VIII SA/Wa 20/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego E. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z.G. pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] sierpnia 2009 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działającego z upoważnienia Wójta Gminy G. o wypłatę należności stanowiącej różnicę między kwotą [...] zł, nieprawidłowo przyjętą za kryterium dochodowe na osobę w rodzinie przez organ a kwotą, która powinna być w rzeczywistości przyjmowana czyli [...] zł. Żądanie dotyczyło okresu od dnia [...] maja 2004 r. do dnia [...] października 2006 r. i obejmowało zmianę decyzji w przedmiocie zasiłku stałego, dotyczących wymienionego okresu (wniosek, k-[...] akt administracyjnych). Swoje stanowisko potwierdziła w zeznaniu w charakterze strony w dniu [...] sierpnia 2009 r. (k-[...] tychże akt). Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. wystąpiła z kolejnym żądaniem zmiany decyzji i wypłaty należności z powodu nieprawidłowo obliczonej wysokości zasiłku stałego. Według wnioskodawczyni w okresie od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. jako podstawę do obliczania zasiłku należało przyjmować kwotę [...] zł miesięcznie, a nie kwotę [...] zł, którą jej faktycznie wypłacano. Pismo to wpłynęło do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w dniu [...] września 2009 r. (prezentata na wniosku). Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Wójta Gminy G. decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] odmówił zmiany decyzji [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie przyznania zasiłku stałego, następnie zmienianej decyzjami nr: [...] z dnia [...] września 2004 r., [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., [...] z dnia [...] listopada 2005 r., [...] z dnia [...] lipca 2006 r., ...] z dnia [...] października 2006 r., [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., [...] z dnia [...] maja 2009 r., [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Jako podstawę prawną powołał art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 9 ust. 1, art. 106 ust. 1, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.). Organ stanął na stanowisku, że zasiłek w okresie od [...] maja 2004 r. do [...] października 2006 r. był obliczany w oparciu o prawidłowe kryterium dochodowe wynoszące w tym okresie [...] zł. Dopiero z dniem [...] października 2006 r. kryterium zostało ustalone w kwocie [...] zł na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Od tej też daty kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w kwocie [...] zł stanowiło podstawę do obliczeń zasiłku stałego dla wnioskodawczyni. Organ wskazał, ze decyzję tę wydał wskutek wniosku Z.G. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Następnie decyzją z dnia [...] września 2009 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Wójta Gminy G., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z.G. z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmówił zmiany decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie przyznania zasiłku stałego, następnie zmienianej decyzjami nr: [...] z dnia [...] września 2004 r., [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., [...] z dnia [...] listopada 2005 r., [...] z dnia [...] lipca 2006 r., [...] z dnia [...] października 2006 r., [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., [...] z dnia [...] maja 2009 r., [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Jako podstawę prawną powołał art. 155 k.p.a., art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 9 ust. 1, art. 106 ust. 1, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ stwierdził, że od [...] października 2006 r. kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie stanowi kwota [...] zł i w odniesieniu do tej kwoty była obliczana wysokość zasiłku stałego. Od decyzji z dnia [...] września 2009 r. i od decyzji z dnia [...] września 2009 r. Z.G. wniosła w terminie odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.. Odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2009 r. złożyła w formie pisemnej w dniu [...] września 2009 r., a od decyzji z dnia [...] września 2009 r. – w dniu [...] września 2009 r. W obu odwołaniach podtrzymała swoje stanowiska zaprezentowane we wnioskach inicjujących postępowania zakończone wydaniem przez organ I instancji decyzji w dniu [...] września 2009 r. oraz w dniu [...] września 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2009 r. Podtrzymało stanowisko Wójta Gminy G.. Stwierdziło, że dla ustalenia wysokości zasiłku stałego w okresie od [...] maja 2004 r. do [...] października 2006 r. przyjmowano kryterium dochodowe w kwocie [...] zł, ustalone przez art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wysokość kryterium dochodowego wzrosła do kwoty [...] zł dopiero od dnia [...] października 2006 r. i od tej daty organ I instancji przyjmował tę kwotę przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. Jako podstawę prawną wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją także z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] uchyliło wyżej opisaną decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2009 r. i umorzyło postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie tej decyzji było tożsame z rozstrzygnięciem decyzji z dnia [...] września 2009 r. Żądanie Z.G. z dnia [...] sierpnia 2009 r. zostało załatwione decyzją z dnia [...] września 2009 r., utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy. W tej sytuacji, mimo naruszenia przez organ I instancji art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., uznającego za rażące naruszenie prawa wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, organ II instancji stanął na stanowisku, że bezprzedmiotowe było prowadzenie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] września 2009 r. Decyzję swoją Kolegium oparło na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] Z.G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z.G. podtrzymała stanowisko zawarte we wniosku oraz w odwołaniu, że żąda zmiany decyzji i wypłaty różnicy spowodowanej źle obliczoną kwotą zasiłku stałego za okres od [...] października 2006 r. do [...] czerwca 2009 r. Stanowisko to potwierdziła w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r., stanowiącym sprecyzowanie skargi (k-[...] akt sądowych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Następnie pełnomocnik z urzędu skarżącej, ustanowiony postanowieniem Sądu z dnia 9 lutego 2010 r., w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. (k-[...] akt sądowych) sprecyzował skargę Z.G. i oświadczył, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2009 r. Na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę Z.G. w zakresie sprecyzowanym w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. Natomiast skargę dotyczącą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009r., znak: [...] uchylającą decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2009 r. cofnął i wniósł o umorzenie postępowania. Wniósł również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu bez podatku VAT (pełnomocnik jest jedynie zatrudniony na podstawie umowy o pracę), podnosząc, iż nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2010 r., złożonym na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko, zaprezentowane w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. oraz na rozprawie w dniu 6 maja 2010 r. Z. G. na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. poparła stanowisko przedstawione przez jej pełnomocnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. poinformowane o zmianie stanowiska skarżącej co do decyzji podlegającej w rzeczywistości zaskarżeniu również wniosło o oddalenie skargi. Stanęło na stanowisku, że decyzja tego organu z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2009 r. została wydana zgodnie z przepisami prawa i art. 155 k.p.a. nie został naruszony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga Z.G. zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta, zgodnie z art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Sąd przy tym, na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto z mocy art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przede wszystkim należy odnieść się do wniosku skarżącej wycofującego skargę w odniesieniu do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2009 r. i żądającego umorzenia postępowania. Sąd na mocy art. 60 p.p.s.a uznał, że cofnięcie skargi było niedopuszczalne, gdyż spowodowałoby utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa jest nieważna. Naruszone prawo może mieć charakter materialny, ale także proceduralny. W przypadku naruszenia prawa proceduralnego jego naruszenie mieć może rażący charakter np., gdy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję dotkniętą nieważnością. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należy zauważyć, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2009 r. jest dotknięta nieważnością. Utrzymała w mocy bowiem decyzję organu I instancji także dotkniętą nieważnością jako rażąco naruszającą prawo. Organ odwoławczy przyjął, że decyzja organu I instancji w rzeczywistości rozstrzygała wnioski skarżącej z dnia [...] sierpnia 2009 r. i z dnia [...] sierpnia 2009 r. Należy zauważyć, ze wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2009 r. dotyczył jedynie okresu od [...] maja 2004 r. do [...] października 2006 r. i dotyczył wyrównania zasiłku stałego do kwoty [...] zł czyli kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, w myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast wniosek Z.G. z [...] sierpnia 2009 r., który w rzeczywistości wpłynął do organu I instancji w dniu [...] września 2009 r., dotyczył dalszego okresu, to jest od [...] października 2006 r. do [...] czerwca 2009 r. i dotyczył wyrównania zasiłku stałego do zupełnie innej kwoty – [...] zł, stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji w decyzji z dnia [...] września 2009 r. wyraźnie wskazał, że odnosi się do wniosku z dnia [...] sierpnia 2009 r., podczas gdy rozstrzygnięcie dotyczyło także okresu po [...] października 2006 r. Wójt Gminy G. nie wykazał, aby wniosek z dnia [...] sierpnia 2009 r. był mu znany w chwili wydania decyzji w dniu [...] września 2009 r. Nadto odnosił się w tej decyzji jedynie do żądania dotyczącego kwoty [...] zł. Zabrakło jakiegokolwiek stanowiska co do żądania skarżącej odnoszącego się do kwoty [...] zł. Wśród powołanych w decyzji przepisów organ I instancji nie powołał art. 8 ust. 1 pk1 ustawy o pomocy społecznej, co tylko potwierdzało, że nie rozpatrywał wówczas wniosku z dnia [...] sierpnia 2009 r. W tej sytuacji organ rozstrzygnął sprawę także w zakresie nie objętym wnioskiem skarżącej czyli z rażącym naruszenie prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Następnie organ odwoławczy decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. znak: [...] utrzymał w mocy nieważną decyzję. Przy opisanym stanowisku organu odwoławczego, jego kolejna decyzja z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] także została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Aczkolwiek uchylała ona decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2009 r., to w rzeczywistości uniemożliwiała merytoryczne załatwienie sprawy wskutek umorzenia postępowania przed organem I instancji. Wychodziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze z błędnego założenia, że wniosek Z.G. z [...] sierpnia 2009 r. został załatwiony decyzją z dnia [...] września 2009 r. Z przyczyn wyżej wskazanych tak nie nastąpiło. Ponadto decyzja Wójta z dnia [...] września 2009r. została wydana w szerszym zakresie, aniżeli dotyczył wniosek skarżącej, bo obejmowała także okres sprzed [...] października 2006 r. W tej części rozstrzygała bez wniosku uprawnionej. Zatem i ta decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w myśl art. 156 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...]. Organ ten jako organ odwoławczy uwzględni powyższe okoliczności przy ponownym rozstrzyganiu sprawy według reguł wynikających z art. 138 k.p.a. Na mocy art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że obie decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. Sąd uznał, że w stosunku do pełnomocnika nie ma zastosowania § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) i w ramach przyznanego wynagrodzenia nie zasądził podatku VAT, z uwagi na to, że pełnomocnik zatrudniony jest jedynie na podstawie umowy o pracę i nie prowadzi działalności gospodarczej.