VII SA/Wa 812/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. (znak: [...]) w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności orzeczeń wydanych przez Powiatowy Zespół ds. o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2001 r. (znak: [...]) o stopniu niepełnosprawności oraz z dnia [...] sierpnia 2001 r. (znak: [...]) o zmianie orzeczenia z dnia [...] maja 2001 r. utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że orzekający w I instancji Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] prawidłowo zastosował instytucję przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, które zachodzi, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie orzeczenia wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] maja 2001 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2001 r. pozostają w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z definicją umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zawartą w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.) – obowiązującą w dacie wydania tych orzeczeń. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. o stwierdzeniu nieważności wskazał, że nie znalazł przesłanek uzasadniających zaliczenie K. B. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na dzień orzekania przez Powiatowy Zespół tj. [...] maja 2001 r. i [...] sierpnia 2001 r. Definicja umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie budzi wątpliwości interpretacyjnych w świetle art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 poz. 776). Zgodnie z tym przepisem "do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". Natomiast z opinii lekarskiej sporządzonej w dniu [...] grudnia 2009 r. przez lekarza legitymującego się trzema specjalnościami drugiego stopnia w zakresie chorób wewnętrznych, reumatologii i rehabilitacji w oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną wynika, iż K. B. ma rozpoznaną wrodzoną wadę stawów łokciowych polegającą na obustronnym zrośnięciu nasad bliższych kości łokciowych i promieniowych ([...]). Jedynym ograniczeniem będącym następstwem tej wady jest ruch nawracania i odwracania rąk. Schorzenie to w ocenie lekarza nie upośledza sprawności organizmu w stopniu umiarkowanym. Badana może pracować na otwartym rynku pracy, nie wymaga pomocy osób drugich. Z uwagi na załączoną do wniosku dokumentację medyczną związaną ze schorzeniami z tytułu symboli [...], Wojewódzki Zespół w dniu [...] grudnia 2009 r. zasięgnął dodatkowej opinii lekarskiej, z której wynika, iż łagodne upośledzenie słuchu i łagodne powiększenie tarczycy nie dają podstaw do orzeczenia niepełnosprawności, tym samym niemożliwe jest ustalenie umiarkowanego stopnia z ich tytułu. Schorzenia o symbolach [...], które uwzględnione zostały przez Powiatowy Zespół w Kętrzynie w orzeczeniach z dnia [...] maja 2001 r. i [...] sierpnia 2001 r. nie spowodowały pogorszenia stanu zdrowia K. B. w stosunku do stanu zdrowia wynikającego z treści orzeczeń wydanych w 1999 r., kwalifikujących skarżącą do lekkiego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem symbolu [...] Również nie uległ pogorszeniu stan zdrowia określony symbolem [...]. W świetle zebranych dokumentów i opinii lekarskich organy obu instancji uznały, że K. B. jest osobą samodzielną, nie wymagającą pomocy osób drugich, jak również nie występują u skarżącej ograniczenia uniemożliwiające wykonywanie pracy na otwartym rynku, co tym samym kwalifikuje ją jedynie do lekkiego stopnia niepełnosprawności, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami w tym zakresie, tj. art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji (...) stanowiącym definicję lekkiego stopnia niepełnosprawności. Od decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2010 r. skargę do sądu administracyjnego wniosła K. B., która podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie donosu i, że została potraktowana lekceważąco i pobieżnie przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podnosząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano. Sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)]. W rozpoznawanej sprawie organy naruszyły przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrolowane przez sąd decyzje zapadły w postępowaniu nadzwyczajnym wszczętym z urzędu o stwierdzenie nieważności decyzji. Jak to trafnie stwierdził organ odwoławczy decyzje stwierdzające nieważność są decyzjami deklaratoryjnymi działającymi ex tunc. Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, jeśli wystąpi jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 kpa. Ocena zaś decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wydania. Dokonując takiej oceny organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdził z urzędu z powodu rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność dwóch orzeczeń Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...], z których każde zostało wydane na innej podstawie prawnej i w oparciu o odmienne przesłanki. Już ta okoliczność uzasadniała poddanie każdego z tych orzeczeń odrębnej ocenie i przeanalizowania, czy doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa będących podstawą ich wydania. I tak orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] o zmianie orzeczenia tego organu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2001 r. zostało wydane na podstawie art. 155 kpa. Rozstrzygnięcie podejmowane przez organ na podstawie art. 155 kpa ma charakter uznaniowy i podejmowane jest za zgodą strony, o ile równocześnie przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a nie sprzeciwiają się temu przepisy prawa. W postępowaniu nadzwyczajnym organ winien więc zbadać czy orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2001 r. nie naruszyło rażąco art. 155 kpa, a tych ustaleń Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w ogóle nie prowadził. Organ winien mieć także na uwadze, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 kpa może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 kpa) lub w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 kpa). Z samej konstrukcji przepisu art. 155 kpa wynika bowiem, że jest on alternatywą dla wzruszenia ostatecznych decyzji w innym trybie przewidzianym przepisami prawa administracyjnego. Natomiast jeśli idzie o ocenę orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] maja 2001 r., które zostało wydane na podstawie art. 3, 4, 6 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych organ winien mieć na uwadze, że orzeczenie to jest decyzją w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a jego ocena w trybie nadzwyczajnym winna być dokonana na dzień jego wydania, tak co do stanu prawnego, jak i co do zebranego materiału dowodowego i ustaleń faktycznych. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej. Stąd prowadzenie przez organ w postępowaniu nadzwyczajnym postępowania dowodowego i dokonywanie oceny stanu zdrowia skarżącej na dzień [...] i [...] grudnia 2009 r. przez lekarzy specjalistów nie znajduje uzasadnienia. Oceny stanu zdrowia dokonane w tych datach mogą ustalać bowiem stopień niepełnosprawności skarżącej na datę tych badań, natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym organ jedynie bada, czy doszło do rażącego naruszenia prawa: przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania będących podstawą wydania kontrolowanych orzeczeń na datę wydania tych orzeczeń. W postępowaniu nadzwyczajnym organ może orzec o stwierdzeniu nieważności, jeśli stwierdzi rażące naruszenie prawa wobec tego, że orzeczenie zostało wydane w sposób sprzeczny z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. W tym zakresie niezbędne jest wykazanie przez organ, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny. Ustalenie stopnia niepełnosprawności przez lekarzy orzeczników zapadło w 2001 r. po dokonaniu analizy dokumentacji medycznej oraz na podstawie przeprowadzonych wówczas wywiadów i zawierało element ocenny, uznaniowy co do zakwalifikowania skarżącej do określonego stopnia niepełnosprawności i w tym zakresie nie może podlegać ocenie merytorycznej organu w postępowaniu nadzwyczajnym. Z powyższych względów wobec naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy sąd uchylił zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł z mocy art. 145 §1 pkt 1 lit. c i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi jak w sentencji.