II SA/Wa 283/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Protokolant Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...], którą to decyzją cofnięto A. F. pozwolenie na broń palną myśliwską. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że cofnięcie A. F. pozwolenia na broń, nastąpiło w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. (przeciwko mieniu), z art. 228 § 4 k.k. (przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego) i z art. 585 § 1 ksh (działanie na szkodę spółki handlowej). Organ podniósł, że w myśl z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji organ Policji cofa pozwolenie na broń, osobom, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, tj. wzbudzającym uzasadnioną obawę, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jako okoliczność uzasadniającą tę obawę wskazał skazanie lub toczące się postępowania karne o przestępstwo przeciwko mieniu. Organ wyjaśnił, że stronie zarzucono m.in. popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, z czego sam ustawodawca wywodzi obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy. Podniósł również, że pozwolenie na broń cofa się nie tylko w sytuacji, gdy organ dysponuje już prawomocnym orzeczeniem sądu skazującym osobę posiadającą broń za popełnienie przestępstwa, w szczególności przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, ale również wtedy, gdy toczy się przeciwko niej postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Organ podkreślił, iż na podstawie powyżej wskazanych przepisów był zobligowany do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń, bowiem z woli ustawodawcy bronią nie mogą dysponować osoby, wobec których toczy się postępowanie karne, w szczególności o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W takiej sytuacji organ nie musi przeprowadzać dodatkowych czynności w celu wykazania istnienia obawy sprzecznego z prawem użycia broni. Odnosząc się do zarzutu strony, dotyczącego naruszenia zasady domniemania niewinności, organ stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym zasada ta nie obowiązuje, gdyż organ nie rozstrzyga o winie, czy niewinności strony, co do zarzucanych jej w postępowaniu karnym przestępstw, ani nie bada czy przestępstwo rzeczywiście zostało popełnione, nie ma też kompetencji do weryfikacji prawidłowości postępowania karnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa wspólnotowego, w szczególności art. 5 w związku z art. 95 ust. 1 TWE i art. 5 Dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (91/477/EWG; Dz. U.L 256 z 13 września 1991 r., str. 51), zmienionego przez Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r., zmieniającą Dyrektywy Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni, przez błędną ich wykładnię, polegającą na przekroczeniu zasady proporcjonalności poprzez przyjęcie, że cofnięcie skarżącemu pozwolenia na broń tylko dlatego, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu (mimo posiadanych pozytywnych opinii) jest konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego oraz przez zastosowanie tego środka ponad potrzebę, - naruszenie art. 2, art. 42 ust. 3, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w stosunku do strony, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu należy obligatoryjnie cofnąć pozwolenie na broń, - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, wobec przyjęcia przez organ, że osobie przeciwko której toczy się postępowanie karne powinno zostać cofnięte pozwolenie na broń, bez udowodnienia, że istnieje uzasadniona obawa, iż osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, - naruszenie prawa procesowego przez błędną wykładnię, w szczególności art. 6, art. 7, art. 9, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80 kpa, wobec niezebrania przez organ i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz pominięcia pozytywnych opinii, a także innych dowodów świadczących o tym, że skarżący nie ma cech, które mogą powodować obawę użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, naruszenia art. 11, art. 107 § 3, art. 12, art. 35 § 2 kpa, wobec braku wyjaśnienia dlaczego organ zasięgał opinii o skarżącym, skoro do cofnięcia mu pozwolenia na broń wystarczyła jedynie informacja, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu, art. 35 § 3, art. 36 kpa, poprzez niezałatwienie sprawy w terminie i niepodanie przyczyn zwłoki i nowego terminu załatwienia sprawy, art. 8 kpa, poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób mający pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, skarżący jednocześnie wniósł o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prejudycjalnym do ETS oraz dopuszczenie dowodu z zebranych o skarżącym opinii. W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że nie zgadza się z tezą, iż organ administracyjny cofa obligatoryjnie pozwolenie na broń tylko dlatego, że przeciwko jej posiadaczowi toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu - niezależnie od cech osobowościowych i dotychczasowego postępowania. Podniósł, że oskarżenie o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu nie stanowi samodzielnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń, a dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stwierdził, że zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, dlatego prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiotowych sprawach również nie może naruszać tej zasady. Skarżący wskazał, że zastosowana przez organy Policji interpretacja przepisów ustawy o broni i amunicji jest niezgodna z prawem wspólnotowym, bowiem została naruszona zasada proporcjonalności, poprzez cofnięcie mu pozwolenia na broń tylko dlatego, że toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu. Ponadto - zdaniem skarżącego – uchwała NSA z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 może mieć zastosowanie wyłącznie do osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a nie również w stosunku do osób, wobec których toczy się postępowanie karne w takich sprawach. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast ustosunkowując się do zarzutu naruszenia prawa wspólnotowego, w szczególności art. 5 Dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE.L.91.256.51, 2008.179.5), organ stwierdził, że zapisy tej Dyrektywy zostały implementowane na grunt systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej ustawą z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, z której wynika, że w stosunku do osób, które zostały skazane albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie czynu skierowanego m.in. przeciwko mieniu, organy Policji są zobligowane cofnąć lub odmówić wydania pozwolenia na broń palną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Jednocześnie stosownie do postanowień art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że organ jest zobligowany do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń osobie, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Posiadanie broni jest więc w polskim systemie prawnym ściśle reglamentowane i ograniczone przepisami ustawy o broni i amunicji w interesie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustawodawstwo w tym zakresie ewoluuje w kierunku