II SA/Wa 281/09
WyrokWSA w Warszawie2009-05-20
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk, Ewa Pisula-Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Agencji Wywiadu, który wcześniej skorzystał z pomocy finansowej na cele mieszkaniowe, została wydana z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi, który wcześniej skorzystał z pomocy finansowej na cele mieszkaniowe, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie uwzględniono wymogu zwolnienia zajmowanego lokalu i zwrotu pomocy finansowej, co stanowiło przesłankę negatywną do przydziału lokalu. Brak zwrotu pomocy finansowej przed wydaniem decyzji o przydziale lokalu stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący, K. R., funkcjonariusz Agencji Wywiadu, otrzymał w 1994 r. pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe. W 2008 r. przydzielono mu lokal mieszkalny, mimo że nie zwrócił wcześniej otrzymanej pomocy finansowej. Szef Agencji Wywiadu stwierdził nieważność decyzji o przydziale lokalu, uznając, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Po utrzymaniu w mocy tej decyzji przez Szefa Agencji Wywiadu, skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując zasadność stwierdzenia nieważności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA – Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant – Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego – oddala skargę –
Po rozpatrzeniu wniosku K. R. z dnia [...] września 1994 r., Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z nr [...], mając za podstawę § 4 ust. 1 w zw. z § 9 zarządzenia nr 41 Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 marca 1993 r. w sprawie określenia wysokości pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe dla funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej oraz zasad jej przyznawania i zwracania, przyznał wymienionemu pełną wysokość pomocy finansowej w kwocie [...] zł.
Natomiast wnioskiem z dnia [...] września 2007 r., K. R. zwrócił się o przydział lokalu mieszkalnego z uwagi na fakt, że w miejscu pełnienia służby oraz w miejscowości pobliskiej, nie posiada go stwierdzając jednocześnie, iż udzielona mu w roku 1994 w Urzędzie Ochrony Państwa pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego, została umorzona.
Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) w zw. z § 3, § 4 ust. 1, § 5 pkt 1, § 6 i § 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Wywiadu (Dz. U. Nr 215, poz. 1820), przydzielono skarżącemu lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. o powierzchni użytkowej 35,9 m2, w tym mieszkalnej 24 m2, a do wspólnego zamieszkania z nim uprawienie zostali B. R. (ur. [...]) i D. R. (ur. [...]).
Pismem z dnia [...] lutego skarżący zwrócił się o udzielenie mu odpowiedzi, czy jest zobowiązany, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie i w jakiej wysokości, do spłaty otrzymanej pomocy finansowej stwierdzając jednocześnie, że udzielona mu w roku 1994 pomoc finansowa na budownictwo finansowe przekształciła się na bezzwrotną z mocy prawa po upływie 10 lat służby. Jednocześnie, na stosowne żądanie z dnia [...] marca 2008 r., przesłał do organu kserokopię decyzji nr [...], po czym za pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. złożył zażalenie do Prezesa Rady Ministrów na bezczynność Szefa Agencji Wywiadu w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2008 r., a w dniu 2 lipca 2008 r. złożył skargę do Sądu na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] lutego 2008 r. Natomiast w dniu [...] czerwca 2008 r, odnotowano wpływ na rzecz organu od skarżącego kwoty [...] zł tytułem ewentualnego zwrotu pomocy finansowej, którą odebrał w dniu [...] września 2008 r.
Szef Agencji Wywiadu postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 157 § 2 k.p.a., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. o przydziale lokalu mieszkalnego.
Natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 pkt 1 i art. 110 ust. 2 wspomnianej już wyżej ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu oraz w zw. z § 8 cytowanego już wyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Agencji Wywiadu oraz § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej funkcjonariuszom Agencji Wywiadu na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu (Dz. U. Nr 160, poz. 1556), stwierdzono nieważność decyzji Szefa Agencji Wywiadu z dnia [...] lutego 2008 r. (bez numeru). W uzasadnieniu – powołując się na opisany już powyżej stan faktyczny – podano, że stosownie do treści art. 109 pkt 1 ustawy, funkcjonariuszowi nie przydziela się lokalu mieszkalnego w razie skorzystania z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 108 ust. 1 ustawy, przy czym – w myśl art. 110 ust. 2 ustawy – można wydać decyzję o przydziale lokalu funkcjonariuszowi, który skorzystał z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, jeżeli zwolni zajmowany lokal lub dom oraz zwróci pomoc finansową, a przesłanki tę muszą być spełnione łącznie. Ponadto skarżący nie został przeniesiony z urzędu do służby w innej miejscowości. Niezależnie od powyższego organ podał, że w myśl art. 108 ust. 3 pkt 2 ustawy, pomoc finansowa podlega zwrotowi w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 10 lat, zaś w myśl § 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie pomocy finansowej udzielanej funkcjonariuszom Agencji Wywiadu na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, do lat służby zalicza się również m.in. służbę w Urzędzie Ochrony Państwa. W tej sytuacji zatem, fakt pełnienia służby w innej formacji nie może być pominięty tylko dlatego, że pomoc owa została przyznana na podstawie innych przepisów, zaś brak obowiązku jej zwrotu po upływie 10 lat, nie oznacza jej "umorzenia". Niezależnie od powyższego – stosownie do brzmienia § 3 zarządzenia nr 5 Szefa Wywiadu z dnia 17 stycznia 2003 r. – funkcjonariuszowi wydaje się decyzję o zwrocie udzielonej pomocy finansowej przed wydaniem decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, a elementu tego zabrakło przy przydziale lokalu. Stąd też - powołując się na stanowisko judykatury – dopuszczono się rażącego naruszenia prawa w decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. i to tym bardziej, że skarżącemu przydzielono lokal nieodpowiadający normom zaludnienia i odstąpiono od uzasadnienia decyzji.
We wniosku do Szefa Agencji Wywiadu z dnia 15 grudnia 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, K. R. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją zarzucając jej przede wszystkim chaotyczność. W dalszej części stwierdził, że w spornej decyzji zasadnie zastosowano przepis art. 102 ust. 1 ustawy, bowiem w dniu jej wydania był uprawniony do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełnił służbę. Ponadto nie otrzymał on pomocy mieszkaniowej na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy, zaś pomoc z roku 1994 była bezzwrotna na podstawie ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, która utraciła swoją moc w dniu 29 czerwca 2002 r., a on sam i to z własnej woli, wpłacił na konto AW kwotę w wysokości otrzymanej pomocy mieszkaniowej (zobowiązanie do jej zwrotu winno nastąpić mocą decyzji). Niezależnie od powyższego, organ przyznając mu lokal mieszkalny miał świadomość udzielonej mu pomocy finansowej, jednakże nie zobowiązał go przy wydaniu spornej decyzji, do jej zwrotu, zaś zgodził się on na mieszkanie nieodpowiadające normatywowi jeszcze przed wydaniem. Zatem – zdaniem skarżącego – nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a w konsekwencji nie zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji. W dalszej części uzasadnienia stwierdził, że jego wniosek o zawieszenie postępowania jest zasadny oraz wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów takich, jak: zastrzeżenie Szefa AW do protokołu kontroli prowadzonej przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, opinii prawnej sporządzonej przez G. G. oraz przesłuchanie świadków, tj. T. P. (dotychczas odrzucony) i R. S. (dotychczas nierozpatrzony) uzasadniając, jak w trakcie postępowania.
Szef Agencji Wywiadu decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2, art. 157 k.p.a. i w zw. z art. 109 pkt 1 i art. 110 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy oraz w zw. z przepisami powołanymi już w zaskarżonej decyzji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty w niej zawarte – podał, że art. 102 ust. 1 ustawy nie może być rozpatrywany w oderwaniu od innych przepisów, zaś zawnioskowane przez skarżącego dowody, nie mają znaczenia dla sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. R. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją zarzucając jej naruszenie art. 109 i art. 110 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie, a także naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, 7, 24 § 1 pkt 7, 35 § 3, 36 § 1, 75, 77, 78 § 1, 80, 97 § 1 pkt 4, 140 w zw. z 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w szczególności poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a następnie wydanie w oparciu o tak ustalony stan faktyczny zaskarżonych decyzji oraz niedopuszczalne przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia zmienionych interpretacji, przy niezmienionym stanie faktycznym, a w konsekwencji wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu natomiast – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny sprawy i zarzuty zawarte już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dokonując analizy przepisów prawa – dodał, że organ ograniczył się tylko gołosłownie do stwierdzenia o wyczerpaniu przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. i przy uwzględnieniu faktu odrzucenia jego wniosków dowodowych, zasadne jest stanowisko, jak w skardze. Nadto, postępowanie toczyło się z przekroczeniem terminów, bezpodstawnie odmówiono jego zawieszenia, organ nie odniósł się do całości materiału dowodowego, uniemożliwiono mu zapoznanie się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej, nie podano przesłanek rażącego naruszenia prawa, i w sumie nieprawidłowo uzasadniono ową decyzję.
W odpowiedzi na skargę Szef Agencji Wywiadu wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie prowadził dodatkowego postępowania i ocenił całość dowodów, zaś zawieszenie postępowania nie było konieczne.
W obszernym piśmie procesowym z dnia 18 maja 2009 r., pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty ze skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.), funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje, z uwzględnieniem członków rodziny, prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, zaś przez miejscowość pobliską rozumie się miejscowość, do której czas dojazdu koleją lub autobusami, przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami nie przekracza w obie strony 2 godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania, bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której funkcjonariusz dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe (ust. 2). Natomiast w myśl art. 108 ust. 1 ustawy, funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Zatem prawo do lokalu mieszkalnego jest związane nierozerwalnie z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej uprawnionego funkcjonariusza.
W tym miejscu przywołać należy – dla analogii – przepisy art. 88 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Stosownie do treści tego pierwszego, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, zaś w myśl drugiego z przepisów, policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 marca 1999 r. sygn. akt OPSA 1/99: "Gramatyczna wykładnia art. 88 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż przysługujące policjantowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, policjantowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 1998 r. sygn. I SA 2167/97 - niepubl.). Powołany wyżej przepis art. 88 ust. 1 jest funkcjonalnie powiązany z treścią art. 90 ustawy, który nakłada na Ministra Spraw Wewnętrznych obowiązek utrzymywania określonego w tym przepisie zasobu mieszkaniowego, przeznaczonego na lokale mieszkalne dla policjantów. Pomoc finansowa zatem, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy, jest konsekwencją niezrealizowania uprawnienia policjanta, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego, określonego w art. 90 ustawy, na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. Za takim rozumieniem przepisu art. 94 ust. 1 ustawy przemawia sama istota prawa policjanta do lokalu, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy(vide: ONSA 1999/3/77).
Jednakże – powracając na grunt rozpoznawanej sprawy – uprawnienia tego nie można interpretować w oderwaniu od treści art. 109 ustawy, w myśl którego lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi:
1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 108 ust. 1,
2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy,
3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2,
4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo domu, o którym mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 110 ust. 3.
Innymi słowy mówiąc, prawo do lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przysługuje funkcjonariuszowi w sytuacji, kiedy zostały już zaspokojone jego potrzeby poprzez przyznanie pomocy finansowej na cele mieszkalne i jest to kategoryczny (niepodlegający uznaniu) zakaz, zważywszy na sformułowanie "nie przydziela się".
Natomiast od powyższej zasady przewidziane są wyjątki i ustawodawca w art. 110 ust. 2 ustawy ustanowił, że funkcjonariuszowi, który skorzystał z pomocy finansowej, o której mowa w art. 108 ust. 1, może być przydzielony lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, jeżeli zwolni zajmowany lokal lub dom, o którym mowa w ust. 1 oraz zwróci pomoc finansową na zasadach określonych w tym przepisie. Wykładnia leksykalna tego przepisu jest jednoznaczna i innym słowy ujmując jego treść, jeżeli udzielona wcześniej pomoc finansowa nie zostanie zwrócona, to nie można wydać decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego.
W rozpoznawanej natomiast sprawie bezspornym jest, że po rozpatrzeniu wniosku K. R. z dnia [...] września 1994 r., Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z nr [...], mając za podstawę § 4 ust. 1 w zw. z § 9 zarządzenia nr 41 Ministra Spraw Wewnętrznych z 9 marca 1993 r. w sprawie określenia wysokości pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe dla funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej oraz zasad jej przyznawania i zwracania, przyznał wymienionemu pełną wysokość pomocy finansowej w kwocie [...] zł. Nie budzi również wątpliwości, że Szef Agencji Wywiadu decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm.) w zw. z § 3, § 4 ust. 1, § 5 pkt 1, § 6 i § 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Wywiadu (Dz. U. Nr 215, poz. 1820), przydzielił skarżącemu lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. o powierzchni użytkowej 35,9 m2, w tym mieszkalnej 24 m2, a do wspólnego zamieszkania uprawieni zostali B. R. (ur. [...]) i D. R. (ur. [...]). Ponadto poza sporem pozostaje fakt, że skarżący przed przydzieleniem mu powyższego lokalu mieszkalnego, nie zwrócił udzielonej mu wcześniej pomocy finansowej, o czym organ wiedział, mając za podstawę wniosek skarżącego.
Wobec powyższego, skoro przed wydaniem decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, co do zwrotu pomocy finansowej, a do czego zobowiązały go przepisy zarządzenia nr 5 Szefa Agencji Wywiadu z dnia 17 stycznia 2003 r. w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego funkcjonariuszom Agencji Wywiadu przeniesionemu do służby w innej miejscowości, to – zdaniem Sądu – przy zastosowaniu ponadto niepełnej podstawy prawnej tylko z art. 102 ust. 1 ustawy i całkowitym pominięciu zbadania przesłanki z art. 110 ust. 2 ustawy, decyzja owa została wydana przedwcześnie.
W tym miejscu zauważyć należy, że postępowanie prowadzone w trybie nadzoru jest postępowaniem kasatoryjnym, nie zaś postępowaniem w sprawie, w której orzeka co do istoty rozstrzygniętej w wadliwej decyzji. Zatem organ orzekając w tym trybie rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem i nie może zajmować się innymi kwestiami dotyczącymi istoty sprawy. Zatem przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym, jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 k.p.a. Stąd też dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Podkreślenia wymaga też fakt, że rażące naruszenie prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może zostać zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność, zaś "do rażącego naruszenia dochodzi, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości, co do jego rozumienia wydaje się decyzję, która treścią rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Zauważono również, iż o rażącym naruszeniu prawa nie można mówić, gdy na gruncie określonej regulacji prawnej możliwe są odmienne wykładnie" (vide: wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2007 r. sygn. akt II OSK 1092/06 – LEX nr 355449).
