II OZ 475/10

II OZ 475 / 10 POSTANOWIENIE Dnia 22 czerwca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 162/10 w zakresie odmowy dopuszczenia A. C. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi Gminy Krosno Odrzańskie na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubuskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska Zastępcy Burmistrza Krosna Odrzańskiego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. II OZ 475 / 10 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił dopuszczenia A. C. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż adwokat J. S., działający w imieniu M. G. oraz A. C. złożył wniosek o dopuszczenie reprezentowanych osób do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Gminy Krosno Odrzańskie na zarządzenie zastępcze Wojewody Lubuskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska Zastępcy Burmistrza Krosna Odrzańskiego. Wnioskodawca wskazał w uzasadnieniu swego wniosku, iż w toku postępowania jednocześnie swój udział zgłosili: Burmistrz, jego Zastępca oraz Miejski Klub Sportowy [...] w K., jako zainteresowani wynikiem postępowania w sprawie. Pełnomocnik wnioskodawców stwierdził, iż bezsporną okolicznością jest, że A. C. pozostaje zainteresowany wynikiem postępowania, zaś skutki skarżonego zarządzenia mają wpływ na jego interes prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając A. C. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym, wskazał na treść art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) oraz na fakt, iż zaskarżonym zarządzeniem zastępczym Wojewoda Lubuski odwołał ze stanowiska Zastępcę Burmistrza Krosna Odrzańskiego M. G., co w jego ocenie skutkowało oczywistym ustaleniem, iż zaskarżone zarządzenie nie dotyczy bezpośrednio osoby wnioskodawcy A. C. Wskazując na poglądy orzecznictwa i piśmiennictwa, Sąd podkreślił, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, podniesione przez pełnomocnika A. C. argumenty wskazują jedynie na istnienie ewentualnego interesu faktycznego w przystąpieniu do postępowania w niniejszej sprawie. W związku z tym, że A. C. nie wykazał interesu prawnego stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie powołanego przepisu, orzekł jak na wstępie. Kwestia dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym M. G. została rozstrzygnięta odrębnym postanowieniem. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. C., zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę postanowienia, a mających wpływ na jego treść, polegającą na uznaniu, iż A. C. nie wykazał interesu prawnego stosowanie do art. 33 § 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy interes taki de facto istnieje, a skarżący dał temu wyraz we wniosku z dnia 7 kwietnia 2010 r. o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu. Wskazując na powyższy zarzut żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w nim przedstawione. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, które to podstawy zostały wyliczone enumeratywnie w § 2 tego przepisu. Badanie zaskarżonego postanowienia pod tym kątem, ujawniło wystąpienie jednej z nich. Zgodnie z treścią art. 90 § 1 p.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Zaznaczyć należy, iż posiedzenie sądowe jest terminem o najszerszym znaczeniu i obejmuje swoim zakresem tak posiedzenia jawne, jak i posiedzenia niejawne, z tym, że co do zasady posiedzenia jawne są rozprawami i tylko wyjątkowo nie muszą one mieć takiej formy np. w sytuacji posiedzenia, na którym ma miejsce odroczenie ogłoszenia wyroku (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat., M. Niezgódka- Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2009, s. 270). Wyraźnego zaakcentowania wymaga również kwestia porównania przepisu art. 90 p.p.s.a. z jego konstytucyjnym wzorcem tj. art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, ustanawiającego zasadę "prawa do sądu" w aspekcie charakterystyki sposobu działania sądów jako rozpoznających sprawę jawnie. W literaturze podkreśla się, iż jawność ta oznacza możliwość zarówno dla osób zainteresowanych, jak i dla wszystkich innych, bezpośredniego śledzenia przebiegu "rozpatrywania" sprawy (nazywane "publicznością procesu), a także informowania o nim w środkach społecznego przekazu, co obejmuje zarówno "publiczne" fazy postępowania, jak i fazy "niepubliczne" (P. Sarnecki. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom III, Wydawnictwo Sejmowe 2003- komentarz do art. 45, s. 6). Ponadto jawność jako cecha działalności sądów znajduje również swoje odzwierciedlenie w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać należało również, iż odwołanie się do powyższego podziału prowadzi do wyróżnienia dwóch aspektów jawności - wewnętrznego i zewnętrznego. O ile, jawność wewnętrzna odnosi się tylko do stron (uczestników) postępowania i polega na umożliwieniu im uczestnictwa we wszystkich posiedzeniach sądu, a jej naruszenie może skutkować nieważnością postępowania z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swoich praw, o tyle jawność zewnętrzna oznacza jawność postępowania wobec publiczności, a więc otwarty wstęp osób pełnoletnich na posiedzenia jawne sądu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 października 2006 r. sygn. SK 34/06, OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zauważyć trzeba, iż Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę też na to, iż o ile wzorcem dla zaistnienia jawności wewnętrznej jest art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, to dla wprowadzenia ograniczeń w tej jawności niezbędnym jest odwołanie się do wyższego standardu, określonego w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt SK 57/05, Dz. U. z 2007 r. Nr 225, poz. 1670). Konkretyzację powyższej zasady wprowadzono w art. 90 § 1 p.p.s.a., gdzie powtarzając zasadę jawności posiedzeń sądowych, dopuszczono w przepisach szczególnych tejże ustawy możliwość rozpoznania sprawy lub jej części na posiedzeniu niejawnym, wyłączając zasadę jawności zewnętrznej i ograniczając jawność wewnętrzną, jedynie do przypadków wezwania danej osoby na takie posiedzenie niejawne (art. 95 p.p.s.a.). Zgodnie ze wskazanym wyżej art. 90 § 1 p.p.s.a. "Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie". W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż rozpoznanie określonej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest możliwe tylko wówczas, gdy tak stanowi przepis szczególny np.: art. 30 p.p.s.a., art. 55 §1 p.p.s.a., art. 58 §3 p.p.s.a., art. 61 §5 p.p.s.a., art. 86 §1 p.p.s.a., art. 88 p.p.s.a, art. 89 p.p.s.a. Wobec tego, że ustawodawca nie przewidział dla wniosku, o jakim mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., a dotyczącym dopuszczenia podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, w charakterze uczestnika, do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, możliwości orzekania na posiedzeniu niejawnym, poprzez wyraźne umieszczenie takiego zapisu w przepisach ustawy, to należało przyjąć, iż trybem właściwym dla rozpoznania takiego wniosku jest posiedzenie jawne. W okolicznościach niniejszej sprawy, należało więc przyjąć, że skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, w sytuacji gdy prawidłowym byłoby wydanie go na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym, to wydanie kontrolowanego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia składu orzekającego (art. 16 § 1 p.p.s.a.), a więc z naruszeniem art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., którą to okoliczność Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Wobec ujawnienia się powyżej wskazanej okoliczności, odniesienie się merytorycznie do oceny możliwości przystąpienia A. C. do toczącego się postępowania byłoby przedwczesne. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.