I OSK 1799/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 178/10 odrzucające skargę T. K. na czynność Komendanta Straży Miejskiej m.st. Warszawy z dnia (...) listopada 2009 r. znak (...) w przedmiocie odholowania pojazdu na parking dozorowany postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 178/10 odrzucił skargę T. K. na czynność Komendanta Straży Miejskiej m. st. Warszawy z dnia (...) listopada 2009 r. znak (...) w przedmiocie odholowania pojazdu na parking dozorowany. Postanowienie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 20 października 2009 r., na podstawie dyspozycji nr (...) o usunięciu pojazdu, Straż Miejska m.st. Warszawy, działając na podstawie art. 130a ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), usunęła z ul. Prusa w Warszawie pojazd marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym (...) stanowiący własność T. K.. Pismem z dnia 26 października 2009 r. uznając, iż "dyspozycja usunięcia pojazdu" stanowi decyzję administracyjną, T. K. wniósł do Straży Miejskiej m.st. Warszawy odwołanie, w wyniku którego Komendant Straży Miejskiej m.st. Warszawy pismem z dnia 17 listopada 2009 r. odpowiedział, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutów zawartych w odwołaniu i uzasadnił merytorycznie swoje stanowisko. T. K. w dniu 29 grudnia 2009 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia decyzji Komendanta Straży Miejskiej m.st. Warszawy z dnia (...) listopada 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia (...) października 2009 r., a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kwoty pobranej tytułem kosztów usunięcia pojazdu i jego parkowania, w wysokości 388 zł wraz z ustawowymi odsetkami na podstawie art. 415 w zw. z art. 481 k.c. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego przez zastosowanie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, pomimo niezaistnienia żadnej z przesłanek w przepisie tym wymienionych, § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów ( Dz.U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.), przez niepowiadomienie go o wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że jeżeli Sąd uzna decyzję o odholowaniu za inny akt administracyjny w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", to jego odwołanie z dnia 26 października 2009 r. należy traktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 53 § 2 P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Komendant Straży Miejskiej m.st. Warszawy wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie podnosząc, że sprawa niniejsza nie jest sprawą administracyjną, do której mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. jako niedopuszczalną. Sąd wskazał, że skarga wniesiona została w związku z usunięciem w dniu 20 października 2009 r. przez Straż Miejską m.st. Warszawy pojazdu będącego własnością skarżącego z miejsca jego postoju, w trybie art. 130a ust 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na usunięcie pojazdu skarżący pismem z dnia 26 października 2009 r. wystąpił do Straży Miejskiej m.st. Warszawy z odwołaniem, które Sąd uznał za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a po uzyskaniu stanowiska Straży na to wezwanie (pismo z dnia 17 listopada 2009 r.), w terminie 30 dni od daty doręczenia tego stanowiska wywiódł przedmiotową skargę. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga wniesiona została z wyczerpaniem trybu zaskarżenia, jednakże okoliczność ta nie przesądza o dopuszczalności skargi. W ocenie Sądu czynność usunięcia pojazdu w trybie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie może zostać uznana za "inną czynność" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. O akcie lub czynności w rozumieniu tego przepisu, na które może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2004 r. sygn. OSK 247/04, ONSAiWSA 2004/2/3). Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotu niniejszej sprawy Sąd uznał, że czynność usunięcia pojazdu w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie jest konsekwencją istnienia po stronie skarżącego - jako właściciela pojazdu - jakiegokolwiek uprawnienia lub obowiązku. To konsekwencja zaistnienia sytuacji określonej w art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Postępowanie w sprawie usunięcia pojazdu obejmuje podejmowanie takich aktów lub czynności, które same w sobie nie dotyczą uprawnień lub obowiązków skarżącego nawet gdyby przyjąć, że czynności te są konsekwencją naruszenia przez skarżącego przepisów Prawa o ruchu drogowym, przepisów ustawy o drogach publicznych, czy przepisów porządkowych. W przypadku uznania przez właściwe służby, iż zaistniały przesłanki określone w art. 130a tej ustawy, usunięcie pojazdu w powyższym trybie jest obowiązkiem organu, z którego jednakże nie wynika jakiekolwiek uprawnienie czy obowiązek dla właściciela pojazdu. Tym samym Sąd uznał, że w takiej sytuacji Straż Miejska m.st. Warszawy, nie jest organem uprawnionym do władczego działania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tj. nie podejmuje czynności oraz aktów z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu, zasadność wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i w konsekwencji dokonania tej czynności oraz ewentualnego obciążenia kosztami wynikającymi z tego tytułu może podlegać kontroli sądu dopiero na etapie wydania (odmowy wydania) zezwolenia na odbiór pojazdu lub w sytuacji, gdy dojdzie do wydania przez organ gminy aktu o przejściu na rzecz gminy własności pojazdu. Jednak na obecnym etapie sprawy kontrola taka nie jest dopuszczalna, bowiem sama czynność usunięcia pojazdu w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzedzona wydaniem pisemnej dyspozycji usunięcia pojazdu, nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł T. K., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnoszący