I GZ 24/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 226/10 w zakresie oddalenia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. o sygn. akt I SA/Gd 226/10 oddalił wniosek M. G. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał następujący stan faktyczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmówił M. G. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Odpis tego postanowienia wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego – doradcy podatkowemu M. Z. [...] sierpnia 2010 r. W dniu [...] września 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2010 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), odrzucił zażalenie wobec stwierdzenia, że zostało ono wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu, który upłynął z dniem [...] września 2010 r. W dniu [...] października 2010 r. działający przez pełnomocnika skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w którym wskazał, że skarżący w dniu [...] września 2010 r. (niedziela) telefonicznie poinformował pełnomocnika o konieczności wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia [...] sierpnia 2010 r. Pełnomocnik sporządziła zażalenie, jednakże z uwagi na udział w dniach od [...] do [...] września 2010 r. w posiedzeniu Krajowej Rady Doradców Podatkowych i związany z tym wyjazd poleciła dokonanie wysyłki swojemu pracownikowi, który nie wywiązał się z nałożonego obowiązku. Wyjaśniła przy tym, że nie jest w stanie nadzorować każdej czynności zlecanej swoim pracownikom, w szczególności tych dokonywanych podczas jej nieobecności. W ocenie pełnomocnika powołane okoliczności uprawdopodobniają brak winy w niezachowaniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu stwierdził, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 p.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien dokonywać ocen z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023). Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący ustanowił pełnomocnika procesowego, zatem złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia rozpoznać należało przez pryzmat braku winy po stronie pełnomocnika. W przypadku bowiem, działania strony przez pełnomocnika, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę, który ponosi konsekwencje braku należytej staranności osoby, przez którą działa (por. postanowienie SN z dnia 15 marca 2000 r., II CKN 554/00, Lex nr 51986, postanowienia NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 7/04 oraz z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 110/04). WSA nadmienił, że nieprawdą jest, że pełnomocnik sporządziła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia [...] sierpnia 2010 r. niezwłocznie po podjęciu przez skarżącego decyzji o zaskarżeniu orzeczenia Sądu i przed upływem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. Z akt sprawy wynika bowiem, że zażalenie zostało sporządzone przez pełnomocnika w dniu [...] września 2010 r. (data pisma) i tego samego dnia zostało nadane w placówce pocztowej (data stempla pocztowego). W ocenie Sądu przywołane przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu wniosku okoliczności, nie uprawdopodobniają braku jego winy w uchybieniu terminu. Za taką okoliczność nie sposób bowiem uznać powołanego nieprawidłowego (nieterminowego) wykonania przez jednego z pracowników pełnomocnika nałożonego obowiązku. Sąd stwierdził, iż taka organizacja prowadzonego przez pełnomocnika biura (kancelarii), która w czasie jego nieobecności uniemożliwia prowadzenie bieżących spraw nie jest okolicznością obiektywnie usprawiedliwiającą uchybienie terminowi ustawowemu. Od powyższego postanowienia w dniu [...] grudnia 2010 r. M. G. wniósł zażalenie. Podtrzymał argumenty wcześniej przytoczone jak również zaznaczył, iż w przedmiotowej sprawie odmowa przywrócenia terminu powoduje pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia WSA nie tylko niesprawiedliwego ale również sprzecznego z prawem, to jest z art. 246 § 1 p.p.s.a. Nadto zdaniem skarżącego nie jest sprawiedliwe rozstrzyganie przez WSA sprawy przez 6 miesięcy i to błędnie a dokonanie odmowy przywrócenia jednodniowego terminu przy założeniu, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia dotyczy postanowienia , które jest bezspornie błędne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98, LEX 42023). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy reprezentowanego, w tym od profesjonalnego pełnomocnika będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, nakłada obowiązek właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych. Wiąże się to przecież z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Zaistniałe w tym zakresie zaniechania ze strony profesjonalnego pełnomocnika, nie wskazują na wystąpienie braku winy z jego strony. Marginalnie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 165 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania stronie prawa pomocy może być złożony na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Fakt negatywnego rozpoznania przez Sąd złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi przeszkody do żądania zmiany postanowienia w tym zakresie w oparciu o aktualną sytuację finansową. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.