II SA/Po 309/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2010r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący S. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący argumentował, że jest emerytem z bardzo niską emeryturą rolniczą. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, ich wspólne dochody z emerytury rolniczej wynoszą łącznie [...] zł. miesięcznie. Nadto wnioskodawca oświadczył, że nie ma majątku nieruchomego, dysponuje tylko służebnością dożywocia u syna. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, nie przedstawiał całościowej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, został on wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano wnioskodawcę przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów, jakie uzyskuje on i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami, w tym zeznaniami podatkowymi PIT. Zeznania podatkowe najpełniej odzwierciedlają, bowiem wszystkie przychody jakie uzyskuje strona ubiegająca się o skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy. Wezwano wnioskodawcę do podania rodzaju i wielkości prowadzonej działalności rolniczej, roczną wartość przychodu ze sprzedaży produkcji z gospodarstwa rolnego, a także wysokość kosztów jego prowadzenia. Skarżący wskazał bowiem, że uzyskuje emeryturę w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego. Jednocześnie zobowiązano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia o wysokości otrzymanych dopłat. Wskazanie powyższych danych pozwoliłoby bowiem określić, czy prowadzone jest gospodarstwo rolne, rozmiar tej działalności i ostatecznie wysokość środków jakimi z tego tytułu wnioskodawca i jego rodzina dysponuje w świetle możliwości uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia wymagało także to, jakie są obroty na posiadanych rachunkach bankowych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem skalę środków jakimi wnioskodawca rzeczywiście dysponuje. Zwrócono się do wnioskodawcy o opisanie posiadanego majątku nieruchomego, w tym do podania jakie przynosi dochody i jakich kosztów utrzymania wymaga. Posiadanie takiego majątku, stanowiącego źródło dodatkowego dochodu, co do zasady, wyłącza bowiem możliwość przyznania prawa pomocy. Nadto istotne było wyszczególnienie kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż konkretnie wskazuje to na realną wysokość środków, jakimi wnioskodawca obraca. W odpowiedzi wnioskodawca wskazał, że jedynym źródłem utrzymania jest emerytura rolnicza i innych dochodów nie posiada, a gospodarstwo domowe prowadzi z żoną (w odpowiedzi błędnie wskazano, że "z mężem"), która również pobiera emeryturę. Oświadczył, że nie prowadzą gospodarstwa rolnego i nie osiągają z tego tytułu żadnych dochodów, a także nie otrzymują dopłat rolniczych. Nadto wnioskodawca podał, że nie posiadają wraz z żoną żadnych rachunków bankowych, lokat terminowych, kredytów, ani zajęć komorniczych. Podał, że nie posiadają także żadnego majątku nieruchomego, ani ruchomego w postaci samochodu lub maszyn rolniczych. Ostatecznie wnioskodawca wskazał, że emerytura jest przeznaczana na koszty bieżącego utrzymania jego i żony oraz, że dużą część dochodu pochłaniają koszty zakupu niezbędnych leków. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Oświadczenie majątkowe wnioskodawcy zawarte w formularzu nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej jego zdolności do uiszczenia kosztów przedmiotowego postępowania. Niewystarczające jest, bowiem samo twierdzenie o niskiej emeryturze. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania podnoszonych twierdzeń konkretnymi okolicznościami, oświadczeniami, a także poparcie ich w miarę możliwości dokumentami źródłowymi. Ostatecznie wnioskodawca na wezwanie nie udzielił wyczerpującej odpowiedzi, pozwalającej na ustalenie jak wygląda jego rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa. Nie wskazał nawet przybliżonej wysokości kosztów koniecznego utrzymania, czy wydatków na leki, co pozwoliłoby określić łączną wysokość tych kosztów oraz z jakich źródeł finansowania są pokrywane. Ogólnikowo tylko wskazał, że emerytura przeznaczana jest na koszty utrzymania. Brak wskazania konkretnej wysokości tych kosztów uniemożliwił ocenę, czy po uiszczeniu koniecznych wydatków bieżącego utrzymania pozostają wnioskodawcy wolne środki, które mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Wnioskodawca nie przedłożył również żadnej dokumentacji źródłowej pozwalającej na potwierdzenie, czy zweryfikowanie podnoszonych okoliczności. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie przyjąć należy, iż wnioskodawca nie zrealizował warunku wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenia nie przekonują, że odzwierciedlona została pełna sytuacja finansowa i majątkowa konkretnego wnioskodawcy w indywidualnej sprawie. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska br