II FZ 428/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 191/10 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 16 czerwca 2010 r., I SA/Łd 191/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek W. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 30 listopada 2009 r., w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji stanie faktycznym: postanowieniem z 5 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę podatnika na decyzję dyrektora izby skarbowej z 30 listopada 2009 r. wskazując, że skarga została sporządzona i wniesiona przez adwokata, który nie uiścił wpisu stałego od skargi. W dniu 30 marca 2010 r. pełnomocnik podatnika złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od tej skargi, wpłacając kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 16 kwietnia 2010 r., doręczonym 5 maja 2010 r., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący działając osobiście 14 maja 2010 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazując, że 7 maja 2010 r. dowiedział się o wydanym przez sąd postanowieniu z 5 marca 2010 r. o odrzuceniu skargi. W związku z powyższym wypowiedział pełnomocnictwo dotychczas reprezentującemu go adwokatowi. Powołując się na art. 32 Konstytucji RP stwierdził, że działał w zaufaniu do profesjonalnego pełnomocnika, nie może zatem ponosić negatywnych skutków zaniedbań pełnomocnika, a w konsekwencji zostać pozbawiony prawa do sądu, wynikającego z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Podniósł, że przepis art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowił podstawę odrzucenia skargi, przestał obowiązywać. 3. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, iż wniosek skarżącego na podstawie art. 88 p.p.s.a. jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Postanowienie z 16 kwietnia 2010 r. z uwagi na nie wniesienie zażalenia w okresie od 6 maja 2010 r. do 12 maja 2010 r. stało się prawomocne, w związku z czym wniesiony przez skarżącego osobiście 14 maja 2010 r. wniosek o przywrócenie wskazanego terminu jest kolejnym wnioskiem, zmierzającym do oceny okoliczności uchybienia terminu, te zaś były już przedmiotem merytorycznej oceny sądu. Okoliczność ta czyni niedopuszczalnym wniesiony w dniu 14 maja 2010 r. wniosek o przywrócenie terminu. Powołując się na art. 170 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji stwierdził, iż moc wiążąca prawomocnego orzeczenia obejmuje również postanowienia, jako mieszczące się w pojęciu orzeczenie, w tym również prawomocne postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Skoro sąd prawomocnym postanowieniem z 16 kwietnia 2010 r. odmówił stronie przywrócenia terminu, uznając że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku, w szczególności zaś, że nie został uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika z wyboru w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, to kwestia ta nie może być przedmiotem ponownej analizy i orzekania. W ocenie sądu pierwszej instancji bez znaczenia dla dokonanej prawomocnej oceny okoliczności uchybienia terminu do uiszczenia wpisu ma podniesiony we wniosku z 14 maja 2010 r. przez skarżącego argument w postaci niemożności ponoszenia negatywnych konsekwencji działania swojego pełnomocnika. Okoliczności uchybienia przez pełnomocnika terminowi do dokonania czynności procesowej, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnoszą negatywne skutki wobec niej samej. 4. W zażaleniu skarżący ponownie przywołał argumentację dotyczącą nieponoszenia negatywnych skutków działania profesjonalnego pełnomocnika, powołując się na przepisy Konstytucji oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz wskazał, iż art. 221 p.p.s.a. będący podstawą odrzucenia skargi nie obowiązuje, a sąd powinien go wezwać do uiszczenia wpisu, bowiem nie działa on przez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie podlega oddaleniu. Na wstępie wskazać należy, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest postanowienie sądu pierwszej instancji z 16 czerwca 2010 r. dotyczące odrzucenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu nie bada bowiem podstaw odrzucenia skargi skarżącego przez WSA w Łodzi postanowieniem z 5 marca 2010 r., a czego w pewnym zakresie domaga się skarżący wskazując na nieobowiązujący obecnie art. 221 p.p.s.a. Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek taki uznaje się za spóźniony, jeżeli zostanie wniesiony po przekroczeniu terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Natomiast, zgodnie z doktryną, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, gdy uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.), gdy nie nastąpiło uchybienie terminu, wniosek nie dotyczy terminu procesowego (art. 278 i art. 141 § 1 p.p.s.a) lub gdy ze względu na stan sprawy przywrócenie terminu stało się zbędne (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2006, s. 213). Wniosek niedopuszczalny jest to innymi słowy wniosek, w stosunku do którego brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Prawomocnym postanowieniem sąd pierwszej instancji wniosek ten oddalił. Następnie skarżący w dniu 14 maja 2010 r. osobiście złożył wniosek o przywrócenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma sąd pierwszej instancji wskazując, iż sprawa ta została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem z 16 kwietnia 2010 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że niedopuszczalny jest wniosek o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy kwestia ta została już rozstrzygnięta. Sytuacja taka powoduje bowiem, że nie można w tej samej sprawie, między tymi samymi stronami rozstrzygać w tej samej kwestii. Jak już zresztą wskazano w niniejszej sprawie był już rozpoznawany wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Niezasadny jest argument, iż skarżący nie ponosi odpowiedzialności za działania swojego pełnomocnika. Na wstępie należy zauważyć, że oceniając kwestię winy po stronie podmiotu, który uchybił terminowi do wniesienia odwołania, należy działania pełnomocnika traktować jak działania samej strony. Z art. 34 p.p.s.a. wynika, iż wszelkie czynności dokonane przez pełnomocnika, pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego, innymi słowy mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków działania swojego pełnomocnika. W tej sytuacji w niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie doszło także do naruszenia przepisu art. 32 ani art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez uniemożliwianie skarżącemu realizacji obrony jego praw, na drodze sądowej. Prawo dostępu do sądu nie ma bowiem charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Nie miało bowiem miejsce, naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu oraz zasady równości. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.