I FZ 278/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. I., A. P. i A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Go 247/10 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W. I., A. P. i A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia 21 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru oraz ustalenia kwoty tego zobowiązania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. I FZ 278/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r., I SA/Go 247/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił zażalenie W. I., A. P. i A. S. od postanowienia tego sądu z dnia 28 kwietnia 2010 r. odrzucającego skargę W. I., A. P. i A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia 21 stycznia 2010 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności byłych wspólników spółki jawnej za zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru oraz ustalenia kwoty tego zobowiązania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, a takim jest postanowienie odrzucające skargę, przysługuje skarga kasacyjna, a nie zażalenie. W ocenie Sądu I instancji na to, że złożone pismo procesowe jest zażaleniem, wskazuje nie tylko jego nazwa, ale również wniesienie go w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi, uiszczenie opłaty w wysokości 100 zł, a także brak spełnienia wymogu wskazania podstaw zarzutów skargi kasacyjnej, tj. naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Podkreślono, że składający pismo radca prawny jest profesjonalnym pełnomocnikiem, który winien mieć świadomość rodzaju środków zaskarżenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia na postanowienie z 28 kwietnia 2010 r. o odrzuceniu skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 194 § 1 pkt 7 i 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przez błędne przyjęcie, że art. 194 § 1 P.p.s.a. nie ma zastosowania jakkolwiek przez analogię należy do odrzucenia skargi stosować przepisy o odrzuceniu skargi kasacyjnej; art. 2 Konstytucji RP przez stosowanie rażąco nadmiernego formalizmu i przez to naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego przez pozbawienie strony możliwości zaskarżenia postanowienia i merytorycznego zbadania sprawy nawet z powodu błędnego nazwania środka odwoławczego, co zdaniem strony jest niepoprawne; art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez zamknięcie drogi sądowej do dochodzenia wolności lub praw z powodu ewentualnego błędu formalnego co w sposób istotny ogranicza prawo strony do sądu; art. 197 § 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, iż należy stosować do zażalenia ze wszystkimi wymogami formalnymi wprost przepisy o skardze kasacyjnej, podczas gdy przepis ten mówi o stosowaniu odpowiednim; art. 178 P.p.s.a. przez brak wezwania strony o sprostowanie lub uzupełnienie braków, mimo że sam tytuł środka odwoławczego nie decyduje jeszcze o jego treści; art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, iż skarżący nie wskazał naruszenia prawa, mimo że w zażaleniu zostały jednoznacznie wskazane przepisy, których naruszenie skarżący zarzucają. W uzasadnieniu zażalenia jego autor wskazał, że mylne oznaczenie lub zatytułowanie pisma nie może stanowić powodu jego odrzucenia, nawet jeśli pismo to wnosi radca prawny lub adwokat. Zwrócono uwagę na niejasność i niejednoznaczność przepisów, jak i to, że wadliwe jest stosowanie sankcji polegających na zamknięciu stronie prawa do sądu z powodu błędów lub uchybień formalnych. W ocenie strony ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera niedokładności w zakresie dotyczącym przepisów o środkach zaskarżenia – w art. 194 wymienia bowiem, iż zażalenie służy na odrzucenie skargi kasacyjnej, odrzucenie zażalenia, co sugeruje, iż zażalenie służy również na odrzucenie skargi, w szczególności z powodu jej wadliwego nieopłacenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zaskarżone postanowienie należy uchylić. Nie można się w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić z autorem zażalenia, że przepisy nie są czytelne, jeśli chodzi o to, jaki środek odwoławczy przysługuje od postanowienia o odrzuceniu skargi. Bezzasadne jest twierdzenie, że przez analogię można uznać, że skoro na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przysługuje zażalenie, to przysługuje też zażalenie od postanowienia o odrzuceniu skargi. Z art. 194 § 1 P.p.s.a. wynika jednoznacznie, iż katalog postanowień, na które przysługuje zażalenie, jest zamknięty i brak jest podstaw do rozszerzania go w drodze analogii. Przy czym podkreślić trzeba, że nie ulega wątpliwości – jak słusznie wskazał Sąd I instancji – iż postanowienie odrzucające skargę jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, a w takim przypadku, zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. środkiem odwoławczym przysługującym stronie jest skarga kasacyjna. Należy się jednak zgodzić ze stroną, że samo mylne oznaczenie pisma procesowego nie powinno prowadzić do jego odrzucenia. Kluczowe znaczenie ma tu zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 46 § 1 P.p.s.a., który stanowi, iż każde pismo strony powinno zawierać, m.in., oznaczenie rodzaju pisma (art. 46 § 1 pkt 2 ustawy) i osnowę wniosku lub oświadczenia (art. 46 § 1 pkt 3 ustawy). Oznaczenie rodzaju pisma polega na wskazaniu określenia zgodnego z treścią pisma i nazwą, jaką takiemu pismu nadają przepisy ustawy (np. zażalenie bądź skarga). Z kolei osnowa wniosku lub oświadczenia to merytoryczna treść, jaką wniosek lub oświadczenie zawiera. Winno z niej wynikać, jaki jest faktyczny zamiar wnoszącego pismo. W zasadzie oba omawiane elementy pisma strony powinny ze sobą korelować. Trudności interpretacyjne stwarza sytuacja, gdy treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma. W takich sytuacjach priorytet należy przyznać treści pisma, bowiem z niej wynika intencja strony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela opinię Sądu Najwyższego wyrażoną w postanowieniu z dnia 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, iż niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jak jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Analogiczny pogląd wypowiedział Naczelny Sąd Administracyjny przykładowo w postanowieniu z 19 stycznia 2007 r., II FZ 793/06. Stąd też jeśli z pisma wynika dostatecznie wyraźnie - jak w niniejszej sprawie - zamiar zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę, należy, niezależnie od oznaczenia takiego pisma, potraktować je jako skargę kasacyjną, bowiem taki środek zaskarżenia przysługuje od postanowienie o odrzuceniu skargi. W konsekwencji należy zbadać czy pismo strony spełnia wymogi formalne przewidziane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dla skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie wskazał, że o tym, że pismo strony jest (niedopuszczalnym) zażaleniem świadczy nie tylko jego oznaczenie, ale również termin, w którym je złożono (7 dni od otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi), wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), a także brak wskazania podstaw kasacyjnych. Zauważyć należy, że brak jest przeszkód prawnych, by skargę kasacyjną wnieść w terminie 7 dni od daty otrzymania zaskarżanego postanowienia, bowiem termin taki niewątpliwie będzie się mieścił w przewidzianym dla skargi kasacyjnej terminie 30 dniowym. Również opłacenie wpisu w kwocie 100 zł nie stanowi argumentu za odrzuceniem pisma, ze względu na treść art. 220 § 1 P.p.s.a. Stąd też żadna z powyższych okoliczności nie uniemożliwia potraktowania pisma strony jako skargi kasacyjnej. Nadto wbrew ocenie Sądu I instancji podniesione zostały w tym piśmie procesowym zarzuty naruszenia konkretnie wskazanych przepisów (np. art. 231 P.p.s.a.), a sam brak powołania się na art. 174 P.p.s.a. czy literalnego wskazania, czy strona zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, nie powoduje zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż pismo zawiera wady konstrukcyjne uniemożliwiające jego rozpoznanie jako skargi kasacyjnej. W świetle powyższych rozważań odrzucenie pisma strony jako niedopuszczalnego zażalenia, bez zbadania, czy spełnia ono wymogi konieczne dla skargi kasacyjnej, nie zasługuje na aprobatę, stąd też, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.