II FZ 106/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 193/10 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi J.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalono zażalenie. II FZ 106/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie o sygnaturze akt I SA/Łd 193/10 odmówił J.A. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 2009 roku. Sprawa toczy się ze skargi J.A. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 2009 roku w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został zawarty skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W ocenie Sądu nie zawierał on jednak uzasadnienia. Sąd w motywach rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań u.p.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże na wniosek skarżącego sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 u.p.p.s.a.). Istotne przy tym jest, w ocenie Sądu, iż to strona skarżąca powinna uprawdopodobnić, że w jej przypadku wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą wyżej wskazane skutki. W przedmiotowej sprawie skarżąca, okoliczności takich wedle opinii Sądu nie wskazała. W zażaleniu na powyższe postanowienie J.A. wniósł o jego uchylenie. Argumentował, że wykonanie decyzji wiąże się z ryzykiem wyrządzenia znacznej szkody. W jego ocenie te okoliczności, które stanowiły podstawę przyznania mu prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora izby Skarbowej powinny też świadczyć o spełnieniu przez niego przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, skierowany do sądu administracyjnego, jest pismem w postępowaniu administracyjnym, który nie wszczyna odrębnego postępowania, stąd podlega wymogom formalnym określonym w art. 46 u.p.p.s.a. W myśl tego przepisu pismo strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinno zawierać (1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; (2) oznaczenie rodzaju pisma; (3) osnowę wniosku lub oświadczenia; (4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika oraz (5) wymienienie załączników. W rozpoznawanej sprawie, formułując w.w. wniosek w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżący go w żaden sposób nie uzasadnił, na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Tak sformułowany wniosek nie pozwolił Sądowi pierwszej instancji na jego merytoryczną ocenę, gdyż nie zawierał przedstawienia sytuacji skarżącego, która miałaby być podstawą faktyczną zastosowania instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego. Tym samym należy ocenić, że skarżący nie przedstawił pełnej osnowy wniosku, o której mowa w art. 46 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. Należy więc określić, czy uniemożliwiało to nadanie biegu w.w. wnioskowi w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednak, brak uzasadnienia wniosku nie czynił niemożliwym nadanie temu pismu biegu. Wniosek został zawarty w skardze, tym samym został wskazany wojewódzki sąd administracyjny, do którego został skierowany, skarga (a tym samym w.w. wniosek) została podpisana przez stronę skarżącą, podano imię i nazwisko strony skarżącej oraz rodzaj sprawy. Wniosek został sprecyzowany jednoznacznie pod kątem żądania, zatem została przedstawiona treść osnowy w.w. wniosku konieczna do nadania mu dalszego biegu. Trafnie też wskazał Sąd pierwszej instancji, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania skarżonego aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których to przesłankach zastosowania omawianej instytucji stanowi art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie skarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego stwierdzenia powinny zostać poparte dokumentami, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej i majątkowej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi, którego reguły określone zostały w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oparte zostało na zasadzie kontradyktoryjności, gdyż jego istotę stanowi spór o prawo prowadzony przez strony tego postępowania będące podmiotami reprezentującymi odmienne interesy. W sferze ustalania faktów i zbierania dowodów, zasada ta jest traktowana jako uzupełnienie zasady dyspozycyjności, również zawartej przez ustawodawcę w treści norm wskazanej powyżej ustawy procesowej. Zasada dyspozycyjności w postępowaniu sądowadministracyjnym przejawia się przyznaniem stronom tego postępowania kompetencji między innymi do rozporządzania przysługującymi im uprawnieniami procesowymi wynikającymi z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do tych uprawnień należy też występowanie z wnioskiem o przyznanie ochrony tymczasowej, na podstawie art. 61 § 3 u.p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności organu administracji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Należy także pamiętać, że przyznanie sądowi kompetencji udzielenia, w określonych w ustawie sytuacjach, ochrony tymczasowej stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 61 § 1 u.p.p.s.a., w myśl którego, wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z regulacji zawartej w art. 61 § 3 u.p.p.s.a. wynika bezspornie, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności organu administracji przez sąd może nastąpić jedynie po przekazaniu skargi do sądu oraz na wniosek skarżącego o ile zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd nie ma tym samym kompetencji, co niesłusznie podniósł autor zażalenia, uwzględniać ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez uzasadnienia wniosku, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej. Odnosząc się natomiast do argumentów przedstawionych w zażaleniu stosownie do których te same przesłanki, które zadecydowały o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy powinny także być podstawą udzielenia mu ochrony tymczasowej, należy powiedzieć że nie zasługują one na uzasadnienie. Ustawodawca podstawy przyznania stronie prawa pomocy uregulował w art. 246 § 1 i 2 u.p.p.s.a., natomiast w brzmiącym odmiennie art. 61 § 3 tej ustawy sformułował warunki udzielenia stronie ochrony tymczasowej przez sąd. Treść tych przepisów różni się. Wreszcie, zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania nie oznacza obowiązku sądu wstrzymania wykonania decyzji zaskarżonej w tym postępowaniu. W konsekwencji należy uznać, że skoro ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności organu administracji ograniczając jednocześnie możliwość udzielenia ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 u.p.p.s.a., to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia choć jednej z nich. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie przez sąd ochrony tymczasowej należy do strony, a jej podjęcie wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Brak wskazania przez stronę we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej okoliczności uzasadniających spełnienie tych przesłanek, stanowi więc o ich braku i uniemożliwia sądowi jej udzielenie. Gdyby przyjąć, na co błędnie wskazuje strona wnosząca zażalenie, że sąd z urzędu powinien doszukiwać się istnienia okoliczności uzasadniających spełnienie którejś z przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, oznaczałoby to nadanie sądowi kompetencji prowadzenia postępowania w sposób oficjalno - śledczy, a więc sprzeczny z zasadą kontradyktoryjności. Podkreślić także należy, że stosownie do art. 106 § 3 u.p.p.s.a., sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić, jedynie pomocniczo, dowody uzupełniające z dokumentów, o ile okaże się to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Niewskazanie zatem przez stronę we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków stanowi, co już było podnoszone powyżej, brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd i uniemożliwia uwzględnienie żądania strony w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.