II SA/Rz 265/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 24 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Przedmiotem skargi A. K. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej PWIS) z dnia [...] stycznia 2010 roku, nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. Kwestionowana decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych. Pismem z dnia 17 kwietnia 2008 roku Szpital Specjalistyczny w Jaśle zwrócił się do Okręgowego Inspektora Pracy w K. ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej u A. K. Jako rodzaj narażenia zawodowego mającego stanowić przyczynę choroby zawodowej podano "narażenie na nadmierny wysiłek głosowy". W dniu 23 kwietnia 2008 roku A. K. został skierowany na badania celem rozpoznania choroby zawodowej. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 roku, nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. nie stwierdził u A. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2009 r. nr 105, poz. 869). W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071, dalej; k.p.a.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.). W wyniku przeprowadzonych w toku postępowania czynności wyjaśniających organ ustalił, że A. K. pozostawała w zatrudnieniu w okresie od 1 września 1981 roku do 24 listopada 2006 roku. Jedynym miejscem jego zatrudnienia była Szkoła Podstawowa w D. W podanym okresie A. K. zajmował następujące stanowiska: – od 1 września 1981 roku do 31 sierpnia 1992 roku pracował na stanowisku nauczyciela przedmiotów różnych, tj. techniki, biologii, wychowania obywatelskiego, wychowania fizycznego, przysposobienia obronnego, pracy techniki, języka polskiego, geografii, plastyki, chemii, prowadził godziny wychowawcze, szkolne kółko sportowe; – od 1 września 1992 roku do 31 sierpnia 1997 roku był dyrektorem szkoły i nauczał biologii oraz techniki; – od 1 września 1997 roku do 24 listopada 2006 roku pracował na stanowisku nauczyciela i prowadził zajęcia z biologii, wychowania fizycznego, techniki, plastyki. A. K. pracował w klasach od IV do VIII w godzinach etatowych, a także w godzinach ponadwymiarowych. Liczba uczniów w klasach wynosiła średnio 10 osób. Praca w klasach łączonych zwiększała wysiłek głosowy. Wykonywanie zawodu polegało na teoretycznym omawianiu zagadnień zawiązanych z danym przedmiotem, a w przypadku zajęć z wychowania fizycznego na demonstrowaniu wykonywanych ćwiczeń. Badania profilaktyczne A. K. wykonywał w Poradni Medycyny Pracy oraz Centrum Zdrowia Dr Mastej s.c. NZOZ w J. Badania wykonywano w latach 1998, 2000 oraz 2003. W ich wyniku każdorazowo wydawano zaświadczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku nauczyciela. Zainteresowany od 1995 roku leczy się w poradni laryngologicznej, a od 2007 roku w poradni foniatrycznej. W latach 1995/1996 korzystał z urlopu dla poratowania zdrowia ze wskazań laryngologicznych. Na potrzeby postępowania PPIS w J. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Rz. o przeprowadzenie badan klinicznych i wydania orzeczenia lekarskiego. Orzeczeniem z dnia 19 marca 2009 roku, nr [...] ww. jednostka stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u A. K. choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu słuchu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. Stwierdzono wprawdzie, że A. K. cierpi na przewlekłe zapalenie błony śluzowej krtani typu prostego i związku z tym schorzeniem leczy się laryngologicznie od 1995 roku, niemniej nie jest to jednostka chorobowa wymiona w wykazie chorób zawodowych. U zainteresowanego nie stwierdzono zmian organicznych typowych dla wieloletniego wysiłku głosowego, a zatem nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu. W następstwie zakwestionowania przedmiotowego orzeczenia przez A. K. wydane zostało kolejne orzeczenie, tym razem przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. – orzeczenie z dnia 28 sierpnia 2009 roku, nr [...]. Zawarte w orzeczeniu konkluzje były analogiczne z wcześniejszymi; brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem nie stwierdzono zmian organicznych krtani właściwych dla wieloletniego nadmiernego wysiłku głosowego. Z decyzją PPIS w J. nie zgodził się A. K. i wniósł od niej odwołanie do PWIS. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ II instancji, powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2009 roku, nr [...]. W jej uzasadnieniu PWIS dokonał rekapitulacji podstawy faktycznej oraz prawnej przyjętej w zakwestionowanym rozstrzygnięciu. Końcowo organ zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej sprawie nie da się pozytywnie zweryfikować wszystkich przesłanek koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej. Mimo niekwestowanego narażenia A. K. na nadmierny wysiłek głosu w okresie pracy zawodowej, nie doszło do zmian organicznych krtani, które byłyby właściwe dla choroby zawodowej, wskazanej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie są jednoznaczne. Sporządzono je przez wyspecjalizowane i właściwe podmioty, po przeprowadzeniu stosownych badań, a zawarte w nich wnioski wyjaśniono w sposób logiczny i spójny. W ustawowym terminie A. K. zaskarżył decyzję PWIS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zarzucił, że organy obu instancji swoje rozstrzygnięcia oparły wyłącznie na wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich, pomijając zupełnie dokumentację medyczną sporządzoną przez ośrodki, w których skarżący leczy się od 1995 roku. Ponadto skarżący wytknął, że w poradni foniatrycznej leczy się od lat 90-tych, a nie jak przyjęły organy od roku 2007. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z treści cytowanego przepisu wynika, że postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej nie odbiega w żaden sposób o ogólnych reguł obowiązujących w tym zakresie z mocy regulacji k.p.a. Oznacza to, że obowiązkiem organu jest zebrać i skonfrontować cały materiał dowodowy, tak aby możliwe było poczynienie ustaleń co do okoliczności istotnych z uwagi na treść norm stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Posłużenie się przez ustawodawcę w § 8 ww. rozporządzenia zwrotem "w szczególności" nie oznacza, że orzeczenie lekarskie oraz formularz oceny narażenia zawodowego są jedynymi środkami dowodowymi w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Są to niewątpliwie dowody kluczowe, jednakże nie posiadają one mocy, która a limine pozwalałaby odrzucić okoliczności wynikające z dowodów przeciwnych. Jeżeli dowody takie w sprawie występują, rzeczą organu, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. jest wyjaśnić, dlaczego przyjęto tę a nie inna wersję, a w konsekwencji, z jakich przyczyn odmówiono wiarygodności dowodom, które z nią nie korelują. W niniejszej sprawie organy obu instancji, pomimo że potwierdzały fakt wieloletniego leczenia się skarżącego w poradni laryngologicznej oraz foniatrycznej, w ogóle nie odniosły się do zgromadzonej z tego procesu dokumentacji medycznej. Zarówno ze skargi, jak i z oświadczenia złożonego przez A. K. na rozprawie wynika, że dokumentacja ta była przez niego okazywana w toku postępowania, jednakże organy nie wzięły jej pod uwagę. W decyzjach organów obu instancji brakuje w szczególności odniesienia się do zaświadczeń lekarskich z czerwca 1995 roku oraz z listopada 2009 roku, jak również do informacji dla lekarza kierującego z grudnia 2007 roku. Z materiału zgromadzonego w sprawie nie sposób wywieść, czy dokumenty te dotyczą okoliczności istotnych dla sprawy, a jeżeli tak, to czy potwierdzają kierunek rozstrzygnięcia organów obu instancji. Wskazane uchybienie daje podstawę do oceny, że organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co obliguje Sąd do uchylenia wydanych przez nie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W ponownym postępowaniu organy w sposób prawidłowy zbiorą i ocenią materiał dowodowy w sprawie, uwzględniając w szczególności wyżej poczynione uwagi.