III SA/Lu 126/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów studiów doktoranckich 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich I Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologicznym Uniwersytetu Medycznego nr [...] z dnia [...] listopada 2009r; 2.określa, że decyzje wymienione w pkt. 1 nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu Medycznego na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Studiów Doktoranckich I Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologicznym (dalej jako Kierownik Studiów Doktoranckich) z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], skreślającą P. T. studenta I roku studiów doktoranckich prowadzonych na I Wydziale Lekarskim z Oddziałem Stomatologii Uniwersytetu Medycznego. W uzasadnieniu podniesiono, że P. T. w wyniku postępowania rekrutacyjnego został przyjęty na I rok studiów doktoranckich. Skarżący nie wywiązywał się z obowiązków, które spoczywają na uczestniku studiów doktoranckich, wobec czego jego promotor prof. dr hab. n. med. A. C. pismem z dnia 16 listopada 2009 r. zwrócił się do Kierownika Studiów Doktoranckich z wnioskiem o podjęcie w stosunku do doktoranta stosownej decyzji, jednocześnie rezygnując z pełnionej funkcji kierownika naukowego. Organ I instancji zaskarżoną decyzją orzekł o skreśleniu skarżącego z listy studentów studiów doktoranckich. Organ II instancji nie podzielił zarzutów odwołania, podtrzymując stanowisko pierwszoinstancyjne. Stwierdził, że Senat Uniwersytetu Medycznego w dniu 30 kwietnia 2008 r. wydał uchwałę nr CCIV/2008 w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich na Uniwersytecie Medycznym (dalej jako regulamin studiów). Zgodnie z § 10 ust. 1 Regulaminu studiów – osoby odbywające studia doktoranckie powinny uczestniczyć nie mniej niż 6 godzin dziennie w zajęciach przygotowujących do samodzielnej działalności badawczej i twórczej prowadzącej do uzyskania stopnia naukowego doktora. Ponadto zgodnie z art. 197 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym i § 9 ust. 3 Regulaminu studiów, doktoranci mają obowiązek odbywania praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych w wymiarze nie przekraczającym 90 godzin rocznie. Skarżący, w ocenie organu nie wywiązał się z powyższych obowiązków, wobec czego zasadnie Kierownik Studiów Doktoranckich skreślił go z listy studentów. Skargę sądową na powyższą decyzję złożył P.T., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając, że organ II instancji nie odniósł się do wszystkich argumentów podniesionych w odwołaniu. W szczególności nie uwzględnił faktu przebywania na zwolnieniu lekarskim, które uniemożliwiało uczestnictwo w obowiązkowych zajęciach. Nie zostały wzięte pod uwagę uzgodnienia skarżącego z promotorem dotyczące przydziału zajęć dydaktycznych, ale w semestrze drugim roku akademickiego. Nie jest znana prawdziwa przyczyna rezygnacji prof. dr hab. n. med. A.C. z pełnienia funkcji promotora. W piśmie z dnia 16 listopada 2009 r. kierownik naukowy stwierdził jedynie, że doktorant jest równolegle uczestnikiem studiów doktoranckich na Uniwersytecie Medycznym. Zdaniem skarżącego nie istnieją prawne zakazy, które uniemożliwiałyby uczestniczenie w więcej niż jednym studium doktoranckim. Skarżący podniósł, że z dniem 27 października 2009 r. został skreślony z listy studentów studiów doktoranckich w Ł., ale władze uczelni lubelskiej nie umożliwiły mu pełnego wypowiedzenia się w tej kwestii. Jednocześnie nie zgodził się z zapisem regulaminu studiów dotyczącym wymogu uczestniczenia w wymiarze nie mniej niż 6 godzin dziennie w zajęciach przygotowujących do samodzielnej działalności badawczej (...) podkreślając, że powyższy wymóg jest w warunkach pracy naukowej – absurdalny i wykraczający zbyt daleko poza zapisy nadrzędnego względem regulaminu źródła prawa, jakim jest ustawa. