II FZ 574/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 451/10 odmawiające przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek J. Z. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 marca 2010 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że podatnik wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. Skarga wniesiona w dniu 19 kwietnia 2010 r. za pośrednictwem Izby Skarbowej w G. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 13 maja 2010 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 maja 2010 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 313 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie oraz pouczeniem wysłane w dniu 20 maja 2010 r. nie zostało przez skarżącego podjęte. Przesyłka była dwukrotnie awizowana: w dniu 24 maja 2010 r. oraz 1 czerwca 2010 r. Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2010 r. przesyłkę awizowaną w dniu 24 maja 2010 r. pozostawiano w aktach ze skutkiem doręczenia w dniu 7 czerwca 2010 r. Termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 14 czerwca 2010 r. Pomimo upływu terminu skarżący nie uiścił wpisu sądowego. 3. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę z uwagi na brak wpisu. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie złożenia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu w dniu 14 lipca 2010 r. 4. W dniu 19 lipca 2010 r. J. Z. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Wraz z wnioskiem uiścił wpis w wysokości 313 zł. Uzasadniając wniosek wskazał, że po złożeniu skargi do WSA w Gdańsku przez ponad miesiąc oczekiwał na jakąkolwiek korespondencję odnośnie tej sprawy. W terminie od 22 maja do 11 czerwca 2010 r. przebywał wraz z rodziną poza miejscem zamieszkania, na zaplanowanym od dawna urlopie wypoczynkowym, na dowód czego przedłożył oświadczenie właściciela pensjonatu. W uzasadnieniu wniosku poinformował, że powrocie z urlopu nie znalazł w skrzynce pocztowej jakiejkolwiek korespondencji, w tym awiza pocztowego. 5. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 86 § 1 oraz art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. – wskazał, że J. Z. nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie sądu podatnik składając skargę musiał liczyć się z faktem, że z sądu administracyjnego zostanie skierowana do niego korespondencja, która zawierać będzie m. in. informację o sygnaturze sprawy, stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę oraz wezwanie do uzupełnienia ewentualnych braków skargi. Korespondencji takiej należało spodziewać się po upływie 30 dni od dnia złożenia skargi za pośrednictwem organu (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W takiej sytuacji, przyjmując zasadę, że od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, dłuższa zaplanowana nieobecność w miejscu zamieszkania winna skutkować co najmniej podjęciem próby zasięgnięcia informacji w sądzie (telefonicznej czy osobistej) na temat aktualnego stanu postępowania, które strona zainicjowała skargą jeszcze przed swoją nieobecnością. Niezależnie od powyższego strona wiedząc, że przez 3 tygodnie będzie przebywać poza miejscem zamieszkania, mogła wskazać czasowy adres do korespondencji bądź też pełnomocnika do odbioru korespondencji na ten okres. W ocenie sądu wnioskodawca nie uprawdopodobnił również braku pozostawienia awiza przesyłki pocztowej w skrzynce odbiorczej, nie przedstawił okoliczności szczególnych, nie wskazał, aby skrzynka pocztowa uległa dewastacji. Z adnotacji pozostawianych przez listonosza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji wynikało, że doręczyciel dwukrotnie - w dniu 24 maja 2010 r. i 1 czerwca 2010 r. – pozostawił w skrzynce na korespondencję zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej G. [...]. W ocenie sądu zapis doręczyciela zgodny z zasadami doręczania przesyłek urzędowych szczegółowo regulowany zarówno przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak i instrukcjami wewnątrzorganizacyjnymi Poczty, nie został podważony oświadczeniami wnioskodawcy. 6. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik zarzucił niewłaściwą interpretację art. 87 § 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. W związku z tym podatnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie. W uzasadnieniu skarżący wskazał na dodatkowe okoliczności i fakty, które uszły uwadze sądowi pierwszej instancji tj. fakt, że jest osobą schorowaną (w załączeniu do zażalenia zaświadczenie lekarskie) oraz konflikt sąsiedzki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zażalenie podlega oddaleniu. Jak wynika z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002 r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). W piśmiennictwie rozumienie pojęcia uprawdopodobnienie sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu poszczególni autorzy określają uprawdopodobnienie jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza więc udowodnienia a uprawdopodobnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło, czy nie. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. Zasadnie sąd pierwszej instancji przyjął, że Jerzy Zabielski nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, bowiem podatnik składając skargę musiał liczyć się z faktem, że z sądu administracyjnego zostanie skierowana do niego korespondencja, która zawierać będzie m. in. informacje o sygnaturze sprawy, stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę oraz wezwanie do uzupełnienia ewentualnych braków skargi. Skarżący będąc świadomym fakty wyjazdu na dłuższy czas poza miejsce zamieszkania (przez 3 tygodnie) mógł podjąć próbę zasięgnięcia informacji w sądzie (telefonicznej czy osobistej) na temat aktualnego stanu postępowania. Strona mogła na okres nieobecności wskazać czasowy adres do korespondencji bądź też pełnomocnika do odbioru korespondencji na ten okres. Działań skarżącego nie można zakwalifikować, jako zachowanie należytej staranności w prowadzeniu własnych sprawy. Tak samo za prawidłowe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku pozostawienia awiza przesyłki pocztowej w skrzynce odbiorczej, nie przedstawił okoliczności szczególnych, nie wskazał, aby skrzynka pocztowa uległa dewastacji. Co trafnie zauważył sąd pierwszej instancji, że z adnotacji pozostawianych przez listonosza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji wynikało, iż doręczyciel dwukrotnie - w dniu 24 maja 2010 r. i 1 czerwca 2010 r. – pozostawił w skrzynce na korespondencję zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej G.[...]. Zapis ten nie został w żaden sposób podważony w trakcie prowadzonego postępowania. Odnosząc się do argumentacji zażalenia, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, składający wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności, winien wskazać w nim na wszelkie okoliczności odnoszące się do przywrócenia terminu. Nie mniej jednak odnosząc się do podniesionej w zażaleniu argumentacji należy wskazać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Okoliczność uzyskania zalecenia lekarskiego, co do zmiany klimatu przez skarżącego (na co przedłożono zaświadczenie lekarskie z dnia 12 sierpnia 2010 r. w załączeniu do zażalenia) w ocenie Sądu nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Skoro bowiem warunek braku winy jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu i polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana to można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, Sąd bierze bowiem pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 28 września 2009 r., II SA/Bd 401/09, niepubl.). W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona mając pełna świadomość swojej dłuższej nieobecności nie podjęła konkretnych czynności mających na celu zapewnienie prawidłowości dostarczania mu korespondencji. Podnoszona w zażaleniu argumentacja w zakresie sporu pomiędzy podatnikiem a jego sąsiadem, nie wskazuje na żadne konkretne okoliczności, które miałby świadczyć o tym, że tenże sąsiad miałby przeszkadzać w doręczaniu do niego korespondencji. Zawarta w zażaleniu teza, że "skarżący nabiera uzasadnionych podejrzeń co do istotnych przyczyn niedoręczenia mu awiza w niniejszej sprawie." nie została poparta żadnymi konkretnymi okolicznościami, które miałyby świadczyć o tym, że to sąsiad skarżącego ponosi odpowiedzialność za niedoręczanie podatnikowi korespondencji. Okoliczność ta pozostaje w sferze domysłów a nie faktów i nie może być przez sąd brana pod uwagę. Również podniesiona przez stronę okoliczność kontroli skrzynki pocztowej przez matkę skarżącego, która twierdzi, że nie było żadnej korespondencji do skarżącego, nie może odnieść skutku, bowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru jasno wynika, że doręczyciel pozostawił zawiadomienie w skrzynce do korespondencji. Przy czym należy zauważyć, że była ona również powtórnie awizowana w dniu 1 czerwca 2010 r. W tej sytuacji Sąd z przytoczonych wyżej względów doszedł do przekonania, że skarżący nie dochował należytej staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.