III SA/Wa 708/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Hieronim Sęk, Asesor WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2008 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej na rzecz J.P. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 708/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. określił dla J. P. i J. P. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 w wysokości 179 098 zł. Wnioskiem z dnia 17 lipca 2007 r. J. P. zwróciła się do Głównego Inspektora Kontroli Skarbowej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. Wniosek ten został uzasadniony licznymi zarzutami o charakterze procesowym, odnoszącymi się do kwestionowanej decyzji, w tym zwłaszcza zarzutem pominięcia strony poprzez skierowanie decyzji na niewłaściwy adres, a także zarzutem nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Główny Inspektor Kontroli Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, zaś po wniesieniu odwołania, organ ten decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję wydaną w postępowaniu nadzorczym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. J. P., reprezentowana przez pełnomocnika, ponowiła swoje zarzuty wobec decyzji z dnia [...] listopada 2006 r., a w związku z tym uznała, że odmowa stwierdzenia nieważności tej decyzji była nieprawidłowa. Skarżąca oceniła, że w przypadku rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z takim naruszeniem prawa. Skarżąca wskazała też, że – według niej – decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. wydał organ miejscowo niewłaściwy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ocenił, że ewentualne pozbawienie strony udziału w postępowaniu nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, lecz co najwyżej do wznowienia postępowania. Przesłanki tych dwóch instytucji prawnych nie są wobec siebie konkurencyjne, co oznacza, że jedna okoliczność nie może stanowić równocześnie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji oraz do wznowienia postępowania. Według organu skarżąca miała pełną świadomość nieprawidłowości swojego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2006 r., gdyż pierwotnie wniosła o wznowienie postępowania, a dopiero po ostatecznej decyzji odmawiającej wznowienia postępowania podjęła próbę zakwestionowania tej decyzji poprzez wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. wydał natomiast organ właściwy, gdyż w dacie wszczęcia postępowania podatkowego skarżąca mieszkała we W., zaś ewentualne jej późniejsze zamieszkanie w W. nie miało wpływu na tę właściwość. Swoje stanowisko skarżąca uzupełniła pismem z dnia 16 października 2008 r., w którym zauważyła, że organ nie podjął polemiki co do zaistnienia nieprawidłowości proceduralnych przy wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. Problem niekonkurencyjności środków służących wzruszeniu decyzji powinien zejść na plan dalszy, gdyż nie można tolerować sytuacji, gdy w obrocie pozostaje oczywiście wadliwa decyzja podatkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów, niż podane w jej treści. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej została uregulowana w przepisach rozdziału 18 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 247 § 1 tej ustawy, prowadzenie postępowania nadzorczego możliwe jest tylko wobec decyzji, która uzyskała przymiot ostateczności. Ostateczna natomiast może się stać decyzja wprowadzona do obrotu prawnego, tzn. skutecznie doręczona. Doręczenie pism, w tym decyzji podatkowych, uregulowane zostało w przepisach rozdziału 5 Ordynacji. Jej art. 150, zastosowany w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., wymaga, aby powtórne zawiadomienie o pozostawieniu decyzji w placówce pocztowej, nastąpiło po upływie 7 dni od pierwotnego zawiadomienia. W niniejszej sprawie pierwotne zawiadomienie, co wynika z akt sprawy, nastąpiło w dniu 8 listopada 2006 r., zatem powtórne nastąpić mogło najwcześniej w dniu 16 listopada 2006 r. To powtórne zawiadomienie nastąpiło jednak w dniu 15 listopada 2006 r. Prowadzi to do wniosku, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W., a następnie Główny Inspektor Kontroli Skarbowej, bezpodstawnie przyjęli skuteczne doręczenie decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. na zasadzie fikcji doręczenia. Stosownie do art. 133 ab initio Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzeka na podstawie akt sprawy. W aktach niniejszego postępowania nie istnieje żaden dokument potwierdzający skuteczne doręczenie decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. J. P.. Nie można było zatem przyjąć na podstawie zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, że decyzja ta została skutecznie doręczona innej stronie postępowania podatkowego (J. P.), co pozwoliłoby uznać, iż funkcjonuje ona w obrocie prawnym, a także umożliwiłoby ocenę legalności wydanych w sprawie decyzji nadzorczych. O ile więc z dalszym postępowaniu organ nie ustali, że decyzja z dnia [...] listopada 2006 r. została skutecznie doręczona J. P., to w tym postępowaniu nadzorczym konieczne będzie wydanie decyzji określonej w art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Na obecnym etapie postępowania dokonywanie oceny legalności zaskarżonej decyzji byłoby przedwczesne. Konieczne bowiem było jej uchylenie, gdyż organ nadzorczy nie ustalił, iż istnieje przedmiot postępowania nadzorczego, tj. że kwestionowana decyzja z dnia [...] listopada 2006 r. funkcjonuje w obrocie prawnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera "c" oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Odnośnie do wstrzymania wykonania zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.