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora Uniwersytetu Medycznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 197 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm. – zwanej dalej ustawą). Z przepisu tego wynika, że kierownik studiów może skreślić doktoranta z listy studentów (ust. 4) w przypadku stwierdzenia, że nie wywiązuje się on z obowiązków takich jak: postępowanie zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich (ust. 1), realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu (ust. 2), odbywanie praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzaniu (ust. 3). Treść tego przepisu wskazuje, że organ wydając rozstrzygnięcie w tym przedmiocie działa w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Oznacza to, że na organie ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W świetle art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a., w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. ma zapewnić minimum procedury, niezbędne dla załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad. Zatem podlegająca kontroli sądowej w niniejszej sprawie decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego powinna również spełniać wymogi formalne określone w art. 107 k.p.a. Zgodnie z § 3 powołanego artykułu, uzasadnienie faktyczne i prawne stanowią obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem. Z zapisów regulaminu studiów wynika, że rok akademicki rozpoczyna się 1 października i trwa do 30 września następnego roku (§ 3 ust. 3 zd. drugie). Zgodnie z postanowieniami szczegółowego regulaminu stacjonarnych studiów doktoranckich (na które został przyjęty skarżący), uczestnicy obowiązani są brać udział w zajęciach obowiązkowych obejmujących wykłady, seminaria, ćwiczenia itp., w łącznym wymiarze 360 godzin w czasie całego okresu studiów (§ 8 ust. 1). Przy czym zajęcia obowiązkowe organizowane są wg planu na poszczególne lata (§ 9 ust. 3). I tak na pierwszym roku studiów studentów obowiązują: a) zajęcia z zakresu pedagogiki w łącznym wymiarze 20 godzin - zakończone egzaminem, b) zajęcia seminaryjne z zakresu informacji naukowej w łącznym wymiarze 10 godzin - zakończone kolokwium zaliczeniowym, c) lektorat z języka obcego - w łącznym wymiarze 60 godzin. Ponadto doktoranci obowiązani są prowadzić w ramach praktyki dydaktycznowychowawczej zajęcia ze studentami typu: ćwiczenia, seminaria itp. w wymiarze nie przekraczającym 90 godzin rocznie. Jednocześnie osoby odbywające studia powinny uczestniczyć także nie mniej niż 6 godzin dziennie w zajęciach przygotowujących do samodzielnej działalności badawczej i twórczej prowadzącej do uzyskania stopnia naukowego doktora (§ 10 regulaminu). Z tak określonych obowiązków doktorantów wynika jasno, że decyzja podjęta przez Kierownika Studiów Doktoranckich, a następnie utrzymana w mocy decyzją Rektora Uniwersytetu Medycznego była co najmniej przedwczesna. Nie można jednoznacznie postawić zarzutu skarżącemu, że nie wywiązywał się z nałożonych na niego obowiązków. Okresem "rozliczeniowym" dla studentów jest rok akademicki. Świadczy o tym zarówno plan studiów określający ilość godzin przypadających na poszczególne zajęcia (90 godzin w czasie pierwszego roku studiów) oraz ilość godzin prowadzenia praktyki dydaktyczno-wychowawczej (wymiar nie przekraczający 90 godzin rocznie), jak i zapisy dotyczące karty zajęć doktoranta. Zgodnie z § 12 regulaminu studiów, uczestnicy studiów doktoranckich otrzymują kartę zajęć doktoranta z obowiązkiem prowadzenia jej w czasie studiów. Doktorant wpisuje do karty wszystkie zajęcia wynikające z programu studiów i z indywidualnego planu pracy, z uwzględnieniem praktyk i staży naukowych mających miejsce poza jednostką organizacyjną, w której odbywa studia. Po zakończeniu roku akademickiego doktorant składa kartę zajęć kierownikowi jednostki, w której odbywa studia. Dopiero na tym etapie Kierownik Studiów Doktoranckich wpisuje do karty wniosek o zaliczenie roku, względnie – jeśli istnieją ku temu podstawy, wniosek innej treści. Tak więc zaliczenie roku (niezaliczenie) odbywa się na podstawie karty zajęć, którą doktorant obowiązany jest złożyć w terminie do dnia 30 września każdego roku Kierownikowi Studiów. Regulamin studiów w § 11 ust. 1 stanowi, że każdy uczestnik studiów doktoranckich w ciągu 2 miesięcy po rozpoczęciu studiów powinien mieć ustalony przez kierownika naukowego indywidualny plan pracy. W aktach sprawy brak jest dowodu, czy plan taki został ustalony przez promotora P.T. – prof. dr hab. n.med. A.C. i doręczony skarżącemu. Organ nie odniósł się również do zarzutu podniesionego w odwołaniu, że nie wyznaczono skarżącemu nowego kierownika naukowego. Zgodnie z § 13 regulaminu to kierownik jednostki (katedry, zakładu, kliniki), w której doktorant odbywa studia, wyznacza promotora (kierownika naukowego) spośród samodzielnych pracowników nauki danej jednostki. W aktach sprawy brak jest informacji, czy podjęto jakiekolwiek działania w kierunku wyznaczenia nowego kierownika naukowego. Oczywiste jest, że brak promotora uniemożliwia kontynuowanie studiów doktoranckich, skoro pełni on zasadniczą rolę w organizowaniu czasu doktoranta m.in. poprzez ustalanie indywidualnego planu pracy. Kolejnym zarzutem odwołania, który nie został rozpatrzony przez organ odwoławczy jest uzasadnienie braku obecności skarżącego w Klinice w ramach obowiązkowych 6 godzin dziennie (§ 10 regulaminu studiów). P.T. podniósł, że absencja była wynikiem ustaleń poczynionych z promotorem, a dotyczących zwolnienia w semestrze I roku akademickiego 2009/2010 z konieczności przebywania w klinice. Skarżący wskazał, że po uzyskaniu informacji, że kierownik naukowy wycofał się z powyższych uzgodnień, w dniu 6 listopada 2009 r. stawił się w Klinice i od tej pory, do dnia rezygnacji promotora z funkcji, uczestniczył w zajęciach. Powyższe potwierdzałoby pismo prof. dr hab.n.med. A. Cz. z dnia 16 listopada 2009 r. skierowane do Prorektora ds. Współpracy z Zagranicą i Szkolenia Podyplomowego o rezygnacji z pracy P.T. w ramach Kliniki oraz o zrzeczeniu się funkcji promotora. Ponadto godzi się zauważyć, że o ile z uzasadnienia decyzji wyczytać można, iż powodem skreślenia z listy studentów było niewypełnienie obowiązków doktoranta przez P.T., o tyle z akt administracyjnych nie wynika, aby było prowadzone postępowanie w tym kierunku. Przy wydawaniu decyzji oparto się natomiast jedynie na piśmie prof. dr hab.n.med. A.C. z dnia 16 listopada 2009 r. do Kierownika Studium Doktoranckiego informującego o rzekomym nie wywiązywaniu się doktoranta z obowiązków. Z akt sprawy wynika, iż organ odwoławczy nie przeprowadził żadnych własnych dodatkowych ustaleń, które odnosiłyby się do zarzutów skarżącego, przedstawionych w odwołaniu. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji wydanych w obu instancjach nie wyjaśnia toku rozumowania organów, prowadzącego do zastosowania § 16 ust. 1 i 3 w związku z § 10 ust.1 Regulaminu studiów. Pozbawia to sąd możliwości dokonania merytorycznej kontroli i uniemożliwia ustalenie, czy nie przekroczono granic swobody decyzyjnej. Ponownie rozpoznając sprawę organy dostosują się do powyższych wskazań. Pamiętać przy tym należy, że w świetle ustawy i regulaminu studiów – prawnej podstawy skreślenia z listy studentów studiów doktoranckich nie może stanowić okoliczność, że P.T. był jednocześnie uczestnikiem studium doktoranckiego prowadzonego przez inną uczelnię. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji na mocy art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a.