II FZ 401/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 17 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 845/09 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 15 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 845/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 15 lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2006 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 19 lutego 2010 r. skarżący zwrócił się do Sądu z powtórnym wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Uprzedni wniosek złożony przez stronę w tym samym zakresie, mocą zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 grudnia 2009 r., został pozostawiony bez rozpoznania. Sąd zważył, że w niniejszym przypadku wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem pomimo wezwania Sądu z dnia 23 marca 2010 r. skarżący nie dochował urzędowej formy tego wniosku, a także nie złożył do akt sprawy dokumentacji, na podstawie której Sąd mógłby stwierdzić, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). W świetle uregulowań w/w ustawy nie istnieje możliwość zmiany terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, zakreślonego stronie przez Sąd, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Dlatego argument strony dotyczący żądania zmiany terminu do wykonania zarządzenia wydanego w tym zakresie, Sąd uznał za nieuzasadniony - tym bardziej, że podniesiona w sprzeciwie z dnia 11 czerwca 2010 r. okoliczność zgłoszenia wniosku o zmianę wskazanego terminu miała miejsce nie w niniejszym, lecz w pierwszym postępowaniu o przyznanie skarżącemu prawa pomocy – zakończonym prawomocnym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 29 grudnia 2009 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do rozpatrzenia wniosku przyznanie prawa pomocy, po wyznaczonym nowym, prolongowany terminie do uzupełnienia wniosku oraz o zwolnienie od kosztów zażalenia. Jednocześnie wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 16 czerwca 2010 r. Autor zażalenia wskazał, że bieżąca zdolność finansowa podatnika nie pozwalała na dokonanie opłaty od skargi. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy był uzasadniony. Zaawansowana choroba i brak możliwości prowadzenia firmy ograniczały bezpośrednio zdolności finansowe, uiszczenie wpisu od skargi nie było więc możliwe do wykonania. Strona nie chcąc być pozbawiona skutecznej obrony przy odrzuceniu kolejnego środka zaskarżenia, dokona wymaganej opłaty od wpisu. Wszelkie zaś wcześniejsze oświadczenia wraz z opisem struktury i stanu majątkowego mogły stanowić wystarczający argument do skierowania pomocy skarżącemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z § 2 wynika zaś, że wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu, mimo że skarżący został do tego wezwany i przekazano mu wzór formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Skarżący nie przedstawił także dowodów, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że nie istnieje możliwość zmiany terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, zakreślonego stronie przez Sąd pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Stosownie bowiem do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie (§ 2). W niniejszej sprawie skarżący braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Należy także zauważyć, że zażalenie strony na postanowienie z dnia 16 czerwca 2010 r. jest wolne od opłat i dlatego nie ma potrzeby uiszczania od niego wpisu sądowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.