I OSK 1832/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. skargi kasacyjnej T. C., J. B. i J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 348/10 w sprawie ze skargi J. M., T. C., A. M. B., J. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 9 października 2000 r., sygn. IV SA 2637/98, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (przed reformą) zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania w sprawie [...] Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa. W motywach Sąd wskazał, że zawieszenie postępowania nastąpiło na zgodny wniosek stron oraz z uwagi na to, iż Sąd uznał, że wynik postępowania przed sądem powszechnym może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 98 § 1 Kpa w zw. z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (k. 56-57). Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. I SA/Wa 348/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że podstawą prawną zawieszenia przedmiotowego postępowania był przepis art. 98 § 1 Kpa, który stanowi, iż organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. W związku z tym, że upłynął już okres trzech lat od daty zawieszenia postępowania, a żadna ze stron nie złożyła wniosku o jego podjęcie, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaszła obligatoryjna podstawa do umorzenia postępowania. Dlatego też argument strony skarżącej, iż przyczyna z powodu której zawieszono postępowanie nadal trwa, nie może skutkować zwolnieniem Sądu z obowiązku umorzenia postępowania. Ponadto Sąd orzekający w I instancji podniósł, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże w sprawie wojewódzkie sądy administracyjne. Powyższe wynika z treści art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Reasumując swoje rozważania Sąd wskazał, że prawomocne postanowienie o zawieszeniu postępowania zawierające przyczynę zawieszenia, ma prejudycjalny charakter dla umorzenia postępowania. Dlatego też Sąd I instancji orzekł jak w sentencji. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjna wywiedli T. C., J. B. i J. M., zaskarżając go w całości i zarzucając mu: - naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie § 1 art. 134 i § 1 art. 130 w zw. z art. 6 oraz § 1 art. 125 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie na korzyść skarżących ich stanowiska wyrażonego w pismach z 2007 r., w których oświadczali, że nie żądają podjęcia zawieszonego postępowania, z uwagi na brak rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowym, które de facto było przyczyną zawieszenia postępowania, co oznacza, że w 2007 r. nastąpiła w ich stanowisku formalna zmiana podstawy prawnej zawieszenia postępowania ze zgodnego wniosku na uzależnienie podjęcia zawieszonego postępowania od zakończenia sprawy sądowej i jeżeli wówczas tej nowej podstawy prawnej z art. 125 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie akceptował, to po myśli art. 6 tej ustawy winien o swoim stanowisku powiadomić skarżących i pouczyć ich w trybie owego art. 6 o skutkach swego stanowiska, a skoro tego nie uczynił, oznacza to, iż nastąpiła skuteczna zmiana stanowiska skarżących odnośnie faktycznej przyczyny zawieszenia niniejszego postępowania skargi, która na dzień rozstrzygnięcia sprawy zaskarżonym postanowieniem objęta była treścią art. 125 § 1 pkt 1 powyższej ustawy, co w konsekwencji sprawiło, że Sąd I instancji niesłusznie zastosował art. 130 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi i umorzył niniejsze postępowanie, gdyż przepis ten nie dotyczy sytuacji art. 125 § 1 pkt 1 powyższej ustawy. Wskazując na te uchybienia, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Ewentualnie wniósł o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie skargi z uwzględnieniem kosztów postępowania obu instancji według norm przepisanych. W motywach uzasadnienia do wywiedzionej skargi skarżący kasacyjnie podnieśli, że Sądy winny uwzględniać nie tyle zapis w protokole odnośnie podstawy prawnej zawieszenia postępowania, co faktyczną jego przyczynę. Ponadto wskazał, że w 2007 r. skarżący poinformowali Sąd, że na przeszkodzie podjęciu postępowania stoi nierozstrzygnięcie sprawy cywilnej. Oświadczenie to, zdaniem autora skargi kasacyjnej, winno być przez Sąd potraktowane jako zmiana podstawy prawnej zawieszenia. W ocenie skarżących kasacyjnie Sąd I instancji niesłusznie zastosował art. 130 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przedwcześnie umorzył niniejsze postępowanie. Dodano również, że gdyby Sąd nie naruszył art. 6 powyższej ustawy, to rozstrzygnięcie byłoby inne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, winien dokonać kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zawieszenie niniejszego postępowania miało miejsce pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 75, poz. 368 ze zm.). Ustawa ta w swej treści nie regulowała kwestii zawieszenia postępowania, jednakże mocą art. 59 odsyłała do odpowiednich przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kpa, dotyczące zawieszenia postępowania zarówno obecnie jak i w brzmieniu obowiązującym na datę zawieszenia postępowania, nie wskazywały jako przyczyny zawieszenia postępowania z urzędu, przesłanki wskazanej w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., tj. możliwości zawieszenia postępowania z tego powodu, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowego. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (przed reformą) jako podstawę prawną zawieszenia wskazał art. 59 ustawy o NSA w zw. z art. 98 § 1 Kpa. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że motywem zawieszenia postępowania było także toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa o wznowienie postępowania w sprawie tegoż Sądu o sygn. [...], albowiem Sąd uznał, iż wynik tego postępowania może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Powyższe znalazło odzwierciedlenie zarówno w sentencji postanowienia jak i jego uzasadnieniu. W tej sytuacji stwierdzić należy, że mamy do czynienia z dwiema podstawami zawieszenia postępowania. Zaś w sytuacji pokrywania się podstaw wznowienia, gdy jedną z przyczyn zawieszenia jest przesłanka wskazana w art. 126 P.p.s.a., a drugą przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma zawsze przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania z urzędu (porównaj: postanowienie SN z dn. 14.09.1977 r., III CRN 194/74, opubl. OSPiKA z 1978r., nr 4, poz. 80). Skoro przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), nakazuje do spraw wszczętych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (przed reformą) i nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. stosowanie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien wziąć pod uwagę przepisy tej ustawy. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że przepis art. 125 § pkt 1 P.p.s.a. jako fakultatywną przyczynę zawieszenia postępowania z urzędu wskazuje właśnie kwestię prejudycjalną. Mając na uwadze powyższe przyczyny zawieszenia postępowania, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji winien przyznać pierwszeństwo przyczynie prejudycjalnej, co wyłącza umorzenie postępowania na podstawie art. 130 § 1 P.p.s.a. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie wydającym niniejsze orzeczenie, podziela pogląd autora skargi kasacyjnej, że o umorzeniu postępowania decydują rzeczywiste przyczyny zawieszenia. Pogląd ten przeważa w judykaturze Sądu Najwyższego na gruncie przepisów procedury cywilnej, jednakże z uwagi na podobieństwo uregulowań instytucji umorzenia i zawieszenia postępowania, nie ma przeszkód do jego zastosowania w niniejszej sprawie (porównaj: postanowienie SN z dn. 4.09.2008r., sygn. IV CSK 213/08, opubl. M. Prawny z 2008r., Nr 19, poz. 1012). Tym samym za usprawiedliwiony należy uznać zarzut wadliwego zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 130 § 1 P.p.s.a., chociaż argumentacja przedstawiona na poparcie tego zarzutu nie jest w pełni przekonującą. Jednakże już samo naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 130 § 1 P.p.s.a uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione i jako takie nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 182 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.