zaostrzenia wymogów stawianych osobom posiadającym broń lub ubiegającym się o jej posiadanie. Świadczyć może o tym zmiana brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, dokonana przez art. 1 pkt 16 lit. "a" ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz o zmianie ustawy o Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. Nr 52, poz. 451), rozszerzająca krąg osób, którym posiadanie broni powinno być ograniczone. Rozpoznając niniejszą sprawę, należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Wobec skarżącego toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 12 k.k. (przeciwko mieniu), z art. 228 § 4 k.k. (przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego) i z art. 585 § 1 ksh (działanie na szkodę spółki handlowej), co powoduje, że skarżący znalazł się w katalogu osób, w stosunku do których istnieje ustawowy obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń, tj. osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy o broni i amunicji. We wcześniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych brak było spójności, w zakresie czy sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, czy też niezbędne jest dodatkowe wykazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Powyższe rozbieżności przesądzone zostały uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, w której stwierdzono, że osoba, która została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu z mocy prawa, jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż sam fakt skazania za popełnienie takiego przestępstwa uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, opowiadając się za bardziej rygorystycznym podejściem orzecznictwa odnośnie wymogów stawianych posiadaczom broni. W ocenie składu orzekającego powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przemawia za przyjęciem tezy, iż również sam fakt toczącego się wobec posiadacza broni postępowania karnego o popełnienie któregokolwiek z przestępstw wyszczególnionych w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu), powoduje zaistnienie uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w jego rozumieniu. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do użytego w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji sformułowania "w szczególności", stwierdził bowiem, że: "W języku polskim i technice legislacyjnej użycie zwrotu "w szczególności" oznacza bliższe wskazanie osób, sytuacji, zdarzeń, które należą do określonego wcześniej w sposób szerszy kręgu pojęciowego. Skoro zatem w omawianym przepisie określono najpierw "osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego", a następnie wskazano, że "w szczególności" są to osoby "skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu", to niewątpliwie z woli ustawodawcy krąg osób wymienionych w grupie pierwszej – szerszej, obejmuje w całości krąg osób wymienionych po słowach "w szczególności" (...). Z uwagi na powyższe stwierdzić zatem należy, iż użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje uzasadniona obawa niezgodnego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący". Powyższy tok rozumowania w pełni znajduje zastosowanie także do osób "wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw" (przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu). Nie ma zatem racji skarżący, podnosząc, że organ był zobowiązany do wykazania, że w odniesieniu do skarżącego zaistniała obawa, o której stanowi art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy o broni i amunicji. Dodać też należy, że powoływane przez skarżącego wyroki, w których zostało zaprezentowane odmienne stanowisko, nie wiążą Sądu w niniejszej sprawie. Wydane zostały przed datą przywołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. Reasumując, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że zobligowany był do zaliczenia skarżącego do kategorii osób, co do których zachodzi uzasadniona obawa, że mogą one użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stąd też chybione są zarzuty skargi w przedmiocie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji) i błędnego ustalenia stanu faktycznego (zwłaszcza art. 7 i art. 77 Kpa). Posiadanie pozytywnych opinii nie ma wpływu na zmianę oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił również organowi naruszenie Dyrektywy Rady nr 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r., a konkretnie art. 5 tej dyrektywy. Stanowiska tego, zdaniem Sądu, nie można podzielić. Wskazane bowiem wcześniej stanowisko Sądu koresponduje również z treścią powołanej przez skarżącego Dyrektywy Rady nr 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE L. 91.256.51, 2008.179.5), a konkretnie z art. 5 lit. b tej dyrektywy, który stanowi, iż bez uszczerbku dla art. 3, państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; wyrok skazujący za popełnione umyślne przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie. Państwa członkowskie mogą wycofać pozwolenie na posiadanie broni palnej, jeżeli nie jest już spełniony którykolwiek z warunków, na podstawie którego zostało ono wydane. Na grunt systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej zapisy dyrektywy zostały implementowane ustawą z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Ustawa ta jest aktem prawnym, w oparciu o który realizowane są na terenie Polski uprawnienia i obowiązki osób posiadających pozwolenie na posiadanie broni palnej oraz osób ubiegających się o wydanie takiego pozwolenia, z uwzględnieniem zapisów dyrektywy. Powołany akt w sposób kompleksowy i zgodny z celami określonymi w dyrektywie reguluje na terenie Rzeczypospolitej Polskiej kwestie dotyczące m.in. posiadania, nabywania, używania broni palnej, w tym także myśliwskiej. Należy zatem wskazać, iż powołany przez skarżącego art. 5 in fine dyrektywy w żaden sposób nie oznacza sprzeczności z uregulowaniami przyjętymi na gruncie prawa krajowego w ustawie o broni i amunicji. Polski ustawodawca skorzystał z uprawnienia jakie zostało przyjęte w art. 3 dyrektywy i zakaz wydania pozwolenia na posiadanie broni obwarował dodatkowymi okolicznościami, o których mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy. Postępowanie karne prowadzone przeciwko posiadaczowi broni o popełnienie przestępstw przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu należy w tej sytuacji uznać również za element wskazujący na zagrożenie, o którym mowa w art. 5 powołanej dyrektywty. Niezasadny jest również zarzut naruszenia Konstytucji RP, w szczególności art. 42 ust. 3 oraz zasady domniemania niewinności. Zaznaczyć należy, iż w postępowaniu administracyjnym organy Policji w ogóle nie rozpatrują kwestii winy czy niewinności posiadacza pozwolenia na broń (lub osoby o nie się ubiegającej), bowiem nie są do tego uprawnione. To przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji łączy istnienie uzasadnionej obawy już z etapem postępowania przygotowawczego. Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Organ przed wydaniem decyzji dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i prawny w sprawie, analizując zebrany materiał dowodowy i mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Ze względu na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.