskiego została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję W.R. podniósł, że w Akcie Własności Ziemi z dnia 27 października 1975 r. w skutek błędnego oznaczenia działek w ewidencji gruntów wsi S., na rzecz skarżącego została wpisana działka nr [...], a w rzeczywistości skarżący użytkował i użytkuje część obecnej działki nr [...]. Organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie ustalił czy w tych okolicznościach faktycznych zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia 24 kwietnia 1992 r., stanowiące podstawę uwłaszczenia, stwierdzało rzeczywisty stan faktyczny. Dla skarżącego istotne znaczenie ma fakt, że dokumentacja geodezyjna stanowiąca podstawę założenia Księgi Wieczystej nr [...] oparta została na błędnych danych ewidencyjnych. Ponadto skarżący podniósł, że z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 13 grudnia 1958 r. nie wynika, żeby obejmował on działkę nr [...] o pow. 1,69 ha, której dotyczy kwestionowana decyzja Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę wyżej wymienionym wyrokiem Sąd I instancji wyjaśnił, że W.R. nie legitymował się tytułem własności do przedmiotowej działki w dniu 2 grudnia 1990 r., tytuł własności do tej działki uzyskał dopiero z dniem 1 października 2005 r. Wynika to z postanowienia Sądu Rejonowego w Jaśle z dnia z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt I Ns 600/07. Jego tytuł własności nie wynika zatem z aktu własności ziemi z dnia 27 października 1975 r., w którym – zdaniem skarżącego – nieprawidłowo podano, że nabył on własność działki nr [...], zamiast [...]. Zgodnie zaś z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 i Dz.U. z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Przepis ten oznacza zatem związanie, wydanym w trybie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, aktem własności ziemi i zakaz jego wzruszania w trybach nadzwyczajnych. Samo zaś posiadania przedmiotowej działki nr [...] nie oznacza, że skarżący legitymował się do niej prawem, które stanowiłoby przeszkodę do jej uwłaszczenia na rzecz innego podmiotu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W.R. domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 97 ze zm.) i art. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych oraz art. 4 i art. 10 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81 ze zm.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy zauważyć wewnętrzną sprzeczność w twierdzeniach zawartych w treści skargi kasacyjnej. Skarżący podnosi w niej, iż nabył własność spornej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] we wsi S., z dniem 4 listopada 1971 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Następnie zaś powołuje się na zasiedzenie tej nieruchomości z dniem 1 października 2005 r., co stwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w Jaśle z dnia 29 kwietnia 2008 r., sygn. akt I Ns 600/07. Fakt nabycia tej nieruchomości w drodze zasiedzenia wskazuje, iż nie stanowiła ona własności skarżącego na podstawie decyzji o uwłaszczeniu rolników, jako że nie można zasiedzieć własnego gruntu. Również z posiadanego przez W.R. aktu własności wydanego w dniu 27 października 1975 r. wynika, że nie obejmuje on spornej działki nr [...], a akt ten, ze względu na wprowadzony przepisem art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2001 r. Nr 57, poz. 603 ze zm.) generalny zakaz zmian aktów własności wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie może być zmieniony. Ponieważ akt taki stanowi wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości (art. 10 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11, poz. 81) brak uwzględnienia działki nr [...] w akcie własności wydanym skarżącemu również oznacza, że w dniu 5 grudnia 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), skarżący nie był właścicielem spornej nieruchomości. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie – w następstwie wydania tej decyzji – sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie (por. wyroki NSA z 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23 i z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA z 1995 r., nr 2, poz. 91). Przyjmując takie, powszechnie akceptowane rozumienie "rażącego naruszenia prawa" uznać należy, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Krośnieńskiego z dnia [...] maja 1993 r. nie naruszała prawa. W dniu 5 grudnia 1990 r. działka nr [...] stanowiła własność Państwa, co potwierdzały zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym odpowiedni wpis w księdze wieczystej Kw. nr 35296. W imieniu Skarbu Państwa prawo zarządu – jak to ustaliły organy – wykonywały P w J. Natomiast w dniu wejścia w życie decyzji uwłaszczeniowej W.R. nie posiadał w stosunku do tej nieruchomości tytułu własności, który uzyskał dopiero z dniem 1 października 2005 r. W tej sytuacji Wojewoda Krośnieński stosując do przedmiotowej nieruchomości przepis art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie naruszył tego przepisu. Ponadto wydanie tej decyzji uwłaszczeniowej nie wpłynęło ujemnie na prawa skarżącego. Nie stanowiła ona przeszkody do stwierdzenia nabycia przez niego prawa własności spornej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 13 maja 1993 r. (sygn. III CZP 57/93, publ. OSNCP 1993, z. 12, poz. 222) wydanie przez organ administracji decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości nie stanowi przeszkody do stwierdzenia, że inna osoba nabyła własność tej nieruchomości w drodze zasiedzenia przy uwzględnieniu okresu posiadania poprzedzającego wejście w życie ustawy uwłaszczeniowej. Wydanie przez organ administracyjny decyzji uwłaszczeniowej stwierdzającej tytuł własności innej osoby ma tylko takie znaczenie, że od chwili wydania takiej ostatecznej decyzji zasiedzenie biegnie przeciwko osobie wskazanej w niej jako właściciel. Ze wskazanego wyżej poglądu Sądu Najwyższego wynika więc, iż w sprawie nie zaistniała żadna kolizja dwóch sprzecznych tytułów prawnych do tej samej nieruchomości. Nabywając własność przedmiotu sporu w drodze zasiedzenia w 2005 r. skarżący automatycznie pozbawił własności spornego gruntu Skarb Państwa. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów prawa materialnego podanych w podstawie skargi kasacyjnej. Również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie został naruszony, skoro skarżący nie wykazał istnienia żadnej okoliczności mającej istotne znaczenie dla sprawy niewyjaśnionej przez organy ani żadnego dowodu pominiętego w toku postępowania. Dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.