I SA/Łd 330/10

Dnia 18 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.) sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2010 roku sprawy ze skargi R. O. i M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę. Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nadał rygor natychmiastowej wykonalności własnej decyzji z [...], w której określił R. i M. małżonkom O. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. oraz kwotę odsetek od zaliczek miesięcznych w tym podatku również za ten sam okres. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że zgodnie z art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zmianami) decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. W rozpatrywanej sprawie zobowiązanie podatkowe określone ww. decyzją z 2 grudnia 2009 r. przedawnia się z końcem 2009 r. Zachodziła zatem podstawa do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ pierwszej instancji zauważył, że tak krótki czas do upływu terminu przedawnienia dostatecznie uprawdopodabnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji wymiarowej nie zostanie wykonane. W zażaleniu na postanowienie organu podatkowego I instancji strona wniosła o jego uchylenie wywodząc, że sam fakt iż do upływu terminu przedawnienia pozostało mniej niż trzy miesiące nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Strona podniosła, że kwota zobowiązania określona w decyzji wymiarowej nie była na tyle duża, aby istniała obawa, że podatnicy jej nie uregulują dobrowolnie. Jednocześnie jednak w zażaleniu podniesiono, że natychmiastowa zapłata zobowiązania podatkowego może negatywnie wpłynąć na płynność finansową podatników. Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podkreślił, że wystąpienie przesłanki z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej uprawdopodabnia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Wskazał, że w chwili nadania rygoru natychmiastowej wykonalności podatnicy jeszcze nie wypełnili zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej. Jednocześnie okres do upływu terminu przedawnienia był krótszy niż miesiąc. Zatem nie można było wykluczyć, że podatnicy złożą odwołanie od decyzji wymiarowej. To zaś prowadziłoby do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego określonego tą decyzją. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, a przesłanki, którymi kierowano się przy wydaniu postanowienia zostały wskazane prawidłowo. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego zarzucając naruszenie art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Podniósł argumenty jak w zażaleniu wniesionym na postanowienie organu I instancji. Wskazał także na niekorzystne dla jego firmy skutki ekonomiczne wynikające z faktu nadania rygoru natychmiastowej wykonalności i natychmiastowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie 18 czerwca 2010 r. podatnicy wskazali, że sprawa wymiarowa nie została jeszcze zakończona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowane postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Na wstępie wskazać należy, że spór między stronami sprowadza się do tego, czy organy podatkowe w wystarczający sposób uprawdopodobniły, że zobowiązanie podatkowe strony skarżącej wynikające z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] nie zostanie wykonane. Organy podatkowe słusznie bowiem nie negują, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest uzależnione m.in. od uprawdopodobnienia wspomnianej okoliczności. Dalsze rozważania poprzedzić jednak należy krótką analizą przepisów mających istotne znaczenie dla oceny legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia. W Ordynacji podatkowej obowiązuje obecnie zasada, zgodnie z którą nieostateczne decyzje nakładające na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlegają wykonaniu. Zasada ta znajduje oparcie w art. 239a ustawy. Decyzje takie mogą być wykonane tylko wtedy, gdy zostanie im nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Przypadki, w których ustawodawca przewidział możliwość nadania wspominanego rygoru określone zostały w art. 239b § 1-2 Ordynacji podatkowej. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy najistotniejsze znaczenie ma treść art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 ustawy. Decyzji nieostatecznej można zatem nadać rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (art. 239b § 1 pkt 4), przy czym nadanie rygoru może nastąpić dopiero, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). Zdaniem sądu obie wspomniane wyżej przesłanki (upływ terminu przedawnienia oraz uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji) muszą wystąpić łącznie. Wniosek ten wynika z gramatycznej wykładni wspomnianych uregulowań. Ustawodawca zatem użył w cytowanym przepisie (art. 239b § 2) m.in. określenia "zobowiązanie nie zostanie wykonane", a nie np. określenia, że "strona nie będzie w stanie wykonać zobowiązania wynikającego z decyzji". Uzasadnia to przyjęcie interpretacji, zgodnie z którą organ, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności może uprawdopodobnić, że zobowiązanie nie zostanie wykonane nie tylko przez dokonanie kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. Uprawdopodobnienie może polegać także na wskazaniu innych okoliczności, które uniemożliwiają organom podatkowym dochodzenie należności. Okolicznością taką będzie niewątpliwie rychły upływ terminu przedawnienia. Przedawnienie powoduje bowiem wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej). W takiej sytuacji wymóg uprawdopodobnienia będzie zachowany także, gdy ze względu na wysokość zobowiązania podatkowego nie będzie wątpliwości co do możliwości jego spłaty przez podatnika. Z uzasadnień postanowień organów obu instancji wynika, że prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania określonego decyzją wymiarową wynika z faktu, że termin upływu przedawnienia tego zobowiązania liczony od daty wydania przez ten organ postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wynosi niespełna miesiąc. Uwzględniając powyższe uwagi sąd podziela pogląd organów podatkowych, że tak krótki okres do upływu terminu przedawnienia w wystarczającym stopniu uprawdopodobnia, że strona skarżąca nie wykona zobowiązania podatkowego. Należy podkreślić, że podjęcie kroków zmierzających do przerwania biegu terminu przedawnienia jest uprawnieniem organu podatkowego, z którego może swobodnie korzystać. W niniejszej sprawie organy podatkowe mogą przerwać bieg terminu przedawnienia np. przez zastosowanie środka egzekucyjnego (art. 70 § 4 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej). To zaś wymaga m.in. uzyskania ostatecznej decyzji w przedmiocie wymiaru podatku ewentualnie decyzji nieostatecznej zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności. Nadanie wspomnianego rygoru decyzji z [...] było zatem działaniem uprawnionym i uzasadnionym. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. P.Pij.