skargę kasacyjną przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., polegające na uznaniu zaskarżonej czynności Straży Miejskiej w przedmiocie odholowania pojazdu w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, jako nie mieszczącej się w zakresie czynności objętych art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tj. czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., polegające na uznaniu, że zaskarżona czynność Straży Miejskiej w przedmiocie odholowania pojazdu w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie jest aktem administracyjnym w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Zdaniem skarżącego, czynność odholowania pojazdu jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dyspozycja odholowania i będące jej następstwem odholowanie pojazdu skutkuje koniecznością wystąpienia przez właściciela pojazdu o zezwolenie na jego odbiór. Jest to zależność bezpośrednia i zawsze występująca w przypadku każdego odholowania pojazdu w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Tym samym zezwolenie na odbiór pojazdu jest nierozerwalnie związane z czynnością odholowania pojazdu, zaś z wnioskiem o wydanie tegoż zezwolenia nierozerwalnie związany jest obowiązek uiszczenia opłaty. Ten obowiązek jest wprost określony w § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, który mówi o konieczności uiszczenia opłaty jako warunku wydania zezwolenia na odbiór pojazdu. Dodatkowo odholowanie pojazdu po spełnieniu przesłanek wymienionych w powołanym rozporządzeniu stwarza uprawnienie do ubiegania się o wydanie zezwolenia na odebranie pojazdu, zaś po uiszczeniu opłaty organ ma obowiązek takie zezwolenie wydać. Nadto czynność odholowania pojazdu w sposób ewidentny dotyczy prawa własności tegoż pojazdu, z którego wynika uprawnienie do korzystania z pojazdu z wyłączeniem innych osób. Gdy pojazd zostanie przez Straż Miejską odholowany, korzystanie z pojazdu staje się niemożliwe, do czasu uzyskania odpowiedniego zezwolenia na jego odbiór i jego odbioru. Tym samym odholowanie pojazdu narusza uprawnienia skarżącego jako właściciela pojazdu. Zdaniem pełnomocnika wykładnia art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. powinna mieć na względzie zasadę, że przepis należy tak interpretować, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Ponadto skarżący twierdzi, że odholowanie pojazdu nastąpiło mimo niespełnienia przesłanek z art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, bowiem zapadł już prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieście (XI W 1600/10) uniewinniający skarżącego od zarzutu popełnienia wykroczenia polegającego na naruszeniu zakazu zatrzymywania w dniu 20 października 2009 r. na ulicy B. Prusa w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zagadnienie wymagające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w granicach wskazanych w art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. mieści się skarga na czynność Komendanta Straży Miejskiej m. st. Warszawy z dnia (...) listopada 2009 r. znak (...) w przedmiocie odholowania na parking dozorowany pojazdu marki Volkswagen Golf o numerze rejestracyjnym (...)L stanowiącego własność T. K. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli określa art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Stosownie zaś do art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że nie mieści się w katalogu aktów lub czynności objętych kognicją sądów administracyjnych czynność usunięcia pojazdu w trybie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie stanowi "innej czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie w niniejszej sprawie powołał się na stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 września 2004 r., OSK 247/04, ONSAiWSA 2004/2/30. O akcie lub czynności w rozumieniu tego przepisu, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określony w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. W takim rozumieniu czynność usunięcia pojazdu w trybie art. 130a ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie jest konsekwencją istnienia po stronie strony skarżącej - jako właściciela pojazdu - jakiegokolwiek uprawnienia lub obowiązku. Jest to konsekwencja zaistnienia sytuacji określonej w art. 130a ust 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Postępowanie w sprawie usunięcia pojazdu obejmuje podejmowanie takich aktów lub czynności, które same w sobie nie dotyczą uprawnień lub obowiązków skarżącej, nawet gdyby przyjąć, że czynności te są konsekwencją naruszenia przez skarżącą przepisów Prawa o ruchu drogowym, przepisów ustawy o drogach publicznych, czy przepisów porządkowych. W przypadku uznania przez właściwe służby, iż zaistniały przesłanki określone w art. 130a ust. 1 tej ustawy, usunięcie pojazdu w powyższym trybie jest obowiązkiem organu, z którego jednakże nie wynika jakiekolwiek uprawnienie czy obowiązek dla właściciela pojazdu, żaden przepis prawa nie statuuje przy tym takiego uprawnienia czy obowiązku. Tym samym uznać należy, iż w takim przypadku straż miejska, nie jest organem uprawnionym do władczego działania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tj. nie podejmuje czynności oraz aktów z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2009 r., II SA/Po 699/08, lex 470289). Z przedstawionego wywodu wynika niezasadność skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji za pozbawione znaczenia należy uznać argumenty uzasadnienia skargi kasacyjnej odnoszące się do uprawnień wynikających z prawa własności pojazdu, czy obowiązków wynikających z obciążenia kosztami holowania na parking strzeżony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę wniesioną przez T. K. za niedopuszczalną, dokonał prawidłowej jej oceny prawnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.