III SA/Gl 365/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi I. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...], 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną tutaj decyzją z [...]r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), po rozpatrzeniu odwołania I.O. umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie, w której Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wydał [...] r. decyzję nr [...] przyznającą J.Z. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2007. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wyjaśnił, iż J.Z. [...] r. złożył wniosek o przyznanie płatności do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb J. gmina K. Następnie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wskazaną już decyzją przyznał J.Z. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 (jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową). W toku kontroli administracyjnej wykryto błąd kontroli krzyżowej polegający na zadeklarowaniu tej samej powierzchni w tym samym roku gospodarczym w obrębie tych samych działek ewidencyjnych przez I.O. Od decyzji pierwszej instancji J.Z. nie złożył odwołania, takie odwołanie wniosła natomiast [...] r. I.O. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., adresowane do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., który postanowieniem z [...] r. nr [...] powołując się na art. 65 § 1, art. 19 i art. 129 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przekazał odwołanie do rozpatrzenia Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że skoro I.O. [...] r. wniosła do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniosek o wpis do ewidencji producentów wskazując jako adres zamieszkania K., to organem właściwym do rozpoznania jej odwołania jest w tym wypadku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. W uzasadnieniu zaskarżonej tutaj decyzji z [...] r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. przypomniał, że zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. Nr 170 z 2008 r., poz. 1051 ze zm.), odwołanie od decyzji rozpatruje się w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Następnie powołując się na stan faktyczny sprawy oraz art. 7, art. 18, art. 12 wskazanej ustawy, a także na wspólnotową definicję rolnika wyjaśnił, że postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy rolnika – J.Z., który jest stroną postępowania administracyjnego mającą interes prawny w nabyciu konkretnego uprawnienia. To postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji adresowanej do J.Z., co oznacza, że I.O. nie była uprawniona do wniesienia odwołania w sprawie innego producenta rolnego. Stwierdzono zatem niedopuszczalność odwołania wniesionego przez osobę, która nie była do tego legitymowana. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego I.O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, iż posiada indywidualny interes prawny w sprawie, która zakończyła się wydaniem decyzji przyznającej płatności obszarowe J.Z. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, a odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów w całości powtórzył argumentację przytoczoną już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Swoje stanowisko w sprawie strona skarżąca podtrzymała w piśmie z 12 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prezentuje w tej sprawie następujące stanowisko: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, według art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w tym trybie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C.(zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Według art. 145 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei, art. 156 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z art. 19 tej ustawy, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Ten przepis ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu. Treść tego obowiązku oznacza powinność organu administracji publicznej przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową organu, co wynika z zasady praworządności (art. 6). Organ administracji publicznej jest obowiązany przestrzegać z urzędu swojej właściwości w całym toku postępowania administracyjnego (uchwała SN z dnia 29 maja 1991 r., III ARN 17/91, PiP 1992, z. 3, s. 108). Powyższa zasada obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a zatem w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 31 stycznia 1986 r., II SA 2307/85, SPB 1987, nr 1, s. 63) oraz w postępowaniach nadzwyczajnych, a także na wszystkich etapach tych postępowań. Organ administracji publicznej powinien przestrzegać swojej właściwości z urzędu szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien stosować przepisy art. 65-66. Z charakteru wszczęcia postępowania z urzędu wynika, że organ administracji publicznej powinien skrupulatnie zbadać swoją właściwość jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności w sprawie, powodującej wszczęcie postępowania z urzędu. W tej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte wnioskiem J.Z., a przepisy dotyczące właściwości to: - art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.); - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2008 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1021) w sprawie właściwości miejscowej kierowników biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które w § 1 stanowi, że właściwość miejscowa kierowników biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawach dotyczących nieruchomości położonych w miastach na prawach powiatu oraz w innych sprawach, w których stroną jest podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę, miejsce pobytu albo ostatnie miejsce zamieszkania w mieście na prawach powiatu, jest określona w załączniku do rozporządzenia; - art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach dotyczących płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów i pomocy do rzepaku, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika. Skoro płatności obszarowe są przyznawane w drodze decyzji i rolnikowi (w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1782/2003) przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, to tym samym stroną postępowania administracyjnego w sprawie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok był J.Z., nie I.O. Właściwość miejscowa organu wynika z ustalonego już miejsca zamieszkania rolnika J.Z., i nie ma tutaj znaczenia miejsce zamieszkania I.O., która w tej sprawie wniosku o przyznanie płatności nie złożyła. Według art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony nastąpiło z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skuteczne wszczęcie postępowania w ściśle określonym dniu spowodowało, że, organ administracji publicznej właściwy miejscowo i rzeczowo mógł przeprowadzić postępowanie zakończone decyzją merytoryczną adresowaną do strony - rolnika J.Z. Wobec tego, że w tej sprawie naruszono przepisy o właściwości należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ, który nie jest właściwy w sprawie. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia organu właściwego do rozpoznania odwołania wniesionego w sprawie J.Z., a to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono z mocy art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy, zasądzony zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w kwocie [...] zł obejmuje uiszczony wpis od skargi.