Zatem decyzja z dnia [...] lutego 2008 r. (bez numeru) został wydana – w ocenie Sądu – z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W świetle powyższego nie może się ostać zarzut skarżącego, że uzyskana wcześniej pomoc była "bezzwrotna", skoro otrzymał ją na podstawie nieobowiązującej już ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa. Po pierwsze nie podlega ona "umorzeniu" po 10 latach, bowiem przepis art. 108 ust. 3 pkt 2 ustawy zobowiązuje jedynie do jej zwrotu w razie zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 10 lat i to w sposób definitywny, a nie do zwolnionego ze służby w Urzędzie Ochrony Państwa i przyjętego ponownie do służby w Agencji Wywiadu. Po drugie zaś, i jednocześnie w nawiązaniu do pierwszego, zniesienie Urzędu Ochrony Państwa, na podstawie art. 221 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, nie spowodowało fizycznej likwidacji tej formacji jako specjalnego aparatu państwowego, lecz jej organizacyjne przekształcenie w dwa odrębne podmioty (Agencje ABW i AW) przejmujące poszczególne kompetencje po zniesionym Urzędzie. Natomiast funkcjonariusze pełniący, w dniu wejścia w życie ustawy, służbę w Urzędzie Ochrony Państwa, stali się funkcjonariuszami ABW, za wyjątkiem funkcjonariuszy Zarządu Wywiadu Urzędu Ochrony Państwa, którzy stali się funkcjonariuszami AW przy zachowaniu ciągłość służby – art. 228 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt K 45/02 (publik. OTK-A 2004/4/30 nr 107448) wyjaśnił, iż ustawa o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu nie wprowadziła zmian, w stosunku do ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, w ustawowych formach działania tych organów i ich charakterze. "Takie stanowisko znajduje potwierdzenie również w przepisach dotyczących kontynuacji przez Agencje postępowań prowadzonych przez Urząd Ochrony Państwa (art. 226), zachowania ważności rozstrzygnięć wydanych przez Urząd Ochrony Państwa (art. 225) oraz w przepisie o zachowaniu ciągłości służby (art. 228). Zniesienie Urzędu Ochrony Państwa i utworzenie w jego miejsce dwóch Agencji miało charakter zmiany organizacyjnej, a nie strukturalnych reform w funkcjonowaniu służb specjalnych. Analiza statutów nowych Agencji (zarządzenie Prezesa Rady Ministrów z 26 czerwca 2002 r. nadające statut ABW - M.P. Nr 26, poz. 432 oraz AW - M.P. Nr 26, poz. 433) prowadzi do wniosku, że w miejsce dawnych jednostek organizacyjnych UOP powołano podobne jednostki w nowych Agencjach (por. statut UOP - rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1996 r., Dz. U. Nr 145, poz. 675). Brak jest zatem prawnomaterialnych przesłanek dokonania kadrowej rekonstrukcji korpusu funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu". Skoro następstwo prawne AW po UOP i ciągłość służby funkcjonariuszy UOP w AW zostały przesądzone w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to nie ma znaczenia w sprawie, czy skarżący rozwiązał stosunek służbowy z UOP i nawiązał go na nowo w AW, czy też z mocy prawa doszło do przekształcenie stosunku służbowego. Okres służby w UOP i uprawnienia w tej formacji nabyte stanowią kontynuację stosunku służbowego w AW i podlegają reżimowi ustawy o ABW oraz AW.
Nie może się również ostać zarzut wpłaty na rzecz organu kwoty z tytułu ewentualnego zwrotu pomocy finansowej, bowiem zwrot ten został dokonany już po wydaniu decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego. Ponadto wnioskowane przez niego dowody nie mają żadnego znaczenia w sprawie, bowiem są one jedynie interpretacją przepisów, a te zaś ostatecznie ocenił Sąd w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego uznać należy, że przekroczenie terminów w prowadzeniu sprawy, nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, zaś zarzut niezapoznania skarżącego z aktami postępowania administracyjnego przed wydaniem decyzji ostatecznej nie może być skuteczny, jeżeli zważy się, iż na tym etapie postępowania materiał dowodowy nie został w żaden sposób rozszerzony i organ wypracował decyzję ostateczną na tym samym materiale dowodowym sprawy, który został zebrany w postępowaniu zakończonym decyzją poprzedzającą. Nadto skarżący nie wykazał, aby podczas postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ pomimo żądania strony odmówił zapoznania z aktami sprawy. Wskazać dalej należy, że wada decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. nie polega na różnicy w wykładni prawa, lecz wprost na pominięciu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy przepisu. W niniejszej sprawie w ogóle nie można mówić o różnicy wykładni prawa, albowiem aby prezentować określony sposób rozumienia danej normy należy najpierw ją zastosować i powołać. W niniejszym przypadku decyzja z dnia [...] lutego 2008 r. w ogóle od tej normy abstrahuje. Jest to zatem obejście prawa, poprzez niedostrzeganie niekorzystnego dla określonego wyniku sprawy, przepisu prawa.
Reasumując, Szef Agencji Wywiadu w rozpoznawanej sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego, a nadto przestrzegał reguł procesowych, zaś swoje rozstrzygnięcie uzasadnił w sposób należyty.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło