V SA/Wa 530/10
WyrokWSA w Warszawie2010-06-17
Skład orzekający: Beata Krajewska, Irena Jakubiec – Kudiura, Małgorzata Dałkowska – Szary
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która służyła w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego i brała udział w walkach z podziemiem niepodległościowym, może zostać pozbawiona uprawnień kombatanckich, nawet jeśli jej służba nie była w pełni dobrowolna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że służba w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, który był częścią aparatu bezpieczeństwa publicznego, a także udział w walkach z podziemiem niepodległościowym, nawet jeśli nie w pełni dobrowolny, stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Zgodnie z ustawą o kombatantach, wykonywanie zadań operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz suwerenności Polski skutkuje utratą tych uprawnień.Stan faktyczny
Skarżąca E. W. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu jej zmarłego męża, W. W., uprawnień kombatanckich. Mąż skarżącej uzyskał te uprawnienia z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej podczas służby w [...] Pułku KBW. Organ uznał, że mąż skarżącej wykonywał zadania operacyjne związane ze zwalczaniem podziemia niepodległościowego, co stanowiło podstawę do pozbawienia go uprawnień. Skarżąca podnosiła, że jej mąż walczył w Powstaniu Warszawskim i został skierowany do służby w KBW wbrew własnej woli.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi E. W. – następcy prawnego W. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; oddala skargę.
Wacław E. W. – mąż skarżącej E. W. – uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. z dnia [...] kwietnia 1983 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od listopada 1946 r. do grudnia 1947 r. podczas służby w [...] Pułku KBW.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił W. E. W. – którego następcą prawnym jest E. W. – uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał w szczególności, że przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne wykazało, iż mąż skarżącej służąc w [...] Pułku KBW wykonywał zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej. Organ powołał się na pismo Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 27 października 2009 r. zawierające informację, że [...] Pułk KBW w latach 1946-1947 brał udział w walkach zbrojnych z Armią Krajową, NSZ, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Związkiem Walki Zbrojnej, UPA oraz licznymi oddziałami podziemia niepodległościowego.
Dalej Kierownik Urzędu przywołał treść art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wyjaśnił, że zgodnie z tymi przepisami pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Od powyższej decyzji E. W. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu podniosła, że jej mąż walczył w Powstaniu Warszawskim.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu organ powołując się na liczne orzecznictwo dotyczące spraw o pozbawienie uprawnień kombatanckich podtrzymał ustalenia dokonane w wydanej wcześniej decyzji. Stwierdził też, że ewentualny udział męża skarżącej w Powstaniu Warszawskim nie mógł mieć wpływu na treść wydanych w sprawie decyzji ze względu na jednoznaczność art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c".
W skardze skarżąca podniosła, że jej mężowi nie udowodniono udziału w walkach z podziemiem poakowskim oraz, że został on skierowany do służby w KBW wbrew własnej woli.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach, na podstawie którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, W. E. W. służył w [...] Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Poza sporem pozostaje fakt, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" zgodnie z przyjętą wykładnią wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r. (II UZP 7/91, OSNC APU nr 10/92, poz. 174) podzieloną przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93-publikowane OTK 1994/1/4), oznacza wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Tym samym przyznać należy, iż Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż W. E. W. wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z zaświadczenia wystawionego przez Szefa Oddziału Kadr Głównego Inspektora Obrony Terytorialnej w dniu 25 stycznia 1983 r. (karta 4 akt administracyjnych) wynika bowiem, że mąż skarżącej od 5 listopada 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem władzy ludowej.
Dodatkowo w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, w celu dokładnego ustalenia, z jakimi formacjami zbrojnego podziemia walczyła jednostka KBW, w której służył mąż skarżącej w okresie pełnienia służby wojskowej, organ orzekający zwrócił się o dodatkowe informacje do Instytutu Pamięci Narodowej. W odpowiedzi z dnia 27 października 2009 r. IPN wskazał, iż [...] Pułk KBW w latach 1946-1947 brał udział w walkach zbrojnych z Armią Krajową, NSZ, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość", Związkiem Walki Zbrojnej, UPA oraz licznymi oddziałami podziemia niepodległościowego.
Biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rację należy zatem przyznać organowi, który stwierdził, iż mąż skarżącej podczas pełnienia służby wojskowej w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych.
Podkreślić także należy, iż w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, sam fakt udziału, w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Tym samym wykazanie osobie zainteresowanej wykonywania tylko zadań operacyjnych upoważniało organ do wydania rozstrzygnięcia o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. są zgodne z obowiązującym prawem.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło