I OSK 1739/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-10-19

Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Małgorzata Pocztarek, Leszek Kiermaszek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy waloryzacja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wypłaconego na podstawie decyzji ostatecznej, która następnie została uchylona lub stwierdzono jej nieważność, powinna być dokonana na podstawie art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że waloryzacja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wypłaconego na podstawie ostatecznej decyzji, która następnie została uchylona lub stwierdzono jej nieważność, nie może być dokonana na podstawie art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten określa metodę waloryzacji, ale nie stanowi podstawy do jej zastosowania w sytuacji, gdy odszkodowanie zostało już wypłacone i nie jest związane ze zwrotem nieruchomości. Brak jest jednoznacznego przepisu prawa dopuszczającego taką waloryzację.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1979 r. Decyzją z 2009 r. Prezydent Miasta Gdyni ustalił odszkodowanie w kwocie 47.444 zł, uznając je za wypłacone. Wojewoda Pomorski decyzją z 2009 r. uchylił tę decyzję i ustalił odszkodowanie w wysokości 215.128 zł, zmniejszając je o zwaloryzowaną kwotę wypłaconego wcześniej odszkodowania (14.974 zł), co dało kwotę 200.154 zł do zapłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Prokuratora Okręgowego na decyzję Wojewody. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że waloryzacja wypłaconego odszkodowania była nieprawidłowa.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA del. Leszek Kiermaszek Protokolant st. inspektor sądowy Barbara Dąbrowska-Skóra po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 249/10 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w [...] na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...]grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 249/10 oddalił skargę Prokuratora Okręgowego w [...]na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...]grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Prezydent Miasta Gdyni decyzją z dnia [...]października 1979 r. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Gdyni, o powierzchni 665 m, stanowiącej własność L.M., oraz przyznał odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 47444 zł. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 17 listopada 1979 r. W dniu [...]czerwca 2007 r. Wojewoda Pomorski, po rozpatrzeniu wniosku L.M. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Decyzja Wojewody została jednakże uchylona przez Ministra Budownictwa w dniu [...]września 2009 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania i w tym zakresie Minister stwierdził nieważność tej decyzji. utrzymując ją w pozostałej części w mocy. W konsekwencji wnioskiem z dnia 9 stycznia 2008 r. L.M. zwróciła się do Prezydenta Miasta Gdyni o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Decyzją z dnia [...]maja 2009 r. Prezydent Miasta Gdyni – wykonując zadania starosty z zakresu administracji rządowej i działając na podstawie art. 129 ust. 1, art. 130 ust. 1 i 2 oraz art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) dalej jako u.g.n. ustalił na rzecz L.M. odszkodowanie za nieruchomość położoną w Gdyni przy ul. Metalowej 33, oznaczoną jako działka o nr 170/3, KW 27831 (wcześniej KW 14939) według stanu i wartości na dzień wywłaszczenia - 30 października 1979 r. - na kwotę 47.444 zł. uznając równocześnie, że odszkodowanie te zostało wypłacone w całości. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że obowiązujące przepisy umożliwiają ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość poprzez oszacowanie jej wartości na dzień wywłaszczenia, po uzyskaniu opinii biegłego rzeczoznawcy w tym przedmiocie, o czym stanowi art. 130 u.g.n. W trakcie postępowania przeprowadzono dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy, który wyliczając odszkodowanie za nieruchomość potwierdził, że wyliczona obecnie wartość jest tożsama z odszkodowaniem przyznanym w uchylonej decyzji z dnia 30 października 1979 r. Tym samym bezzasadne jest twierdzenie L.M., jakoby wysokość odszkodowania powinna być równa aktualnej wartości nieruchomości. Równocześnie organ podał, że fakt wypłacenia odszkodowania w kwocie 47444 zł wynika nie tylko z samej decyzji odszkodowawczo – wywłaszczeniowej ale również z oświadczenia pełnomocnika L.M. złożonego w dniu 23 marca 2009 r. na rozprawie administracyjnej. Fakt ten nie był zresztą kwestionowany przez strony na żadnym etapie postępowania Po rozpoznaniu odwołania L.M., Wojewoda Pomorski działając na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. decyzją z dnia 14 grudnia 2009 r., uchylił w całości zaskarżone orzeczenie i ustalił odszkodowanie w wysokości 215128 zł. Organ odwoławczy zmniejszył równocześnie ustalone odszkodowanie w wysokości 215128 zł o kwotę 14974 zł., stanowiącą zwaloryzowane odszkodowanie wypłacone w 1979 r. i ustalił że wypłacie na rzecz L.M. podlega kwota 200154 zł., do zapłaty której zobowiązany jest Prezydent Miasta Gdyni wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej. Zdaniem organu odwoławczego treść art. 130 u.g.n. wskazuje, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1 ustawy, według stanu odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanym przypadku nie ma zastosowania zdanie pierwsze cytowanego wyżej art. 130 ust. 1 u.g.n., gdyż przepis ten dotyczy sytuacji, gdy starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 119 u.g.n. wydaje decyzję o wywłaszczeniu po raz pierwszy. W konsekwencji zgodnie z twierdzeniami L.M. sformułowanymi w odwołaniu w niniejszym przypadku mają zastosowanie przepisy art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 130 ust. 1 zdanie drugie u.g.n. Przepis art. 130 ust. 1 zdanie drugie u.g.n. stanowiący podstawę prawną ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość stanowi, iż wysokość tego odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw (wydania decyzji o jej wywłaszczeniu) natomiast wartość nieruchomości przyjmuje się na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu. Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że rzeczoznawcy majątkowi prawidłowo wycenili sporną nieruchomość biorąc za podstawę art. 130 ust. 1 zdanie drugie u.g.n. posługując się przy tym podejściem porównawczym stosując metodę skorygowanej ceny średniej wskazując aktualną wartość nieruchomości w wysokości 215128 zł. Biorąc jednak pod uwagę obowiązek zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przez osobę której wypłacono odszkodowanie lub jej spadkobierców, w przypadku, gdy decyzja na podstawie której przyznano odszkodowanie została uchylona lub stwierdzono jej nieważność organ odwoławczy dokonał niezbędnych rozliczeń w tym zakresie. Mianowicie dokonano waloryzacji wypłacanego L.M. w 1979 r. odszkodowania wysokości 47444 zł i ustalono że po denominacji wynosi ono obecnie 14974 zł. Następnie Wojewoda przyjął, że kwota 215128 zł odpowiadająca aktualnej wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości podlega zmniejszeniu o kwotę 14974 zł, należną Skarbowi Państwa od L.M.. Zatem wypłacie na jej rzecz podlega kwota 200154 zł. Skargę na powyższą decyzję Wojewody Pomorskiego złożył Prokurator Okręgowy w [...], wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II Instancji, zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenia art. 5 u.g.n. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził na wstępie, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny dotyczący faktu wywłaszczenia nieruchomości położonej w Gdyni, o powierzchni 665 m stanowiącej własność L.M. oraz przyznania i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 47444 zł. Prawidłowość ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organy nie budzi wątpliwości, w istocie również nie jest kwestionowana przez strony i uczestników postępowania. W przekonaniu Sądu Wojewoda Pomorski prawidłowo przyjął również, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.g.n., a konkretnie art. 233, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 130 ust. 1 zdanie drugie u.g.n. 9. Zgodnie z normą tego pierwszego przepisu, mającego charakter przejściowy, sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Sąd I instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku, co nie było kwestionowane przez strony, postępowania ostateczna decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...]września 2007 r. uchylająca decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...]czerwca 2007 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania, którą również orzeczono o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...]października 1979 r. w części spowodowała konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia wysokości odszkodowania należnego L.M. między innymi poprzez waloryzację kwoty już wypłaconej. Podkreślił, iż waloryzacja dokonywana w trybie administracyjnym oznacza urealnienie już ustalonego odszkodowania przy zastosowaniu wskaźników wskazanych w art. 227 u.g.n. (tak też wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 maja 2002 r. sygn. I SA 2378/00 - Lex nr 81740). Przepisy u.g.n. nie określają metody obliczania waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wskazują jedynie w art. 132 ust. 3 u.g.n., że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty, a waloryzacji tej dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązania do zapłaty odszkodowania. Ponadto waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski" o czym stanowi art. 5 u.g.n., zaś do czasu ogłoszenia tych wskaźników waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS zgodnie z art. 227 u.g.n. Mając na uwadze przytoczone wyżej przepisy u.g.n oraz wyjaśnienia organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnoszące się do metody obliczania waloryzacji Sąd uznał, że zasądzona kwota zwaloryzowanego odszkodowania została obliczona prawidłowo. Zgodnie z art. 5 u.g.n. waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". W myśl natomiast art. 227 cytowanej ustawy, do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Sąd I instancji uznał, wbrew zarzutowi sformułowanemu przez Prokuratora Okręgowego, że trafnie zastosowano wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych określone w art. 227 u.g.n. (załącznik nr 1 do decyzji Wojewody Pomorskiego), albowiem do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie opublikowano wskaźników zmian cen nieruchomości, o których mowa w art. 5 u.g.n. Organ odwoławczy nie mógł postąpić inaczej będąc związanym obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania przepisu art. 5 u.g.n. z uwagi na jego nieobowiązywanie zwane przez skarżącego wygaśnięciem, wskazał, że termin prawniczy desuetudo określa sytuację długotrwałego niestosowania lub nieprzestrzegania w praktyce normy prawnej skutkującego utratą mocy obowiązującej. Co istotne, przepis taki raczej nie zostanie w przyszłości uchylony. Dodał, iż brak w ustawie daty wygaśnięcia konkretnego przepisu prowadzi do sytuacji, w której taki akt formalnie obowiązuje "na zawsze", mimo że merytorycznie regulacja może stać się w pewnym momencie bezprzedmiotowa. To wówczas właśnie, sytuacja taka może prowadzić do konieczności zastosowania dyskusyjnej formuły desuetudo. Odnosząc te zasady do rozpatrywanej sprawy, Sąd zwrócił przede wszystkim uwagę na fakt, że do zastosowania formuły desuetudo nie wystarczy przywołany przez skarżącego artykuł w Rzeczpospolitej z dnia 14 stycznia 2008 r. prezentujący oświadczenie rzecznika prasowego Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, iż nie będzie określał i ogłaszał wskaźników zmian cen nieruchomości wbrew zobowiązaniu płynącemu z art. 5 u.g.n. Zdaniem Sądu brak podstaw prawnych do uznania, że (przy hipotetycznym przyjęciu koncepcji, że jest to w ogóle dopuszczalne) organ miał prawo uznać przepis art. 5 u.g.n. za wygasły na skutek niestosowania go, choćby już z tego powodu, że o ewentualnej możliwości zastosowania formuły desuetudo, można by mówić dopiero wtedy, gdyby dany przepis prawa (akt) powszechnie nie był stosowany przez właściwe organy publiczne przez dłuższy okres czasu i niewątpliwie nie chodzi tu o okres czasu liczony w miesiącach lecz co najmniej w latach. Samo zaś oświadczenie rzecznika prasowego jakiegokolwiek organu o niestosowaniu określonej regulacji prawnej w przyszłości nie jest wiążące dla samego organu chociażby i może zostać w każdej chwili zmienione bez podawania przyczyn. Od powyższego wyroku prokurator Prokuratury Okręgowej w [...]wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu: 1) naruszenie art. 5 i 227 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) w związku z art. 21 ust. 2 i art. 203 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. nr 231 z 2007 roku, poz. 1701), polegające na mylnym zrozumieniu treści wskazanych przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wynikającym między innymi z nieuwzględnienia - kształtującej pojęcie słuszności odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - roli organu kontroli państwowej przy ocenianiu gospodarności wydającej środki publiczne jednostki samorządu terytorialnego, a w konsekwencji - na zastosowaniu wygasłej normy nakazującej waloryzować odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie zharmonizowanych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, 2) naruszenie art. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegające na mylnym zrozumieniu treści tego przepisu i przyjęcie, że nie wskazuje metody obliczania waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, 3) naruszenie § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 w związku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji i zadań rzeczników prasowych w urzędach organów administracji rządowej (Dz. U. nr 4, poz. 36) polegające na mylnym przyjęciu, że oświadczenie Rzecznika Prasowego Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 14 stycznia 2008 r nie odzwierciedla stanowiska Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie wykonania delegacji zawartej w art. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w wyniku czego dowolnie przyjęto, że nadejdzie czas określenia i ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości, 4) naruszenie art. 133 § 1 i art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz niepełnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy w oparciu tylko o ich część, wyrażające się mającym istotny wpływ na wynik sprawy pominięciem przy ustalaniu tego stanu: - znajdujących się na stronach szóstej i siódmej wskazanej decyzji nr [...] Prezydenta Miasta Gdyni w Gdyni z [...]maja 2009 r. informacji o skontrolowaniu postępowania w tej sprawie przez Najwyższą Izbę Kontroli i podjęciu przez Komisję Odwoławczą Najwyższej Izby Kontroli 5 października 2007 r. uchwały (zatwierdzonej postanowieniem nr WPK/WPZ-0023-216/2007/W Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z 7 listopada 2007 r.) oddalającej zastrzeżenie wobec wystąpienia pokontrolnego, - znajdujących się w aktach postępowania Prezydenta Miasta Gdyni wystąpienia pokontrolnego nr LGD-411002-01-07 Najwyższej Izby Kontroli z 27 sierpnia 2007 r. i uchwały (zatwierdzonej postanowieniem nr WPK/WPZ-0023-216/2007/W Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z 7 listopada 2007 r.) Komisji Odwoławczej Najwyższej Izby Kontroli z 5 października 2007 r. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej są częściowo uzasadnione, co uzasadniało jej uwzględnienie. Trafny, pomimo błędnego jego uzasadnienia jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 5 i art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr. 261, poz. 2603 ze zm. ), dalej określanej jako u.g.n. ( pkt. 1 i pkt. 2 skargi kasacyjnej ). Naruszenie powyższych przepisów wynika z zaakceptowania przez Sąd I instancji dokonanej przez Wojewodę Pomorskiego zaskarżoną decyzją waloryzacji odszkodowania wypłaconego L.M. w kwocie 47.444 zł. w 1979r. Już w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 pazdziernika 2000r. OPS 12/00 ONSA 2001/1/10 została bowiem rozstrzygnięta kwestia, że orzekając o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art. 129 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./, organ uwzględnia wypłacenie stronie odszkodowania na podstawie ostatecznej decyzji, która w toku dalszego postępowania została uchylona, nie może jednak waloryzować kwoty wypłaconego odszkodowania na podstawie art. 5 tej ustawy. W uzasadnieniu cytowanej uchwały, podjętej na gruncie podobnego stanu faktycznego sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sprawa waloryzacji wypłaconej kwoty, nie jest regulowana przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 5 tej ustawy normuje metodę waloryzacji, ale nie określa przypadków, w których waloryzacji należy dokonać. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż przepis art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami reguluje metodę waloryzacji w odniesieniu do kwot należnych z tytułów określonych w tej ustawie, a więc w przypadkach określonych w ustawie. Stwierdził, że ustawa nakłada wprost obowiązek stosowania waloryzacji w ściśle określonych przypadkach /np. w art. 132 ust. 3, art. 68 ust. 2/. Nie ma natomiast przepisu stanowiącego podstawę waloryzacji w odniesieniu do odszkodowania już zapłaconego w części lub całości, jeżeli nie jest to związane ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wywieść podstaw do stosowania waloryzacji w sposób określony w art. 5 tej ustawy, to ten szczególny przepis nie może być stosowany w omawianym przypadku. Oznacza to, że kwota wypłaconego odszkodowania nie może być waloryzowana na podstawie art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ani też nie może być stosowana metoda waloryzacji określona w tym przepisie. Waloryzacja świadczenia pieniężnego z uwagi na zmianę siły nabywczej pieniądza jest wyjątkiem od zasady nominalizmu, który musi wynikać jednoznacznie z przepisu prawa. Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do uzasadnienia uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1993 r., III AZP 3/93 /OSNCP 1993 nr 10 poz. 174/, w którym analizując przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, również wyrażono pogląd, że bez wprowadzenia przepisu dopuszczającego dokonanie waloryzacji, waloryzacja nie może być dokonana. Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 pazdziernika 2000r. skoro nie ma przepisu stanowiącego podstawę do dokonania waloryzacji kwoty wypłaconej, jako odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie decyzji ostatecznej, która w toku dalszego postępowania została uchylona, to brak jest podstaw do waloryzacji tej kwoty według zasad określonych w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w decyzji ostatecznie ustalającej wysokość odszkodowania. W rozpoznawanej sprawie wbrew stanowisku przedstawionemu w przytoczonej uchwale Sąd I instancji uznał, że decyzja Wojewody Pomorskiego, którą na podstawie art. 5 w zw. z art. 227 u.g.n. zwaloryzowano odszkodowanie wypłacone L.M. na podstawie decyzji, której nieważność w tej części została stwierdzona w 2009r., jest zgodna z prawem. Ze stanowiskiem takim z przyczyn przedstawionych wcześniej nie można się zgodzić. Ponowne ustalenie wysokości odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia powinno nastąpić bowiem z uwzględnieniem kwoty wypłaconego w 1979r. odszkodowania, jednak bez jego waloryzacji. Nieuzasadnione są natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie naruszył § 3 ust. 2 pkt. 1 i 2 w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002r. w sprawie organizacji i zadań rzeczników prasowych w urzędach organów administracji rządowej ( Dz. U. Nr. 4 poz. 36 ). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby tak jak twierdzi skarga kasacyjna, Sąd I instancji uznał, że oświadczenie rzecznika prasowego Prezesa GUS z dnia 14 stycznia 2008r. nie odzwierciedla stanowiska Prezesa GUS w sprawie wykonania delegacji zawartej w art. 5 u.g.n.. Sąd powiedział tylko, że do zastosowania formuły desuetudo nie wystarczy takie oświadczenie. Ze stanowiskiem Sądu I instancji należy się zgodzić. Organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa. Przepisy art. 5 i art. 227 u.g.n. nie zostały uchylone, a organ nie może odmówić zastosowania obowiązujących przepisów, chociaż co zostało podkreślone wcześniej, w niniejszej sprawie przepisy te zostały zastosowane nieprawidłowo. Nie został naruszony również przez Sąd i instancji w sposób wskazany w skardze kasacyjnej art. 133 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. ), a to dlatego, że dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym bardziej jego oceny prawnej, wnioski wynikające z kontroli przeprowadzonej przez organy kontroli państwowej nie mają istotnego znaczenia. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło